Trump’tan Hürmüz’de yüzde 20 bedel kararı

VGN

Trump, Hürmüz Boğazı’nda İran gemilerine yönelik ablukayı yeniden başlattığını ve tüm kargolardan güvenlik masrafları için yüzde 20 bedel alınacağını bugün açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda İran gemileri ile İran adına faaliyet gösteren müşterilere yönelik deniz ablukasının yeniden başlatıldığını açıkladı. Trump, boğazdan taşınan diğer tüm kargolardan güvenlik giderleri karşılığında yüzde 20 oranında bedel alınacağını bildirdi.

Trump’ın açıklamasına göre abluka, Hürmüz Boğazı’ndan geçen bütün gemileri kapsamayacak. Uygulamanın yalnızca İran gemilerinin ve İran adına hareket ettiği belirlenen müşterilerin boğaza giriş ve çıkışını engellemeyi amaçladığı belirtildi.

Hürmüz açık tutulacak

Trump, Hürmüz Boğazı’nın İran’ın tutumundan bağımsız olarak uluslararası deniz trafiğine açık tutulacağını söyledi. ABD’nin bundan sonra bölgedeki seyrüsefer güvenliğini üstleneceğini savunan Trump, ülkesini “Hürmüz Boğazı’nın koruyucusu” olarak tanımladı.

ABD Başkanı, boğazın uzun yıllardır Amerikan askeri gücü tarafından korunduğunu, ancak Washington’ın bunun karşılığında herhangi bir ödeme almadığını ileri sürdü. Yeni uygulamanın güvenlik ve denetim giderlerini karşılamayı amaçladığını belirtti.

Tüm kargolardan yüzde 20 istenecek

Trump, İran’la bağlantısı bulunmayan ülkelerin ve şirketlerin boğazı kullanmaya devam edebileceğini açıkladı. Ancak boğazdan taşınan tüm kargoların değeri üzerinden yüzde 20 oranında bedel alınacağını duyurdu.

Açıklamada bedelin geminin toplam değeri, taşıma ücreti veya taşınan yükün piyasa değeri üzerinden mi hesaplanacağı belirtilmedi. Ödemenin hangi kurum tarafından tahsil edileceği ve uygulamanın ne zaman fiilen başlayacağı konusunda da ayrıntı verilmedi.

Hukuki dayanak tartışılıyor

Hürmüz Boğazı, uluslararası deniz taşımacılığı açısından stratejik bir geçiş noktası olarak kabul ediliyor. Uluslararası boğazlardan geçiş serbestisi ilkesi nedeniyle ABD’nin tek taraflı olarak böyle bir bedel tahsil edip edemeyeceği tartışma konusu oldu.

Uluslararası denizcilik kuralları, transit geçişte bulunan gemilerden yalnızca geçiş nedeniyle ücret alınmasına genel olarak izin vermiyor. Verilen belirli hizmetler karşılığında talep edilebilecek ücretlerin ise ayrımcılık yapılmadan uygulanması gerekiyor.

Bu nedenle Trump’ın açıkladığı yüzde 20’lik bedelin hukuki temeli, kapsamı ve tahsil yöntemi netleşmeden uygulamanın nasıl yürütüleceği belirsizliğini koruyor.

İran ablukası yeniden yürürlükte

Trump, İran tarafıyla yapılan görüşmelerde anlaşmaya varıldığını, ancak Tahran’ın daha sonra bu anlaşmadan uzaklaştığını ileri sürdü. Son görüşmelerin yaklaşık 11 saat sürdüğünü söyleyen Trump, yaşanan gelişmelerin ardından ablukanın yeniden uygulanmasına karar verildiğini belirtti.

ABD’nin açıkladığı abluka, İran’ın ticari ve askeri deniz hareketliliğini sınırlandırmayı amaçlıyor. Buna karşılık Washington, diğer ülkelerin ticari gemilerinin güvenli geçişinin sürdürüleceğini savunuyor.

Enerji fiyatları etkilenebilir

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ndeki petrol ve doğal gaz üreticilerini uluslararası pazarlara bağlayan en önemli deniz yollarından biri. Boğazdaki güvenlik risklerinin artması, tanker trafiğini ve enerji sevkiyatını doğrudan etkileyebiliyor.

Yüzde 20 oranındaki bedelin uygulanması halinde petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz ve diğer ticari ürünlerin taşıma maliyetlerinin önemli ölçüde yükselmesi beklenebilir. Artan güvenlik ve sigorta giderleri de enerji fiyatlarına ve tüketici maliyetlerine yansıyabilir.

Trump’ın duyurduğu kararın uygulanabilmesi için ABD yönetiminin tahsilat yöntemi, askeri denetim mekanizması, kapsam ve hukuki dayanak konusunda ayrıntılı bir düzenleme açıklaması bekleniyor.