İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Rus oligarktan Kremlin’e uyarı
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Rusya’nın önde gelen sanayicilerinden Andrey Melnichenko, Ukrayna’daki savaşın uzaması halinde ülkesinin ekonomik izolasyon, Çin’e bağımlılık, sertleşen bir kuşatma düzeni veya parçalanma gibi tehlikelerle karşılaşabileceğini savundu.
The Economist’in 11 Temmuz 2026 tarihli sayısının kapağına taşıdığı Melnichenko, derginin Rusya editörü Arkady Ostrovsky ile farklı zamanlarda toplam 60 saate yaklaşan görüşmeler yaptı. Fizik eğitimi aldıktan sonra bankacılık, kömür, enerji ve gübre sektörlerinde büyüyen Melnichenko, Rusya’nın geleceği için egemenlik ve öngörülebilirlik temelinde yeni bir model önerdi.
Dergi, kapağında Melnichenko’yu “Rusya’yı değiştirecek adam” başlığıyla tanıtırken, Rus milyarderin çıkışını ülkedeki savaş yorgunluğu ve seçkinler arasındaki rahatsızlığın şimdiye kadarki en dikkat çekici işaretlerinden biri olarak değerlendirdi.
Melnichenko’ya göre Ukrayna’daki çatışmaların durması, Rusya ile Batı arasındaki temel güvenlik sorunlarını kendiliğinden çözmeyecek. Rus sanayici, savaşın yalnızca cephede yaşanan bir mücadele olmadığını; toprak, ittifaklar, tarihsel hafıza ve Avrupa’nın gelecekteki güvenlik düzeni üzerinde şekillenen daha geniş bir hesaplaşmanın parçası olduğunu savundu.
Ukrayna’nın egemenliğinin ve ödediği ağır bedelin görmezden gelinemeyeceğini belirten Melnichenko, kalıcı bir anlaşmanın Rusya’nın güvenlik kaygılarını da hesaba katması gerektiğini ileri sürdü. Bir tarafın tamamen etkisizleştirildiği veya yönetilecek bir nesneye dönüştürüldüğü düzenin uzun süreli barış üretemeyeceğini söyledi.
Melnichenko’nun yaklaşımı, Moskova’nın savaşa ilişkin tezleriyle önemli ölçüde örtüşüyor. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısını ve işgal altındaki bölgelerdeki uygulamalarını geri plana ittiği gerekçesiyle bu yaklaşım Batılı ve Ukraynalı çevrelerin eleştirilerine de açık bulunuyor.
Melnichenko, savaş sonrasında Rusya’nın karşılaşabileceği dört olumsuz ihtimal sıraladı. Bu seçeneklerin tamamının Rusya’nın egemenliğini ve öngörülebilir bir devlet olarak hareket etme kapasitesini zayıflatacağını öne sürdü.
İlk senaryoda Rusya’nın Batı karşısında aşağılanmış ve sistemin dışına itilmiş bir ülkeye dönüşmesi yer alıyor. Melnichenko, böyle bir sonucun uzun vadede saldırgan ve intikamcı bir milliyetçiliği besleyebileceğini savunarak Birinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya’ya dayatılan Versailles düzenini örnek gösterdi.
İkinci senaryo, Rusya’nın Batı’dan koparak Çin’in ekonomik ve stratejik etki alanına bütünüyle girmesi. Melnichenko’ya göre Çin pazarı, finansmanı ve teknolojisi kısa vadede Rusya’ya nefes aldırabilir. Ancak ilişkinin kalıcı biçimde tek taraflı hale gelmesi, Rusya’yı Çin ürünleri için pazar, ham madde kaynağı, ulaşım koridoru ve güvenlik tamponuna dönüştürebilir.
Üçüncü ihtimal, Rusya Federasyonu’nun parçalanması. Melnichenko, böyle bir gelişmenin ülkenin nükleer cephaneliği, doğal kaynakları, sınırları ve askerî kapasitesi üzerinde kontrol mücadelesi başlatabileceğini belirtti.
Rusya gibi geniş bir coğrafyaya ve dünyanın en büyük nükleer stoklarından birine sahip bir devletin dağılmasının yalnızca bölgesel değil, küresel sonuçlar doğuracağını savundu. Batı’nın Rusya’yı zayıflatma politikasında bu ihtimali hesaba katması gerektiğini söyledi.
Dördüncü senaryoda ise Rusya’nın dış dünyaya kapanmış, sürekli seferberlik halinde yaşayan bir “kale devlete” dönüşmesi bulunuyor. Melnichenko, sürekli olağanüstü hal atmosferinin teknoloji, bilim, sermaye, girişimcilik ve toplumdaki güven duygusunu aşındıracağını ifade etti.
Bu modelde savaşın sona ermeyeceğini, çatışmanın devletin ve ekonominin kalıcı örgütlenme biçimine dönüşeceğini ileri sürdü.
