Su alarmı büyüyor
Türkiye, son aylarda uzun yılların en yoğun yağış dönemlerinden birini yaşadı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, son 7 aylık yağışların 66 yılın en yüksek seviyesine çıktığını belirterek, ülke genelinde baraj doluluk oranlarının yüzde 75’ler civarında olduğunu açıkladı. Bazı barajlarda doluluk oranı yüzde 100’e ulaştı.
Bakan Yumaklı, 2026 yılının yağış açısından bereketli geçtiğini, yağışların normale göre yüzde 30, geçen yıla göre ise yüzde 73 arttığını bildirdi. Bazı bölgelerde artışın yüzde 100’ün üzerine çıktığını belirten Yumaklı, bu tablonun su kaynakları açısından önemli olduğunu ancak suyun doğru yönetilmemesi halinde taşkın riskinin büyüyebileceğini vurguladı.
Barajlarda doluluk oranlarının yükselmesi, içme suyu, tarımsal sulama ve enerji üretimi açısından olumlu bir tablo ortaya koydu. Ancak uzmanlar, özellikle barajların tam doluluğa yaklaştığı bölgelerde kontrollü tahliye ve havza yönetiminin önemine dikkat çekiyor.
Yoğun yağışların ardından bazı barajlarda su tahliyeleri yapılırken, nehir yatakları ve alçak bölgelerdeki yerleşimler için risk arttı. Bu nedenle taşkın koruma çalışmaları, dere yataklarının temizlenmesi ve su tahliye planlarının koordineli şekilde yürütülmesi kritik hale geldi.
Bakan Yumaklı, Devlet Su İşleri bünyesine maliyeti yaklaşık 2,7 milyar lira olan 150 yeni iş makinesinin kazandırıldığını açıkladı. DSİ’nin taşkın öncesi hazırlık, dere temizliği, afet anı müdahalesi ve afet sonrası çalışmalarda önemli görevler üstlendiğini belirtti.
Yumaklı, son 23 yılda su alanında 4,7 trilyon liralık yatırım yapıldığını, 11 bin su ve sulama tesisinin hizmete alındığını, 805 baraj ve 522 gölet inşa edildiğini aktardı. Bu yatırımlarla su depolama kapasitesinin yüzde 38 artırılarak 184 milyar metreküpe çıkarıldığı bildirildi.
Aynı dönemde sulanan alan miktarı yüzde 52 artışla 72 milyon dekara yükseldi. Şehirlerin içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılamak için 352 içme suyu tesisi inşa edildi, 6 bin 239 taşkın koruma tesisi hizmete alındı. Bakanlık, bu yıl 300 su projesinin daha tamamlanmasının hedeflendiğini duyurdu.
Türkiye’deki yağışlı dönem ve bölgesel su hareketliliği, Fırat Nehri hattında da yakından takip ediliyor. Suriye’nin kuzey ve doğusunda yer alan Rakka ve Deyrizor illerinde, nehir seviyesinin yükselmesi üzerine halka acil uyarılar yapıldı.
Suriye’de yapılan açıklamalarda, Fırat Barajı’ndan su tahliyesinin saniyede 1800 metreküpe çıkarıldığı, nehir seviyesinin normalin yaklaşık 2 metre üzerine çıkabileceği bildirildi. Yetkililer, Fırat kıyısındaki alçak bölgelerde yaşayanlardan yüksek kesimlere geçmelerini, hayvanlarını ve tarım araçlarını güvenli alanlara taşımalarını istedi.
Rakka ve Deyrizor’da nehir kıyısına yakın bölgelerde yaşayanlar için tahliye uyarıları yayımlandı. Bölgedeki yetkililer, feribot ve tekne geçişlerinde dikkatli olunmasını, toprak köprülerin kullanılmamasını ve su seviyesinin yükseldiği alanlardan uzak durulmasını istedi.
Fırat Barajı’ndaki tahliyeyle birlikte nehir yatağı çevresindeki tarım alanları, yerleşimler ve kamplar riskli bölgeler arasında gösterildi. Bölgedeki su hareketliliğini izlemek için operasyon merkezleri kurulduğu, tahliye ve uyarı çalışmalarının sürdüğü bildirildi.
Fırat Nehri’nin aşağı havzasında yer alan Irak tarafında da su seviyeleri izleniyor. Irak Su Kaynakları Bakanlığı, akışların takip edildiğini ve ilk açıklamalara göre Fırat Nehri’nde ani ya da olağan dışı bir yükseliş kaydedilmediğini duyurdu. Buna rağmen bölgedeki gelişmelerin yakından izlendiği belirtildi.
Irak’ın Enbar hattı, Fırat Nehri boyunca taşkın riski açısından takip edilen bölgeler arasında yer alıyor. Su tahliyeleri ve yağışların etkisiyle nehir debisinin değişmesi, özellikle alçak kesimlerde yaşayanlar için uyarıların önemini artırıyor.
Diyarbakır’ın Çüngüş ilçesindeki Karakaya Barajı’nda biriken suyun tahliyesi sırasında ortaya çıkan görüntüler, barajlardaki yüksek doluluk seviyesini gözler önüne serdi. Yaklaşık 173 metreden bırakılan su, bölgedeki su rezervlerinin ulaştığı seviyeyi çarpıcı biçimde gösterdi.
Karakaya Barajı gibi büyük su yapılarında tahliye süreçleri, hem baraj güvenliği hem de aşağı havzadaki yerleşimlerin korunması açısından kontrollü şekilde yürütülüyor. Uzmanlara göre bu dönemde baraj kapaklarının açılması, nehir yatağındaki su seviyesinin düzenli izlenmesini zorunlu kılıyor.
Yağışların artması, kuraklık endişesini azaltırken taşkın riskini de gündeme taşıdı. Türkiye’de barajların dolması, tarım ve enerji açısından güçlü bir kaynak oluşturdu. Ancak aynı suyun yanlış yönetilmesi halinde yerleşim yerleri, tarım alanları ve altyapı için ciddi riskler doğabiliyor.
Bu nedenle DSİ, yerel yönetimler ve afet birimleri, baraj tahliyeleri ile nehir seviyelerini birlikte takip ediyor. Özellikle Fırat havzasında Türkiye, Suriye ve Irak hattındaki gelişmeler, bölgesel su yönetiminin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gösterdi.