Trump’tan Netanyahu’ya F-35 yanıtı

VGN

Trump, Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 satışına itirazına karşı çıkarak Ankara’yı bir müttefik olarak niteledi; kararın Washington’a ait olduğunu vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satılmasına yönelik itirazlarına yanıt verdi. Türkiye’yi “olağanüstü bir müttefik” olarak tanımlayan Trump, “Kimse bana ne satıp ne satmayacağımızı söyleyemez” ifadelerini kullandı.

Trump’ın açıklaması, Netanyahu ile Beyaz Saray’da yapılması planlanan görüşme öncesinde geldi. ABD Başkanı’nın sözleri, Washington yönetiminin Ankara’nın yeniden F-35 programına alınması seçeneğini değerlendirmeyi sürdürdüğünü gösterdi. Ancak henüz satışa ilişkin kesinleşmiş bir karar açıklanmadı.

Ankara için müttefiklik vurgusu

Trump, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilere dikkat çekerek Ankara’nın NATO içindeki konumunu ve bölgesel rolünü övdü. Türkiye’nin güçlü ve güvenilir bir ortak olduğunu belirten ABD Başkanı, F-35 konusunda Amerikan yönetiminin kendi çıkarları doğrultusunda karar vereceğini söyledi.

Trump, 7 Temmuz’da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında da Türkiye’ye F-35 satışı konusunda olumlu mesajlar vermişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından konuşan Trump, Türkiye’nin birçok ülkeden daha sadık davrandığını söylemiş ve F-35 satışının değerlendirileceğini açıklamıştı.

ABD Başkanı aynı açıklamasında F-35’in son derece gelişmiş bir savaş uçağı olduğunu belirterek Türkiye ile ilişkilerin iyi düzeyde bulunduğunu vurgulamıştı. Trump ayrıca Ankara’ya 2020 yılında uygulanan savunma yaptırımlarının kaldırılması için Dışişleri ve Hazine bakanlıklarının çalışma yürüttüğünü duyurmuştu.

Netanyahu bölgesel denge uyarısı yaptı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Türkiye’ye F-35 veya bu uçaklarda kullanılan motorların verilmesine karşı çıktığını açıklamıştı. Netanyahu, böyle bir satışın Orta Doğu’daki askerî güç dengesini değiştireceğini ve İsrail’in hava üstünlüğünü etkileyebileceğini savunmuştu.

Netanyahu’nun bu görüşünü Trump’a doğrudan ilettiğini söylemesi, iki lider arasındaki F-35 görüş ayrılığını kamuoyuna taşımıştı. Trump’ın son açıklaması ise ABD’nin savunma satışları konusunda İsrail’in itirazlarıyla bağlı olmayacağı mesajı olarak değerlendirildi.

F-35 sürecinin önünde S-400 engeli bulunuyor

Türkiye, F-35 programının üretici ortakları arasında yer alırken Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle 2019 yılında programdan çıkarılmıştı. Washington yönetimi, S-400 sistemlerinin F-35 teknolojisi için güvenlik riski oluşturduğunu öne sürmüştü.

ABD Kongresi tarafından kabul edilen mevcut düzenlemeler, Türkiye S-400 sistemlerini elinde bulundurduğu sürece F-35 satışına izin vermiyor. Bu nedenle Trump yönetiminin siyasi desteği, satışın tek başına gerçekleştirilebilmesi için yeterli değil.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Savunma Bakanlığı ve ilgili kurumların Türkiye’ye F-35 satışının Amerikan yasalarına uygun biçimde nasıl gerçekleştirilebileceğini incelediğini açıklamıştı. Yürütülen değerlendirmede S-400 sistemlerinin geleceğinin ve Kongrenin tutumunun belirleyici olması bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise Türkiye’nin F-35 programı kapsamında daha önce ödeme yaptığını ve beş uçağın teslim edileceğine ilişkin söz verildiğini belirterek sürecin olumlu sonuçlanmasını beklediklerini söylemişti.

İran görüşmelerinde diplomasi mesajı

Trump, Türkiye ve F-35 açıklamalarının yanı sıra İran ile yürütülen temaslara da değindi. ABD ile İran arasında iyi görüşmeler yapıldığını belirten Trump, olası bir anlaşma için yüksek ihtimal bulunduğunu söyledi.

Başka bir açıklamasında müzakerelerin hızla sonuçlanması gerektiğini belirten Trump, diplomatik girişimlerin başarısız olması durumunda güçlü bir askerî müdahaleye hazır olduğunu ifade etti. Böylece Washington’ın diplomasi seçeneğini sürdürürken askerî seçeneği de masada tuttuğu mesajını verdi.

Rusya iddialarını Putin’e soracak

Trump’a ayrıca Rusya’nın İran’a ABD ve bölgedeki askerî tesislerle ilgili uydu görüntüleri sağladığı yönündeki iddialar soruldu. İddiaların henüz doğrulanmadığını belirten Trump, konuyu Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e soracağını söyledi.

Rusya’nın İran’a uydu görüntüleri sağladığı iddiası Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski tarafından gündeme getirilmişti. Trump, “Bunu Putin’e soracağım, öğreneceğiz” diyerek iddialar hakkında doğrudan bilgi alacağını açıkladı.