Nepal’de büyük sel bilançosu ağırlaşıyor

VGN

Nepal ile Çin sınırındaki buzul kaynaklı felakette 162 kişi hayatını kaybetti; yaklaşık 400 kayıp için nehir boyunca helikopterli aramalar halen aralıksız sürüyor.

Nepal’in Çin sınırına yakın kuzey bölgelerini vuran büyük sel felaketinde can kaybı 162’ye yükseldi. Yüzlerce kişiden hâlâ haber alınamazken Nepal ordusu, polis, arama kurtarma ekipleri ve özel helikopter şirketleri zamana karşı çalışma yürütüyor. Yetkililer, ölü ve kayıp sayılarının kurtarma çalışmaları ilerledikçe değişebileceğini belirtiyor.

Felaket, 26 Ağustos 2026 sabahı Tibet tarafındaki yüksek dağlık bölgede meydana geldi. İlk incelemelere göre büyük bir buz ve kaya kütlesi yaklaşık 5 bin 200 metre yükseklikten koparak vadinin içine düştü. Çöken kütlenin suyun önünü kapatmasıyla geçici bir doğal set oluştu. Bu setin aşılması veya yıkılması sonucunda buz, kaya, çamur ve su büyük bir hızla aşağıdaki yerleşimlere yöneldi.

Sel birkaç dakika içinde yerleşimlere ulaştı

Bhotekoshi Nehri’nde yerel saatle yaklaşık 08.40’ta ani bir yükselme kaydedildi. Yoğun çamur ve kaya taşıyan sel, önce Lhende Nehri boyunca ilerledi; ardından Timure, Syafrubesi, Betrawati, Trishuli Bazaar ve Devighat çevresini etkiledi.

Sel dalgası daha sonra Trishuli Nehri’ne ulaşarak onlarca kilometre boyunca ilerledi. Bazı bölgelerde su seviyesinin yarım saat içinde dokuz metreye kadar yükseldiği bildirildi. Vadinin dar yapısı, suyun ve beraberindeki kaya parçalarının hızını daha da artırdı.

Evler, iş yerleri, araçlar, güvenlik noktaları ve enerji tesisleri yoğun çamurun altında kaldı. Selin vurduğu bazı binaların yalnızca üst katları görülebilir durumda kaldı. Çok sayıda araç sürüklenirken nehir kıyısındaki yerleşimlerin bazı bölümleri tamamen kullanılamaz hale geldi.

Can kaybı 162’ye yükseldi

Nepal polisi, 27 Ağustos sabahı itibarıyla 162 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Cesetlerin yalnızca felaketin başlangıç noktası olan Rasuwa ve Nuwakot’ta değil, sel sularının ulaştığı Chitwan, Dhading, Gorkha, Tanahun ve Nawalparasi bölgelerinde de bulunduğu bildirildi.

Akıntının çok güçlü olması nedeniyle bazı kişilerin onlarca kilometre sürüklendiği değerlendiriliyor. Bu durum, kayıpların aranacağı bölgeyi genişletirken kimlik tespit çalışmalarını da zorlaştırıyor.

Hastanelerde en az 41 yaralının tedavi gördüğü açıklandı. Ancak yolların kapanması ve iletişim hatlarının kesilmesi nedeniyle bazı uzak yerleşimlerden henüz sağlıklı bilgi alınamıyor.

Yüzlerce kişi hâlâ kayıp

Kayıp sayısına ilişkin açıklamalar kurumlara ve kayıtların güncellenme saatine göre farklılık gösteriyor. Nepal makamlarının ilk listelerinde yaklaşık 400 turist ve yolcunun kayıp olduğu bildirildi. Yerel halk, güvenlik görevlileri ve enerji tesisi çalışanları da hesaba katıldığında gerçek sayının daha yüksek olabileceği belirtiliyor.

Kayıpların önemli bir bölümünü yabancı turistler ve hac yolcuları oluşturuyor. Bölge, Tibet’teki Kailaş Dağı ile Manasarovar Gölü’ne giden ziyaretçilerin kullandığı ana güzergâhlardan biri olarak biliniyor.

Kayıp listelerinde Hindistan, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, İngiltere, Kanada, Güney Kore, Malezya ve Rusya vatandaşlarının bulunduğu açıklandı. Nepal polisi, görev başındaki 28 polis memurundan da haber alınamadığını bildirdi.

Gosaikunda Gölü çevresinde bulunan çok sayıda Nepalli ziyaretçiyle de bağlantı kurulmaya çalışılıyor. Bölgedeki yoğunluk, yaklaşan Janai Purnima festivali nedeniyle normal dönemlerin üzerindeydi.

Helikopterlerle 114 kişi kurtarıldı

Nepal Başbakanlık Sekreterliği, ilk aşamada 114 kişinin helikopterlerle güvenli bölgelere taşındığını açıkladı. Nepal ordusuna ait helikopterler 85 kişiyi kurtarırken özel şirketlere ait hava araçları 29 kişiyi bölgeden çıkardı.

Yaralıların bir bölümü Katmandu’daki hastanelere sevk edildi. Kara ulaşımının mümkün olmadığı noktalara helikopterlerle yiyecek, içme suyu, ilaç ve haberleşme araçları gönderiliyor.

