TCMB haftalık repoya döndü, bankaların fonlama maliyeti gerileyebilir

VGN

TCMB’nin haftalık repo ihalelerine dönüşü bankaların fonlama maliyetini düşürebilir; mevduat faizlerinde hızlı gerileme, kredi faizlerinde ise makroihtiyati kurallar nedeniyle daha sınırlı ve gecikmeli yansıma bekleniyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, yaklaşık altı aylık aranın ardından bir hafta vadeli repo ihalelerini yeniden başlattı. İlk ihalenin yüzde 37 faizle açılması, bankaların Merkez Bankasından sağladığı kısa vadeli fonlamanın maliyetinde düşüş beklentisi oluşturdu. Ancak bu adım, Para Politikası Kurulunun aldığı yeni bir faiz indirimi anlamına gelmiyor.

İlk ihalede 1 milyar liralık fonlama

TCMB, 23 Ağustos’ta yayımladığı duyuruyla 1 Mart 2026 tarihinde ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanacağını açıkladı.

Bu kararın ardından 24 Ağustos’ta 31 Ağustos vadeli, 1 milyar lira tutarında ilk repo ihalesi açıldı. İhalede basit faiz yüzde 37, bileşik faiz yüzde 44,58 olarak gerçekleşti. Bankalardan gelen toplam teklif ise yaklaşık 9 milyar 553 milyon liraya ulaştı.

Teklifin ihale tutarının çok üzerinde kalması, bankaların yüzde 37 faizli haftalık fonlamaya güçlü talep gösterdiğini ortaya koydu. Bundan sonraki etkinin büyüklüğünü ise TCMB’nin açacağı ihalelerin tutarı ve sıklığı belirleyecek.

Repo ihalesi nedir?

Repo ihalesinde bankalar, ellerindeki uygun menkul kıymetleri teminat olarak göstererek Merkez Bankasından belirli bir süre için Türk lirası alır. Bir hafta sonra aldıkları parayı faiziyle birlikte geri öder.

Bir hafta vadeli repo faizi aynı zamanda TCMB’nin temel politika faizi olarak kabul ediliyor. Bu oran halen yüzde 37 düzeyinde bulunuyor.

Mart ayından bu yana haftalık repo ihaleleri yapılmadığı için ihtiyaç duyan bankalar ağırlıklı olarak yüzde 40 seviyesindeki gecelik borç verme kanalından fonlanıyordu. Haftalık repo kanalının yeniden açılması, bankaların fonlama maliyetinin zamanla yüzde 40’tan politika faizi olan yüzde 37’ye yaklaşabilmesine imkân veriyor.

Resmî faiz indirimi yapılmadı

Karar, bankaların fiilî fonlama maliyetini üç puana kadar azaltabilecek bir adım olsa da resmî politika faizi değişmedi. Para Politikası Kurulu yeni bir faiz kararı almadı ve haftalık repo faizi yüzde 37’de kaldı.

Bu nedenle gelişmeyi doğrudan “TCMB faizi üç puan indirdi” şeklinde değerlendirmek doğru değil. Yapılan değişiklik, para politikasında kullanılan fonlama kanalının daha pahalı gecelik işlemlerden temel politika aracına döndürülmesi anlamına geliyor.

Fonlama maliyetinin yüzde 37’ye ne kadar hızlı yaklaşacağı da kesin değil. TCMB’nin haftalık ihalelerle piyasaya vereceği para sınırlı kalırsa ortalama maliyetteki düşüş yavaş olabilir. İhale miktarlarının yükselmesi durumunda ise etki daha belirgin hale gelebilir.

Zamanlaması piyasayı şaşırttı

Piyasa uzmanları haftalık repo ihalelerine yeniden dönülmesini bekliyordu. Ancak bu adımın 10 Eylül’de yapılacak Para Politikası Kurulu toplantısından önce gelmesi sürpriz olarak değerlendirildi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, 13 Ağustos’taki Enflasyon Raporu sunumunda bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden dönülmesinin değerlendirildiğini açıklamıştı. Bu açıklama, normal fonlama düzenine dönüşün yakınlaştığı şeklinde yorumlanmıştı.

Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara, adımın iç talepteki yavaşlamayla bağlantılı olabileceğini belirtti. Kara’ya göre bankalararası gecelik faiz zamanla yüzde 37’ye çekilebilir. Ancak kredi büyümesini sınırlayan düzenlemeler devam ettiği için kredi faizlerindeki etkinin daha zayıf kalması bekleniyor.

QNB Türkiye Başekonomisti Erkin Işık ise eylül toplantısında politika faizi indirimi beklemediğini, olası indirimlerin enflasyondaki düşüşe bağlı olacağını ifade etti. Işık, ekim ve aralık aylarında sınırlı indirimler yapılabileceği öngörüsünde bulundu.

Finansal danışman Evren Kırkoğlu da adımı kalıcı bir parasal gevşeme yerine normalleşme olarak değerlendirdi. Kırkoğlu’na göre kararın ilk ve en güçlü etkisi mevduat faizlerinde görülebilir.

Bankacılık endeksi yükseldi

Repo ihalelerine dönüş kararı Borsa İstanbul’da özellikle banka hisselerini destekledi. Bankacılık endeksi güne yüzde 3,77 yükselişle başladı ve gün içinde kazancını yüzde 4’ün üzerine taşıdı.

Günün ilerleyen saatlerinde ilk yükselişin bir bölümü geri verildi. Bankacılık endeksi günü yüzde 2,74 artışla tamamlarken BIST 100 endeksi yüzde 0,09 değer kaybederek 14 bin 501 puana geriledi.

Banka hisselerindeki yükselişte, daha düşük fonlama maliyetinin bankaların kâr marjlarını destekleyebileceği beklentisi etkili oldu. Ancak gerçek etkinin görülebilmesi için haftalık repo fonlamasının bankaların toplam kaynakları içindeki payının artması gerekiyor.

Mevduat faizleri daha hızlı etkilenebilir

Bankaların Merkez Bankasından daha düşük maliyetle para sağlaması, mevduata ödedikleri faizleri aşağı çekmelerine neden olabilir. Bu nedenle haftalık repoya dönüşün ilk etkisinin mevduat faizlerinde görülmesi bekleniyor.

Kredi faizlerindeki düşüş ise aynı hızda olmayabilir. Kredi büyümesine yönelik sınırlamalar, bankaların risk maliyetleri, müşterinin kredi notu ve krediye olan talep nihai faiz oranlarını etkilemeye devam edecek.

Bu nedenle konut, taşıt ve ihtiyaç kredisi kullananların faizlerde hemen üç puanlık bir düşüş beklememesi gerekiyor. Bankalar önce yeni fonlama düzeninin kalıcı olup olmadığını ve TCMB’nin piyasaya ne kadar kaynak sağlayacağını izleyecek.

Gözler yeni ihalelerde

Piyasalar bundan sonra haftalık repo ihalelerinin tutarını, bankalardan gelen teklifleri ve gecelik piyasa faizlerini takip edecek. TLREF faizinin ve TCMB ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin yüzde 37’ye yaklaşma hızı kararın gerçek etkisini gösterecek.

Bir sonraki önemli aşama 10 Eylül’deki Para Politikası Kurulu toplantısı olacak. Haftalık repo kanalına dönüş operasyonel bir normalleşme niteliği taşırken politika faizinin geleceğini enflasyon verileri, iç talep, döviz piyasası ve enflasyon beklentileri belirleyecek.