Sırbistan’da öğrenciler kazandı, Vučić kaybetti

VGN

Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır protestolara öncülük eden öğrencilerin desteklediği liste parlamento seçimini kazandı. Vučić yenilgiyi kabul ederken Belgrad’da on binlerce kişi zaferi kutlamak için toplandı.

Sırbistan’da 25 Ekim’de yapılan parlamento seçimlerini, yaklaşık iki yıldır sokak protestolarına öncülük eden öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi kazandı. Ülke siyasetinde 2012’den bu yana belirleyici olan Aleksandar Vučić, oy sayımı tamamlanmadan yenilgiyi kabul ederek rakiplerini kutladı.

250 sandalyeli mecliste çoğunluk hesabı

Vučić, seçim gecesi yaptığı konuşmada, “Bu seçimleri kaybettiğimiz açık” dedi. İlk verilere dayanarak Öğrenci Listesi’nin 250 üyeli parlamentoda en az 135, kendi siyasi bloğunun ise yaklaşık 105 sandalye kazanacağını söyledi.

Bu tahmin, öğrenci destekli grubun mecliste salt çoğunluk için gereken 126 sandalyeyi aşması anlamına geliyor. Sandalye dağılımına ilişkin bu sayılar kesinleşmiş resmî sonuçlar değil, Vučić’in seçim gecesi açıkladığı değerlendirmeyi yansıtıyor.

Gar faciasıyla başlayan protestolar sandığa taşındı

Öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren garının giriş saçağının çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından güç kazandı. Faciayla ilgili yolsuzluk iddiaları ve hesap verilmesi talebi, zamanla ülke çapında protestolara dönüştü.

Yaklaşık iki yıl süren gösteriler, Vučić yönetimine yönelik en güçlü siyasi itirazı oluşturdu. Öğrenciler, destekleyecekleri adayları belirleyerek bu toplumsal hareketi parlamento seçimlerine taşıdı.

Seçim kampanyasında öğrenci destekli adaylar yolsuzlukla mücadeleyi öne çıkarırken Vučić, yeni otoyolları ve ekonomideki performansı anlattı. Yarış, büyük ölçüde onun yönetiminin devam edip etmeyeceğine ilişkin bir oylamaya dönüştü.

Belgrad’da on binler sokağa çıktı

Vučić’in yenilgiyi kabul etmesiyle başkent Belgrad’da on binlerce kişi kutlamalara başladı. Çoğunluğunu gençlerin oluşturduğu kalabalıklar Sırbistan bayrakları salladı; sokaklarda araç kornaları ve sevinç sloganları yükseldi.

Kutlamalara katılan 24 yaşındaki bir mühendislik öğrencisi, yetişkinlik hayatında ilk kez iktidar değişimine tanıklık ettiğini anlattı.

Seçim gününde sandık merkezlerine ilişkin şiddet ve usulsüzlük iddiaları ortaya atılmış olması, Vučić’in sonuçları kabul edip etmeyeceğine dair kaygıları artırmıştı. Yenilgiyi erken kabul etmesi, kendisinin tutumuna ilişkin bu belirsizliği sona erdirdi.

Vučić’in başbakanlığa dönüş hedefi gerçekleşmedi

Sırp İlerleme Partisi’nin siyasi gücünü arkasına alan Vučić, yıllar içinde hem başbakanlık hem cumhurbaşkanlığı yaptı. Bu seçimde yeniden başbakan olmayı hedefliyordu.

Siyasi kariyerine radikal milliyetçi çizgide başlayan ve eski lider Slobodan Milošević döneminde enformasyon bakanlığı yapan Vučić, sonraki yıllarda söylemini kısmen değiştirdi. Muhalifleri ise yönetimini yolsuzluk ve otoriterleşmeyle eleştirdi.

Öğrenci Listesi’nin zaferi, yıllardır sokaklarda biriken itirazın seçim sonucuna dönüşmesi bakımından Sırbistan siyasetinde önemli bir kırılma yarattı.

Dış politikada sorular sürüyor

Seçimin merkezinde iç politika ve yolsuzluk tartışmaları yer aldı. Rusya’yla ilişkiler, Avrupa Birliği üyeliği ve Kosova’nın statüsü konusunda ise Vučić’in siyasi çizgisiyle seçimi kazanan grubun yaklaşımları birçok noktada birbirine yakın.

Avrupa Birliği’ne katılım sürecinin hızlandırılmasını açıkça savunan ayrı bir siyasi oluşum ise yüzde 3 seçim barajını aşamayarak meclis dışında kaldı.

Sırbistan’daki sonuç, Vučić’in yakın müttefiki Viktor Orbán’ın Macaristan’da seçimi kaybetmesinden yaklaşık altı ay sonra geldi. Yeni çoğunluğun önündeki başlıca sınavlar, hükümetin kurulması ve yolsuzlukla mücadele vaatlerinin uygulanması olacak.