Sardes’te 2 bin 500 yıllık heykel bulundu

VGN

Manisa’daki Sardes kazılarında bulunan 2,2 metre yüksekliğindeki genç erkek heykeli, alışılmadık giysileri ve elindeki meyveyle Lidya kültürüne ve dönemin inanç dünyasına ilişkin önemli bilgiler sunuyor.

Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda, yaklaşık 2 bin 500 yıllık anıtsal bir genç erkek heykeli gün yüzüne çıkarıldı. MÖ 470-450 yılları arasına tarihlenen mermer heykelin mevcut yüksekliği 2,2 metre olarak ölçüldü.

Ayakta duran genç bir erkeği tasvir eden eser, insan boyunu aşan ölçüleri, büyük ölçüde korunmuş yüz hatları ve alışılmadık giysi ayrıntılarıyla dikkati çekti. Buluntunun, Sardes’in sanatına, inanç dünyasına ve toplumsal yaşamına ilişkin yeni bilgiler sunması bekleniyor.

İki büyük parça halinde bulundu

Heykel, Sardes’in girişindeki sütunlu caddede iki büyük parça halinde bulundu. Eserin ayaklarının ve bazı küçük parçalarının eksik olduğu belirlendi. Kazı alanındaki temizlik çalışmalarının ardından heykel, uzman ekip tarafından güvenli biçimde bulunduğu yerden kaldırıldı.

Araştırmalar, heykelin Roma döneminde sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanıldığını gösterdi. Yüzü aşağıya gelecek şekilde yerleştirilen eser, bu sayede yüzyıllar boyunca dış etkilerden korundu. Heykelin yüz hatları, ellerindeki anatomik ayrıntılar ve giysilerindeki çizgiler büyük ölçüde günümüze ulaşabildi.

Tarihi MÖ 5’inci yüzyıla uzanıyor

Heykelin dik duruşu ve uzun saçları, MÖ 6’ncı yüzyılda yapılan genç erkek heykellerini hatırlatıyor. Yüzün işlenişi, ellerdeki anatomik ayrıntılar ve diğer üslup özellikleri ise eserin MÖ 5’inci yüzyılın ilk yarısında yapıldığına işaret ediyor.

Uzmanlar bu veriler doğrultusunda heykeli MÖ 470-450 yılları arasına tarihlendiriyor. Sardes bu dönemde, Lidya Krallığı’nın Persler tarafından yıkılmasının ardından Ahameniş Pers İmparatorluğu’nun batıdaki önemli yönetim merkezlerinden biriydi.

Bu nedenle kamuoyunda “Lidyalı genç” olarak anılan heykel, yalnızca Lidya geleneğini değil, bölgedeki Pers, Anadolu ve Ege kültürleri arasındaki etkileşimi de yansıtıyor. Heykelin kimi temsil ettiği ve hangi amaçla dikildiği ise bilimsel incelemelerin ardından daha açık biçimde değerlendirilebilecek.

Giysileri bilinen örneklerden farklı

Genç erkeğin üzerinde kalın bir himation ve ince bir chiton bulunuyor. Bunların altında ise yatay çizgiler taşıyan farklı bir giysi yer alıyor. Anadolu ve Yunanistan’daki benzer heykellerde bu biçimde bir giysi düzenine yaygın olarak rastlanmaması, eserin yerel özelliklerini öne çıkarıyor.

Giysilerdeki ayrıntıların, Sardes’te yaşayan seçkin kesimin giyim anlayışına ilişkin yeni veriler sağlaması bekleniyor. Eser, Ege’de gelişen klasik heykel sanatını Lidya’ya özgü giyim gelenekleriyle bir araya getiren nadir örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Elindeki meyve adak olabilir

Heykelin sağ elinde bir meyve tuttuğu görülüyor. İlk değerlendirmelere göre bunun ayva olabileceği düşünülüyor. Meyvenin bir tanrıya ya da tanrıçaya sunulmak üzere taşınan adakla bağlantılı olabileceği üzerinde duruluyor.

Ancak meyvenin türü ve heykelin dini işlevi konusunda henüz kesin bir sonuca ulaşılmış değil. Ayrıntılı incelemelerin, figürün kimliği ve eserin dikildiği dönemdeki kullanım amacı hakkında yeni ipuçları vermesi bekleniyor.

Boya izleri araştırılacak

Heykel üzerinde gerçekleştirilecek konservasyon çalışmalarında yüzeyde günümüze ulaşmış boya kalıntılarının bulunup bulunmadığı da incelenecek. Antik dönemde mermer heykellerin çoğunun renkli olduğu bilindiği için tespit edilecek boya izleri eserin özgün görünümünün anlaşılmasına yardımcı olabilecek.

Bilimsel inceleme, temizlik ve koruma çalışmalarının tamamlanmasının ardından anıtsal heykelin Manisa Müzesi’nde ziyaretçilerle buluşturulması planlanıyor.

Sardes neden önemli?

Sardes, antik çağda Lidya Krallığı’nın başkentiydi. Perslerin bölgeyi ele geçirmesinden sonra önemli bir satraplık merkezi olan kent, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde de yerleşim ve ticaret merkezi olma özelliğini korudu.

Farklı uygarlıkların izlerini bir arada taşıyan antik kentteki yeni keşif, Sardes’in yalnızca ekonomik ve siyasi tarihine değil, yaklaşık 2 bin 500 yıl önce bölgede yaşayan insanların kıyafetlerine, inançlarına ve sanat anlayışına da ışık tutacak.