Norveç halkının istenmeyen kraliçesi, anketlerde kraliçe olmasına karşı çıkanlar önde
Norveç’te Mette-Marit’in gelecekte kraliçe olmasına ilişkin tartışma, son anketlerle yeniden büyüdü. Farklı araştırmalarda “kraliçe olmasın” diyenlerin oranı “olsun” diyenlerin önünde yer aldı. Bu tablo, kraliyet ailesinin itibarını etkileyen son gelişmelerle birlikte değerlendirilerek “taçsız gelecek” yorumlarını artırdı.
Mette-Marit’e yönelik “istenmiyor” algısını besleyen başlıca iddialar ve tartışmalar üç başlıkta toplanıyor:
Birincisi, Jeffrey Epstein’la temaslar. Reuters ve PBS’nin aktardığı gelişmelere göre Mette-Marit, Epstein’la temasları nedeniyle kamuoyu önünde özür diledi. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre de temasların “kötü muhakeme” olduğuna dair değerlendirmede bulundu ve konunun netleşmesi gerektiğini söyledi.
İkincisi, üvey oğlu Marius Borg Høiby’nin davası. Savcılığın hazırladığı iddianamede Høiby’ye yöneltilen suçlamalar arasında tecavüz, yakın ilişkide istismar ve şiddet, tehditler ve farklı suç başlıkları bulunuyor. Høiby’nin kraliyet unvanı ya da resmi görevi yok, avukatı ise cinsel suçlamaları reddettiğini ve şiddet iddialarının büyük kısmını kabul etmediğini açıkladı.
Üçüncüsü, kurumlarla ilişkiler ve temsil tartışması. Bazı sivil toplum kurumlarında Mette-Marit’in “himaye ve patronaj” rolünün gözden geçirildiği, kraliyet ailesinin kriz yönetiminin de kamuoyunda eleştirildiği belirtiliyor.
Tartışmanın merkezinde, Epstein’ın geçmişi bilinirken temasların sürdürülmüş olabileceği iddiaları ve bu temasların kapsamına ilişkin sorular yer alıyor. Mette-Marit’in özür açıklaması, konuyu yatıştırsa da kamuoyunda “neden ve ne kadar süre” soruları devam etti. Başbakanın açıklamaları da siyasi düzlemde bu rahatsızlığın görünür hale geldiği şeklinde yorumlandı.
Okuyucunun en net bilmesi gereken nokta şu: Høiby hakkında savcılık iddianamesinde çok sayıda suçlama yer alıyor ve dosyanın odağında cinsel suçlamalar ile yakın ilişkide şiddet iddiaları bulunuyor. AP’nin haberine göre iddianamede toplam 32 suçlama yer aldı ve yargılamanın başlamasıyla birlikte süreç daha görünür hale geldi. Guardian ise davada “38 suç” başlığıyla yargılamanın kapsamına dikkat çekti. Bu tür dosyalarda sayı ve sınıflandırma, yerel hukuk sürecinde güncellenebildiği için farklı kaynaklarda farklı başlıklarla geçebiliyor.
Mette-Marit’in kronik akciğer rahatsızlığı nedeniyle temsil ve görev yoğunluğunu azaltacağı daha önce duyuruldu. Bu durum, kriz başlıklarıyla aynı dönemde konuşulduğu için kamuoyunda “geri çekilme” yorumlarını güçlendirdi.
Kamuoyuna yansıyan güvenilir haberlerde Mette-Marit’in Veliaht Prens Haakon’dan boşandığına dair doğrulanmış bir bilgi yer almadı. “Rütbesi düşürüldü” ifadesi de resmi bir unvan geri alımı şeklinde doğrulanmış değil. Tartışmalar daha çok itibar krizi, patronajların gözden geçirilmesi ve sağlık gerekçeli görev azaltımı ekseninde ilerliyor.
Reuters’in aktardığı anketlerde monarşiye genel destek sürse de, “Mette-Marit kraliçe olmalı mı” sorusunda olumsuz yanıtların öne çıktığı görüldü. Bu nedenle tartışma, doğal olarak tahtın varisi olan Haakon’un gelecekteki konumuna ve sarayın krizi nasıl yöneteceğine bağlanıyor.