Özgür Demirtaş fon mağdurları için stopajların kullanılmasını önerdi

VGN

Özgür Demirtaş, fon krizinde yüksek getirilerin nasıl oluştuğunu ve satışların neden tıkandığını anlattı. Mağdurların zararlarını karşılamak için oluşturulmasını önerdiği ortak havuza stopajların da eklenmesini istedi.

Prof. Dr. Özgür Demirtaş, fon mağdurlarının zararlarını karşılamak için oluşturulmasını önerdiği ortak havuza, fon işlemlerinde kesilen stopajların da aktarılmasını istedi. Fon krizinin nasıl büyüdüğünü aşama aşama anlatan Demirtaş, yüksek getirilerin arkasında şirketlerin gerçek değerinden kopan hisse fiyatları bulunduğunu savundu.

Uzmanlık alanının varlık fiyatlama modelleri olduğunu belirten Demirtaş, yaşananları “yüzyılın krizi” olarak nitelendirdi. Mağdurların paralarını geri alabilmesi için önerilerini ayrıntılı biçimde paylaşacağını söyledi.

Mağdurlar için ortak havuz önerisi

Demirtaş’ın önerisinin merkezinde, sistemden elde edilen belirli kazançların geri alınarak mağdurlara ödeme yapılacak bir havuzda toplanması bulunuyor. Daha önceki açıklamasında, fonlara erken girip yüksek kazançla çıkanların ana paraları dışındaki kârlarının geri çağrılmasını istemişti.

Demirtaş ayrıca ilgili yöneticilerin fonlardan elde ettiği kâr payı, huzur hakkı ve maaşlar ile fon işletim ücretlerinin bu havuza alınmasını önermişti. Stopajların da eklenmesi talebi, mağdurlar için kullanılabilecek kaynağın genişletilmesini amaçlıyor.

Bu çağrı, Demirtaş’ın çözüm önerisi niteliğinde. Açıklama, yatırımcılara belirli bir tutarda veya tarihte ödeme yapılacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar içermiyor.

Yüksek getiriler yatırımcıları nasıl çekti?

Demirtaş’ın anlatımına göre süreç, yaklaşık 2021’de bazı fonların Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda, kısa adıyla TEFAS’ta, genel alım satıma kapalı biçimde kurulmasıyla başladı. Bu dönemde fonların getirilerinin görülebildiğini belirten Demirtaş, yüksek kazanç oranlarının yatırımcıların ilgisini çektiğini söyledi.

İşlem hacmi düşük, alıcısı ve satıcısı sınırlı şirket hisselerinde görece küçük tutarlı alımların büyük fiyat artışları yaratabildiğini anlattı. Bu hisselerin fon portföylerinde bulunmasının, fonların açıklanan getirilerini de yükselttiğini savundu.

Fonlar daha geniş yatırımcı kitlesine açıldığında, geçmişteki yüksek getirileri gören kişilerin para yatırmaya başladığını belirtti. Demirtaş’a göre yeni para girişleri, aynı fiyat yükseltme yönteminin başka şirket hisselerinde sürdürülmesini sağladı.

Şirket sahipleriyle anlaşma iddiası

Demirtaş, bazı fon yöneticilerinin şirket sahipleriyle anlaşarak hisse fiyatlarını şirketlerin gerçek değerlerinin çok üzerine taşıdığını öne sürdü. Bu düzenin devamı için şirket sahiplerinin ellerindeki hisseleri büyük miktarlarda satmamasının gerektiğini savundu.

Verdiği örnekte, değeri 100 lira kabul edilen bir hissenin 1.500 liraya çıkarılması halinde, şirketin yalnızca yüzde 1’ine karşılık gelen satışın bile başlangıçtaki toplam şirket değerinin yüzde 15’i kadar para sağlayabileceğini anlattı.

Sistemin sürekli yeni yatırımcıya ve yeni para girişine ihtiyaç duyduğunu belirten Demirtaş, bu işleyişi saadet zincirine benzetti. Sosyal medyadaki yüksek getiri paylaşımlarının yatırımcıları etkilediğini, risklere dikkat çeken kişilerin ise baskı ve itibarsızlaştırma girişimleriyle karşılaştığını öne sürdü.

Ekrandaki değer neden paraya dönüşmedi?

Demirtaş, krizin belirginleşmesini fonların bazı hisselerdeki yoğunlaşmasını sınırlayan düzenlemelerle ilişkilendirdi. Anlatımına göre bu sınırlar, fonları ellerindeki hisselerin bir bölümünü satmaya yöneltti ve fiyatlardaki kırılganlığı ortaya çıkardı.

Pusula tarafındaki satışların ardından değer kayıplarının başladığını savunan Demirtaş, Tera’nın Pusula’yı devralma girişimini de zaman kazanma çabası olarak değerlendirdi.

Demirtaş’ın üzerinde durduğu temel sorun, portföylerde görünen yüksek değerlerin aynı tutarda nakde çevrilememesiydi. Hisselerin fiyatı yükselmiş olsa da bu fiyatlardan yeterli alıcı bulunmadığında, yatırımcıların çıkış taleplerini karşılamak güçleşiyordu.

Sistemin büyüklüğünün 20 ila 25 milyar dolara ulaştığını ileri süren Demirtaş, bu tutarı kendi değerlendirmesi olarak dile getirdi. Açıklamasında, fonların ekranda görünen değeriyle satış yapıldığında elde edilebilecek para arasındaki farkın mağduriyetin merkezinde bulunduğunu vurguladı.