T. rex “Gus” 50,1 milyon dolara satıldı
“Gus” adı verilen 67 milyon yıllık Tyrannosaurus rex iskeleti, New York’ta düzenlenen Sotheby’s müzayedesinde 50,1 milyon dolara satıldı. Beklenen fiyatı 20 ila 30 milyon dolar arasında açıklanan fosil, açık artırmada satılan en pahalı dinozor iskeleti olarak dünya rekoru kırdı.
Müzayede 19 milyon dolarlık teklifle başladı. Yedi teklif sahibinin katıldığı ve yaklaşık 10 dakika süren yarışın sonunda, kimliği açıklanmayan bir telefon katılımcısı 50,1 milyon dolarlık teklifle iskeletin yeni sahibi oldu.
Gus’ın ulaştığı fiyat, 2024 yılında yine Sotheby’s tarafından 44,6 milyon dolara satılan “Apex” adlı Stegosaurus iskeletinin rekorunu geride bıraktı. Apex, satışının ardından sahibi tarafından New York’taki Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’ne ödünç verilmişti.
T. rex fosilleri arasındaki önceki rekor ise “Stan” adlı iskelete aitti. Stan, 2020’de Christie’s tarafından 31,8 milyon dolara satılmış, daha sonra Abu Dabi Doğa Tarihi Müzesi koleksiyonuna katılmıştı.
Yaklaşık 3,8 metre yüksekliğinde ve 11,6 metre uzunluğundaki Gus, bugüne kadar bulunan en büyük ve en eksiksiz T. rex örneklerinden biri olarak gösteriliyor. İskelet, 183 özgün fosil kemik parçasından oluşuyor.
Sotheby’s’in verdiği bilgilere göre Gus, kemik parçalarının sayısı bakımından yüzde 61 oranında bütünlüğe sahip. Kemik kütlesine göre tamamlanma oranı ise yüzde 75 ila 80 arasında hesaplanıyor. Kafatasındaki kemiklerin yüzde 82’si fosilin kendisine ait.
Eksik bölümlerin, iskeletin anatomik bütünlüğünü sağlamak amacıyla döküm ve model parçalarla tamamlandığı belirtildi. Fosilde görülen iyileşmiş yaralar ile ısırık izleri, hayvanın yaşamı boyunca başka dinozorlarla çatışmış olabileceğine işaret ediyor.
Gus, ABD’nin Güney Dakota eyaletindeki Harding County bölgesinde, Hell Creek Formasyonu’nda keşfedildi. Fosilin Geç Kretase döneminde, yaklaşık 67 milyon yıl önce yaşamış bir Tyrannosaurus rex’e ait olduğu belirlendi.
Kalıntılar, 2021 ile 2023 yılları arasında paleontolog Thomas Heitkamp’ın liderliğindeki ekip tarafından çıkarıldı. Fosil, bulunduğu arazinin sahibi olan çiftçi Gary “Gus” Licking’in adıyla anılmaya başladı. Licking, kazı çalışmaları tamamlanmadan hayatını kaybetti.
İskeletin çıkarılması, belgelenmesi, temizlenmesi ve sergilenebilir biçimde monte edilmesi birkaç yıl sürdü. Fosilin özel mülkiyetteki arazide bulunması, ABD yasaları uyarınca satışına olanak sağladı.
Sotheby’s, 50,1 milyon dolarlık teklifi veren alıcının kimliğini ve iskeletin nerede sergileneceğini açıklamadı. Bu belirsizlik, bilimsel değeri yüksek fosillerin özel koleksiyonlara girmesine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Omurgalı Paleontolojisi Derneği, yeni sahibine Gus’ı bilimsel araştırmalara açma ve halkın görebileceği bir kurumda sergileme çağrısında bulundu. Paleontologlar, özel koleksiyonlarda tutulan önemli fosillere araştırmacıların erişiminin sınırlandırılabileceği uyarısında bulunuyor.
Müzayede evi ise son yıllarda satılan bazı önemli fosillerin sahipleri tarafından müzelere bağışlandığını veya uzun süreli sergileme amacıyla ödünç verildiğini hatırlatıyor. Gus’ın gelecekte bir müzede sergilenip sergilenmeyeceği ise henüz bilinmiyor.