İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Rusya: Türkiye'nin S-400'leri satışını görüşüyoruz
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Kremlin, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye devredebileceği yönündeki iddialara ilişkin ilk açıklamasını yaptı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, konuyu son derece hassas olarak nitelendirerek Rusya ile Türkiye arasındaki temasların sürdüğünü bildirdi.
Peskov, Moskova’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken S-400 sistemlerinin ismi açıklanmayan bir Körfez ülkesine devredileceğine ilişkin haberleri değerlendirdi. Türkiye’nin olası satış için Rusya’dan izin isteyip istemediği sorusuna ayrıntılı yanıt vermeyen Peskov, Ankara ile görüşmelerin devam ettiğini söyledi.
Peskov, S-400 sistemlerinin geleceğine ilişkin doğrudan bir satış veya devir doğrulaması yapmadı. Kremlin Sözcüsü, kamuoyuna açıklayabileceği tek hususun konunun son derece hassas olduğu ve Türk tarafıyla temasların sürdürüldüğü olduğunu belirtti.
Rusya’nın açıklaması, Türkiye’de S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satılacağı yönündeki haberlerin ardından geldi. Haberlerde, sistemlerin bir Körfez ülkesine gönderilebileceği ve gelişmenin kısa süre içinde duyurulabileceği ileri sürüldü.
Türkiye tarafından ise S-400’lerin satıldığına, devredildiğine veya hangi ülkeyle görüşüldüğüne ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle satışa ilişkin bilgiler doğrulanmış bir anlaşmadan çok diplomatik görüşmelere ve basına yansıyan iddialara dayanıyor.
Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı savunma sistemlerini başka bir ülkeye satabilmesi için mevcut anlaşmalardaki son kullanıcı hükümleri önem taşıyor. Savunma ürünlerinin üçüncü bir ülkeye devri, üretici ülkenin onayını gerektirebiliyor.
Kremlin’in Ankara ile temas halinde olduğunu açıklaması, olası bir devir seçeneğinin Rusya ile Türkiye arasındaki görüşmelerde ele alındığını ortaya koydu. Ancak taraflar satışın kapsamı, muhtemel alıcı ülke, ödeme koşulları ve sistemlerin hangi tarihte devredilebileceği konusunda bilgi paylaşmadı.
Türkiye, Rusya ile yaptığı anlaşma kapsamında S-400 hava savunma sistemlerinin ilk parçalarını 2019 yılında teslim aldı. Washington yönetimi, Rus sistemlerinin NATO altyapısı ve F-35 savaş uçaklarının güvenliği açısından risk oluşturduğunu savundu.
ABD, S-400 radarlarının F-35 uçaklarının görünmezlik özellikleri ve diğer teknik verileri hakkında bilgi toplayabileceğini ileri sürdü. Ankara ise S-400 sistemlerinin bağımsız şekilde kullanılacağını ve NATO sistemlerine entegre edilmeyeceğini bildirdi.
Türkiye’nin S-400 alımından vazgeçmemesi üzerine ABD, Ankara’yı F-35 savaş uçağı programından çıkardı. Türkiye için üretilen uçakların teslimatı durdurulurken Türk şirketlerinin programdaki üretim görevleri de aşamalı olarak sona erdirildi.
ABD yönetimi, Aralık 2020’de Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası kapsamında Türkiye’ye yaptırım uyguladı. Yaptırımlar, Savunma Sanayii Başkanlığını ve kurumun bazı yöneticilerini hedef aldı.
Bu karar, bir NATO üyesine CAATSA kapsamında yaptırım uygulanması bakımından dikkat çekici bir gelişme oldu. Türkiye, yaptırımların ittifak ilişkileriyle bağdaşmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istedi.
Ankara ile Washington arasında sonraki yıllarda yapılan görüşmelerde S-400 sistemlerinin geleceği, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye’nin yeniden F-35 tedarik edebilmesi başlıca gündem maddeleri arasında yer aldı.
Türkiye’nin S-400 sistemlerini elinden çıkarması, F-35 uçaklarının yeniden satın alınabilmesi için en önemli şartlardan biri olarak değerlendiriliyor. ABD Kongresi’nde kabul edilen düzenlemeler, Türkiye’nin Rus savunma sistemlerine sahip olmaya devam etmesi durumunda F-35 teslimatına yasal engel oluşturuyor.
Bu nedenle sistemlerin Rusya’ya iade edilmesi, üçüncü bir ülkeye satılması, Türkiye dışında depolanması veya kullanım dışı bırakılması gibi farklı seçenekler daha önce de gündeme geldi. Ancak Ankara, uzun süre S-400’lerden vazgeçmeyeceğini ve sistemlerin Türkiye’nin mülkiyetinde bulunduğunu açıkladı.
Kremlin’in son açıklaması, üçüncü ülkeye devir seçeneğinin diplomatik temasların konusu haline geldiğini gösterdi. Buna karşın Peskov’un ayrıntı vermemesi, görüşmelerin henüz tamamlanmadığına işaret etti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye ile ABD arasındaki yaptırım ve F-35 sorunlarının çözülmesi için görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. Fidan, iki tarafta da siyasi irade bulunduğunu ve kısa süre içinde sonuç alınmasının beklendiğini ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye’ye yönelik yaptırımların kaldırılmasına olumlu yaklaştığını gösteren açıklamalar yaptı. Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ilişkilerine vurgu yaparken yaptırımların hafifletilebileceği mesajını verdi.
Bununla birlikte yaptırımların kaldırılması ve Türkiye’ye F-35 satılması yalnızca başkanlık yönetiminin siyasi tutumuna bağlı değil. ABD Kongresi tarafından çıkarılan yasal düzenlemeler nedeniyle S-400 meselesinin hukuki ve teknik boyutlarının da çözülmesi gerekiyor.
ABD yönetiminin Türkiye’ye yeniden F-35 satmak istemesi durumunda Kongre’deki itirazların aşılması gerekecek. Kongre üyeleri, Rus savunma sistemlerinin Türkiye’de bulunmasının F-35 teknolojisi açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunuyor.
S-400’lerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi, bu itirazların giderilmesi için formüllerden biri olabilir. Ancak devir işleminin Rusya tarafından onaylanması, sistemlerin Türkiye topraklarından tamamen çıkarılması ve ABD’nin güvenlik koşullarının karşılanması bekleniyor.
Türkiye’nin F-35 programına üretici ortak olarak mı döneceği, yoksa yalnızca uçak satın alan bir ülke konumunda mı olacağı da henüz netleşmedi. Türkiye’nin programdan çıkarılmasının üzerinden geçen sürede üretim zincirinde ve ortaklık yapısında önemli değişiklikler yaşandı.
S-400 sistemlerinin hangi ülkeye devredilebileceği konusunda resmî bilgi paylaşılmadı. Basına yansıyan haberlerde Körfez ülkeleri işaret edilse de olası alıcının kimliği doğrulanmadı.
Kremlin’in Türkiye ile görüşmelerin sürdüğünü açıklaması, iddiaların Moskova tarafından tamamen reddedilmediğini gösterdi. Buna rağmen Rusya, satışa izin verilip verilmediği veya görüşmelerde hangi aşamaya gelindiği konusunda açıklama yapmadı.
Sürecin kesinlik kazanması için Türkiye, Rusya veya muhtemel alıcı ülke tarafından resmî açıklama yapılması bekleniyor. S-400’lerin geleceğine ilişkin alınacak kararın Türkiye-Rusya savunma ilişkileriyle birlikte Ankara-Washington hattındaki CAATSA ve F-35 görüşmelerini de doğrudan etkilemesi öngörülüyor.