Netanyahu, NAZA’da konuşan 24 askerin kimliklerinin belirlenmesini istedi

VGN

Netanyahu, Gazze operasyonlarını anlatan NAZA belgeselinde kimliklerini gizleyerek konuşan 24 askerin belirlenmesi ve yargılanması için orduyla istihbarata soruşturma çağrısı yaptı.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Gazze’deki askeri operasyonlara ilişkin tanıklıkların yer aldığı NAZA belgeselinde anonim olarak konuşan 24 asker ve istihbarat görevlisinin kimliklerinin belirlenmesi ve haklarında cezai işlem yürütülmesi için kapsamlı soruşturma istedi. Netanyahu’nun 11 Ekim’de yaptığı çağrı, belgeselin İsrail’de yarattığı tartışmayı yeni bir aşamaya taşıdı.

Ordu, Şin Bet ve başsavcılığa çağrı

Netanyahu, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, iç güvenlik servisi Şin Bet’in Başkanı David Zini ve Başsavcı Gali Baharav-Miara’dan belgeselde konuşan kişilerin tespit edilmesini istedi.

Başbakan, filmin İsrail ve ordusu hakkında yanlış, yanıltıcı ve taraflı bir anlatı sunduğunu ileri sürdü. Tanıklıkların ülkenin diplomatik ve güvenlik çıkarlarına zarar verdiğini savunarak, gizli bilgilerin açıklanması ve hassas istihbarat verilerinin ifşa edilmesi ihtimallerinin araştırılmasını talep etti.

Bu açıklama, tanıklar hakkında kesinleşmiş suçlama veya mahkûmiyet bulunduğu anlamına gelmiyor. Olası yargılamanın hangi kişiler ve hangi somut deliller üzerinden yürütüleceği henüz açıklığa kavuşmuş değil.

Yüzleri gizlenen 24 kişinin tanıklığı

İsrailli yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor’un hazırladığı NAZA, Gazze’de hedeflerin nasıl belirlendiğini ve saldırı kararlarının hangi süreçlerden geçtiğini askerlerin ve istihbarat personelinin anlatımlarıyla ele alıyor.

Tel Aviv’deki çatılarda yapılan röportajlarda katılımcıların kimlikleri korunuyor. Film, gözetleme sistemleri ve yapay zekâ destekli hedef belirleme araçlarının kullanımını, saldırılardan önce öngörülen sivil kayıpların nasıl değerlendirildiğini sorguluyor.

Belgeselde, sivillerin toplu ölümüne yol açan operasyonların münferit kararların ötesinde bir askeri sistemle bağlantılı olduğu ileri sürülüyor. İsrail ordusu ise bu anlatımı reddediyor.

Venedik’te ödül, İsrail’de gösterim tartışması

Eylül ayında Venedik Film Festivali’nde gösterilen belgesel, Özel Jüri Ödülü’nü kazandı ve gösteriminde yaklaşık 25 dakika ayakta alkışlandı.

Uluslararası gösterimleri süren film, İsrail’de henüz sinemalarda izleyiciyle buluşmadı. Kültür Bakanı Miki Zohar’ın belgeseli gösterecek sinemaların kamu desteğini kesmekle tehdit etmesi, hükümet ve muhalefet çevrelerinde eleştirilere neden oldu.

Yönetmenler, belgeselin kasım ayından itibaren ortak yapımcısının internet sitesi üzerinden ücretsiz izlenebileceğini duyurdu. Bu yayın, İsrail’deki izleyicilerin de filme erişmesini sağlayacak.

Yönetmenler tehditler nedeniyle yurt dışında

Abraham ve Szor, kendilerine yönelen tehditler ve olası hukuki işlemler nedeniyle yurt dışında kalmayı sürdürüyor.

İsrail’in güneyindeki Aşdod kentinde yönetmenlerin yüzlerinin bulunduğu duvar resimlerine İbranice “hainler” yazıldı. Szor’un ailesinin evinin de aşırı sağcı grupların tacizine hedef olduğu bildirildi.

Abraham, ülkesine dönmek ve gazeteciliğini orada sürdürmek istediğini belirtiyor. Ancak dönüş kararını, ülkedeki siyasi süreç ve belgeselin internet üzerinden yayımlanmasının ardından değerlendirmeyi tercih ediyor.

Belgeseli çürütmeyi amaçlayan karşı yapım

Tartışmaya, “NAZA, gerçek hikâye” adıyla hazırlanan başka bir yapım da eklendi. Ariel Averbuch’un hazırladığı bu çalışma, özgün belgeseldeki çatı röportajlarına benzer bir görsel anlatım kullanıyor.

Karşı yapımın amacı, NAZA’da dile getirilen iddialara yanıt vermek ve İsrail ordusunu savunmak. İsrail büyükelçiliklerinin bağlantısını paylaştığı çalışma, özgün belgeselle benzer adı nedeniyle iki yapımın birbirine karıştırılması tartışmasını da beraberinde getirdi.

Ordu sivil kayıplara ilişkin anlatımları reddediyor

İsrail ordusu, belgeselin olgusal hatalar içerdiğini ve Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği, 1.200’den fazla kişinin öldüğü saldırıların bağlamını yeterince dikkate almadığını savunuyor.

Ordu ayrıca, yaklaşık 500 sivilin ölümünün öngörüldüğü bir saldırıyı planladığı, onayladığı veya gerçekleştirdiği iddiasını reddetti.

Belgeseldeki anlatımların reddedilmesinin ardından basına anonim olarak konuşan bir asker ise yaklaşık 300 sivilin öldüğü bir saldırıdan söz etti. Bu anlatım da bağımsız biçimde doğrulanmış bir yargı bulgusu olarak değerlendirilmiyor.

Yapımcılar ifadelerin belgelerle kontrol edildiğini savunuyor

Belgeselin yapımcıları, çalışmanın üç yıllık araştırmaya dayandığını ve ilgili askeri sistemleri bilen 100’den fazla kaynağa danışıldığını açıkladı.

Yapımcılar, tanıklıkların sızdırılmış gizli belgeler ve belirli operasyonlara ilişkin bilgilerle karşılaştırıldığını savunuyor. Filmdeki 24 anonim görüşmecinin, araştırmada başvurulan daha geniş kaynak grubunun bir bölümünü oluşturduğu belirtiliyor.

Tartışmanın merkezinde artık hem Gazze’deki operasyonlara ilişkin ağır iddialar hem de bu iddiaları aktaran kişilerin kimliklerinin korunması ve haklarında cezai işlem yürütülmesi talebi bulunuyor.