Fizik eğitimi alan Melnichenko, 1986’daki Çernobil nükleer faciasının doğduğu bölgeye yakın bir yerde yaşanmasının dünya görüşünü etkilediğini anlattı. Karmaşık ve yüksek enerjili sistemlerde küçük hataların kontrol edilemez felaketlere dönüşebileceğini belirtti.
Bu nedenle nükleer silah sahibi devletler arasındaki gerilimin sıradan bir jeopolitik rekabet gibi ele alınamayacağını savundu. Tarafların birbirlerinin kırmızı çizgilerini yok saymasının, geri döndürülemeyecek sonuçlar doğurabilecek bir tırmanmaya neden olabileceği uyarısında bulundu.
Melnichenko’nun önerisinin merkezinde “egemenlik” kavramı bulunuyor. Ancak Rus sanayici bu kavramı yalnızca devletin dış politika bağımsızlığıyla sınırlamıyor. Şirketlerin, kurumların ve vatandaşların ülkenin geleceği konusunda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor.
Rusya’nın ham madde satan ve dış teknolojiye bağımlı bir ekonomi olmaktan çıkması gerektiğini belirten Melnichenko, ülke içinde katma değer, teknoloji, bilimsel kapasite ve güçlü kurumlar üreten yeni bir ekonomik düzen kurulmasını öneriyor.
Büyük Rus şirketlerinin sermayelerini ülke içinde değerlendirmesi ve uzun vadeli sanayi yatırımlarına yönelmesi gerektiğini ileri süren Melnichenko, iş dünyasının rolünü doğrudan siyasi iktidar mücadelesi değil, ülkenin kurumsal ve ekonomik yapısını yeniden inşa etmek olarak tanımlıyor.
1972’de Sovyetler Birliği’ne bağlı Belarus’un Gomel kentinde doğan Melnichenko, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bankacılık sektöründe yükseldi. Daha sonra gübre üreticisi EuroChem ile kömür ve enerji şirketi SUEK üzerinden Rusya’nın en büyük sanayi yapılanmalarından birini kurdu.
Melnichenko, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının ardından 9 Mart 2022’de Avrupa Birliği’nin yaptırım listesine alındı. ABD ve İngiltere de daha sonra Rus iş insanı hakkında yaptırım kararları verdi.
Avrupa Birliği, Melnichenko’nun Rus hükümetiyle yakın bağlantıları bulunduğunu ve devlete önemli gelir sağlayan ekonomik sektörlerde faaliyet yürüttüğünü bildirdi. Melnichenko ise yaptırımlara itiraz etti. Avrupa Birliği Genel Mahkemesi, Aralık 2025’te yaptırım listesinden çıkarılma talebini reddetti.
Melnichenko, yaptırım kararının açıklandığı dönemde EuroChem ve SUEK’teki yönetim görevlerinden ayrıldı. Şirketlerdeki ekonomik çıkarlarının eşi Aleksandra Melnichenko’ya devredilmesi ise yaptırımların aşılmaya çalışıldığı tartışmalarını beraberinde getirdi. Melnichenko ve temsilcileri bu suçlamaları kabul etmedi.
Melnichenko’nun açıklamaları, Vladimir Putin’le görüşmesi ve yurt dışındaki bazı ekonomik varlıklarını Rusya’ya taşımasının ardından geldi. Bu zamanlama, milyarderin Kremlin’in bilgisi dışında hareket edip etmediği ve açıklamalarının Rus yönetimi içindeki daha geniş bir tartışmayı yansıtıp yansıtmadığı sorularını gündeme getirdi.
Rusya’da büyük servet sahiplerinin siyasi iktidardan bağımsız hareket edebilme alanı oldukça sınırlı. Bu nedenle Melnichenko’nun savaşa, ekonomik izolasyona ve Rusya’nın geleceğine ilişkin açık uyarıları dikkat çekici bulundu.
Bununla birlikte Melnichenko doğrudan Putin’i hedef almadı, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısının siyasi sorumluluğunu tartışmaya açmadı ve kendisini Kremlin’e muhalif bir isim olarak konumlandırmadı.
Melnichenko, Batılı ülkelerin önündeki gerçek seçimin dost veya düşman bir Rusya arasında olmadığını savundu. Ona göre temel tercih, davranışları öngörülebilen egemen bir Rusya ile izleyeceği yön bilinmeyen, parçalanmış veya sürekli kuşatma psikolojisiyle hareket eden bir Rusya arasında yapılacak.
Rus sanayici, büyük güçlerin birbirlerinin egemenliğini tanıdığı yeni bir güvenlik düzeni kurulmadığı takdirde Ukrayna’daki savaş sona erse bile Rusya ile Batı arasındaki çatışmanın başka biçimlerde devam edeceğini ileri sürdü.
Melnichenko’nun çıkışı Kremlin’e karşı açık bir meydan okuma niteliği taşımıyor. Ancak Rusya’nın en güçlü sanayicilerinden birinin savaşın ülkeyi ekonomik, teknolojik ve siyasi bir çıkmaza sürükleyebileceğini kamuoyu önünde dile getirmesi, Rus seçkinleri içindeki gelecek kaygısının önemli bir işareti olarak değerlendiriliyor.