“Sayım’ın bavulu” yayıncılıktaki maliyet baskısını anlattı

VGN

Sayım Çınar, Füsun Saka’nın sorularını yanıtladı; yayıncılıkta maliyet baskısını, basılı kitabın yerini ve festival jürilerinde yenilik ihtiyacını kendi deneyimleriyle değerlendirdi.

Gazeteci ve yazar Sayım Çınar, Bi’Nevi Gazete YouTube kanalında yazarımız Füsun Saka’nın sorularını yanıtladı. Yayıncılıkta artan maliyetlerin yazarları kitaplarının basımına maddi destek vermeye yönelttiğini belirten Çınar, basılı kitabın değerini koruduğunu savundu. Söyleşide, kitap dolu bavuluyla gazete çalışanlarına ulaştığı yıllardan edebiyatın sinemayla ilişkisine ve festival jürilerinde yenilik ihtiyacına kadar birçok konu ele alındı.

Gazete koridorlarında başlayan bavul hikâyesi

Yıllar boyunca pek çok yazarla ve gazeteciyle yolların kesişti. Bu hikâyeden hangi anılar öne çıkıyor?

Yayıncılık sektöründe çalıştıktan sonra bağımsız bir iş yapmak istediğini anlatan Çınar, gazetecilere okuma ilgilerine göre kitap götürmeye başladığını söyledi. İnternetten kitap alışverişinin henüz bugünkü kadar yaygın olmadığı dönemde geliştirdiği bu yöntemi, kişiye özel kitapçılık olarak tanımladı.

Saka da Çınar’ın gazeteye gelişinin heyecanla beklendiğini, bavul açıldığında çalışanların kitapların başında toplandığını hatırlattı. Çınar, bu yıllarda kurduğu ilişkilerin ve edebiyat dünyasına yakınlığının daha sonra köşe yazarlığına uzanan yolunu açtığını anlattı.

Yayıncılıkta maliyet ve telif tartışması

Yazar ajanlığı ve yeni isimleri keşfetme deneyiminden bakınca, Türkiye’de edebiyat dünyasının geldiği noktayı nasıl değerlendiriyorsun?

Çınar, yeni kitapların geniş bir heyecan yarattığı, yazarların satış ve telif geliriyle daha görünür olduğu dönemleri hatırlattı. Bugün ise yayıncılığın koşullarının değiştiğini, yazarların belirli sayıda kitap satın alarak ya da maliyete katılarak eserlerinin basılmasına destek verdiği modellerin yaygınlaştığını düşündüğünü söyledi.

Saka, yayınevinin metni beğenerek yayımladığı ve yazara telif ödediği modelle bu yaklaşım arasındaki farkı vurguladı. Bir yayınevinin basmayı kabul etmediği kitabın parayla yayımlatılmasına mesafeli olduğunu belirtti.

Çınar ise döviz ve kâğıt maliyetlerinin yayıncılar üzerindeki baskısına dikkat çekti. Yazarın katkısıyla yürütülen yayıncılığın, reddedilen bir dosyanın okurla buluşmasına da imkân verebileceğini savundu. Telif alabilen yazarların sayısının sınırlı olduğunu düşündüğünü ifade etti. Bu değerlendirmeler, Çınar’ın sektöre ilişkin gözlemleri olarak dile getirildi.

Basılı kitabın yerini koruduğunu düşünüyor

Saka’nın yayıncılıktaki değişime ilişkin değerlendirmesini yanıtlayan Çınar, dijital kitapların ilgiyi bütünüyle üzerine topladığı görüşüne katılmadı. Basılı kitabın hâlâ değerli olduğunu düşündüğünü söyledi.

Çınar, yayınevlerinin ekonomik güçlüklerini anlatırken yalnızca kitap basmanın değil, nitelikli yayıncılığı sürdürebilmenin de önemine işaret etti. Her yazarın çok satanlar arasında bulunmak zorunda olmadığını; kitapların kişisel hikâyeleri taşıyan, okur için manevi karşılığı olan eserler olarak da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

İyi kitaplara sinema yolu açılsın

Çok sayıda kitap arasından iyi olanı herkes seçemeyebilir. Senin ve çevrendeki insanların bu konuda çabaları var mı?

Okuduğu kitapları anlatan Çınar, bazı romanların güçlü karakterleri ve hikâye kuruluşlarıyla sinemaya uyarlanmaya elverişli olduğunu söyledi. Sinemacıların iyi kitapları daha fazla keşfetmesini istedi.

Çınar’a göre çok sayıda film üretilmesi, güçlü senaryoların aynı ölçüde bulunabildiği anlamına gelmiyor. Edebiyat ile sinema arasında kurulacak daha yakın bir ilişkinin, dikkat çekici hikâyelerin farklı izleyicilere ulaşmasına katkı sağlayabileceğini dile getirdi.

Festival jürilerinde farklı bakışlar talebi

Kitapların sinemaya uyarlanması üzerine konuşurken festival jürilerine de değinen Çınar, sürekli aynı isimlerle karşılaşılmasını eleştirdi. Jürilerde edebiyat ve müzik gibi farklı alanlardan insanlara yer açılmasını savundu.

Çınar, bir esere dışarıdan bakabilmenin de değer taşıdığını, değerlendirme yeteneğinin yalnızca mesleki unvanlarla sınırlandırılmaması gerektiğini söyledi. Saka ise benzer tekrarların müzik ve tiyatro festivallerinde, konuşmacı ve moderatör seçimlerinde de görülebildiğini belirtti.

Kültür sanat gazeteciliği okura pencere açıyor

Kitap dünyasından basına geçtin, uzun yıllardır yazıyorsun. Basının bugünkü durumunu nasıl yorumluyorsun?

Sayım Çınar’ın yanıtı: Kitapla ve kültürle güçlü ilişkisi olan gazetecilerle çalışmanın kendisi için öğretici olduğunu anlatan Çınar, Hürriyet’te yazmayı bir öğrenme süreci olarak gördüğünü söyledi. Kelebek’te düzenli olarak kültür sanat yazıları hazırladığını belirtti.

Bir magazin ekinde edebiyata yer vermenin, kitaplarla henüz yakın ilişki kurmamış okurlara da ulaşabildiğini ifade etti. Sosyal medyanın yarattığı değişimi kabul etmekle birlikte gazetecilikte deneyime önem verdiğini vurguladı.

Söyleşinin sonunda mesleki ilişkilerinden de söz eden Çınar, gazeteciliğin doğru bilgiye dayanması gerektiğini savundu. İnsanları incitmek ya da öç almak amacıyla yazı yazılmasını doğru bulmadığını belirtti.

Söyleşinin tamamını bu bağlantıdan izleyebilirsiniz.