Patagonya’da balinalar ölüyor

VGN

Arjantin’in Patagonya kıyılarındaki Valdés Yarımadası’nda artan güney gerçek balinası ölümleri, bilim insanlarını ve çevre yetkililerini harekete geçirdi. Yavru balinalardan alınan örneklerde ağır enfeksiyonlarla ilişkili bir bakteri saptanırken, genç ve yetişkin bireylerin ölümünde zehirli alglerin etkisi araştırılıyor. İki gruptaki ölümlerin aynı nedenden kaynaklandığı henüz gösterilmiş değil.

Ölüm sayısı henüz kesinleşmedi

Chubut eyaletindeki körfezler, her yıl üremek ve yavrularını büyütmek için bölgeye gelen balinaların önemli yaşam alanları arasında bulunuyor. Mayıs ile aralık arasında kıyıya yaklaşan balinalar, Patagonya’nın en çok ilgi gören doğal zenginliklerinden birini oluşturuyor.

Ancak bu sezon kıyılarda bulunan ölü balinaların sayısı kaygı yaratıyor. Resmî olmayan tahminler 300’ü aşan ölümlerden söz etse de sezonun kesin bilançosu açıklanmış değil. Bu nedenle söz konusu sayı, doğrulanmış toplam olarak değerlendirilmiyor.

Ön kayıtlar, yavru ölümlerinin geçmişteki en ağır sezonlardan birini aşabileceğine işaret ediyor. Bölgede 2012 yılında 113 yavru balinanın ölümü kaydedilmişti.

Yavrularda bakteri saptandı

İncelenen yavrulardan alınan örneklerde, erizipel adı verilen enfeksiyonla ve septisemi vakalarıyla ilişkili Erysipelothrix rhusiopathiae bakterisi belirlendi. Septisemi, enfeksiyonun vücutta yayılmasıyla gelişebilen ağır bir tablo oluşturuyor.

Bakterinin bu sezon hayvanlara hangi yoldan girdiği henüz açıklığa kavuşmadı. Derideki yaralar olası giriş yolları arasında değerlendiriliyor. Ancak martıların açtığı yaraların mevcut ölüm olaylarının doğrudan nedeni olduğu kanıtlanmış değil.

Konuyla ilgili 2016’da yayımlanan araştırmada, 2013 sezonunda incelenen iki yavrunun martı saldırılarıyla ilişkili yaralarında aynı bakteri saptanmıştı. Çalışma, yaraların mikroorganizmalar için giriş yolu olabileceğini göstermiş; enfeksiyonun bu hayvanların ölüm nedeni olduğunu ortaya koymamıştı.

Yetişkinlerde “kırmızı gelgit” araştırılıyor

Son dönemde ölü bulunan yetişkin balinalarda, yavrulardaki bakteriyel tabloyla bağlantı kurmayı sağlayacak ön bulgulara rastlanmadı.

Bu hayvanların ölümünde, halk arasında “kırmızı gelgit” olarak bilinen zararlı alg çoğalmalarının rolü olabileceği değerlendiriliyor. Bazı alglerin ürettiği doğal toksinler, belirli koşullarda balinalar ve diğer deniz canlıları için ölümcül olabiliyor.

Bölgede 2022 yılında yaşanan genç ve yetişkin balina ölümlerinde de biyotoksinlerin etkisi belirlenmişti. Ancak geçmişteki bu sonuç, mevcut sezonun ölüm nedeninin de kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Su ve yumuşakça örnekleri de incelenecek

Veteriner Marcela Uhart’ın koordinasyonundaki sağlık izleme çalışmaları kapsamında, kıyıya vuran balinalara nekropsi yapılıyor ve laboratuvar analizleri için biyolojik örnekler alınıyor.

İncelemelerin, Nuevo ve San José körfezlerinde aşamalı olarak alınacak su ve yumuşakça örnekleriyle genişletilmesi planlanıyor. Böylece hayvanlardan elde edilen bulguların çevresel verilerle birlikte değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Araştırmacılar, insan faaliyetlerinin ölümlere doğrudan neden olduğunu gösteren bir kanıt bulunmadığını belirtiyor. Bununla birlikte iklim değişikliği ve El Niño gibi etkenlerin deniz koşulları üzerindeki olası etkileri de araştırılması gereken başlıklar arasında bulunuyor.

Sayım farkı tek başına kayıp anlamına gelmiyor

6 Eylül 2026’da yapılan hava sayımında Chubut kıyılarında 409’u yavru olmak üzere 1.375 balina kaydedildi. Bir önceki yılın sayımında ise 2.110 bireyle rekor düzeye ulaşılmıştı.

Bilim insanları, iki sayım arasındaki farkın doğrudan ölümlere bağlanamayacağını vurguluyor. Sayımların farklı tarihlerde yapılması, taranan alan ve hayvanların körfezler içindeki hareketleri görülen birey sayısını etkileyebiliyor.

Uzun ömürlü olan bu türde, tek bir sezondaki ölümlerin nüfus üzerindeki etkisini belirlemek için doğumların, hayatta kalma oranlarının ve bireylerin yıllar içindeki hareketlerinin birlikte izlenmesi gerekiyor. Araştırmaların amacı hem mevcut ölümlerin nedenlerini açıklamak hem de bölgedeki balinaların geleceğine ilişkin güvenilir bir değerlendirme yapmak.