Yetkililer, ulaşılması zor bölgelerde mahsur kalanlardan güvenli bir noktada ateş yakarak dumanla yerlerini belli etmelerini istedi. Helikopter ve insansız hava aracı ekiplerinin dağınık biçimde çalışmaması için tüm uçuşların yerel yönetimler ve güvenlik güçleriyle koordine edilmesi talimatı verildi.

Yollar ve köprüler yıkıldı

İlk hasar tespitlerine göre sel nedeniyle 19 araç köprüsü yıkıldı. Yaklaşık 40 kilometrelik asfalt yol kullanılamaz hale geldi. Çin sınırına ulaşımı sağlayan önemli ticaret güzergâhları da kapandı.

Rasuwagadhi bölgesindeki sınır kapısı ve bağlantı yolları ağır hasar gördü. Sel, hidroelektrik santrallerini, enerji nakil hatlarını, gümrük tesislerini ve iletişim altyapısını da etkiledi.

Yolların kopması, ağır iş makinelerinin felaket bölgesine ulaşmasını güçleştiriyor. Bazı arama noktalarına yalnızca hava yoluyla veya yürüyerek ulaşılabiliyor. Yoğun çamur tabakası, ekiplerin enkazda ilerlemesini yavaşlatıyor.

Felaketin kesin nedeni araştırılıyor

İlk saatlerde bölgede meydana gelen 4,4 büyüklüğündeki depremin heyelanı tetiklemiş olabileceği değerlendirildi. Ancak uydu görüntüleri üzerinde yapılan incelemeler, büyük bir buz ve kaya çığının seli başlatmış olabileceğini gösterdi.

Bilim insanlarına göre yüksek kesimden kopan kütle, yaklaşık bin 200 metre aşağıdaki vadiye düştü. Bu olayın Lhende Nehri’nin önünü kapatarak geçici bir göl veya doğal set oluşturmuş olabileceği düşünülüyor.

Depremin çöküşü başlatıp başlatmadığı, yüksek sıcaklıkların buzul yapısını zayıflatıp zayıflatmadığı ve doğal setin tam olarak nasıl çöktüğü henüz kesinleşmedi. Nepal ve Çin makamları uydu verilerini, sismik kayıtları ve bölgeden elde edilen görüntüleri inceliyor.

Bu nedenle olayın “deprem kaynaklı sel” veya “buzul gölü patlaması” olduğu henüz kesin bir bilgi olarak kabul edilmiyor. Şu an için en güçlü değerlendirme, buz ve kaya kütlesinin çökerek büyük miktarda su, çamur ve molozu harekete geçirdiği yönünde.

İkinci sel tehlikesi sürüyor

Uzmanlar, nehir yatağının yukarı kesimlerinde yeni doğal setler oluşmuş olabileceği uyarısında bulundu. Bu setlerin aniden yıkılması halinde ikinci bir sel dalgasının ortaya çıkabileceği belirtiliyor.

Bhotekoshi, Trishuli ve Narayani nehirlerinin yakınındaki yerleşimlerde yaşayanlardan kıyılardan uzak durmaları istendi. Rasuwa, Nuwakot, Dhading, Gorkha ve Chitwan bölgelerinde alarm durumu devam ediyor.

Yetkililer, insanların Galchhi-Nuwakot, Syafrubesi-Rasuwagadhi ve Mugling-Narayangadh yollarını zorunlu olmadıkça kullanmaması çağrısı yaptı. Nehir çevresindeki arama çalışmalarının da yeni taşkın ihtimali dikkate alınarak yürütüldüğü belirtildi.

Üç bölge afet alanı ilan edildi

Nepal hükümeti Rasuwa, Nuwakot ve Dhading’i üç aylığına afet kriz bölgesi ilan etti. Bu karar, acil yardım kaynaklarının daha hızlı kullanılmasına, yerinden edilenlerin taşınmasına ve uluslararası desteğin doğrudan bölgeye yönlendirilmesine imkân sağlıyor.

Hükümet yaralıların tedavisinin ücretsiz yapılacağını, evlerini kaybedenlerin güvenli alanlara taşınacağını ve geçici barınma merkezlerinin kurulacağını açıkladı.

Hindistan, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler, Dünya Sağlık Örgütü, Kızılhaç ve Dünya Bankası yardım çalışmalarına destek vermeye başladı. Nepal yönetimi ayrıca Hindistan ve Çin’den arama kurtarma desteği istedi.

Himalayalar’daki büyüyen tehlike

Felaket, Himalayalar’daki buzulların hızla erimesi ve yüksek dağ göllerinin büyümesiyle ortaya çıkan tehlikeleri yeniden gündeme getirdi. Araştırmalar, Nepal’deki buzulların son 30 yılda önemli ölçüde küçüldüğünü gösteriyor.

Artan sıcaklıklar buzulların yapısını zayıflatabiliyor, dağ yamaçlarındaki kaya kütlelerini daha kararsız hale getirebiliyor ve buzulların üzerinde veya önünde tehlikeli göller oluşturabiliyor. Ancak bu felaket ile iklim değişikliği arasında doğrudan bağ kurulabilmesi için ayrıntılı bilimsel inceleme yapılması gerekiyor.

Aynı sınır bölgesi 2025 yılında da büyük bir ani selle karşı karşıya kalmış, Rasuwagadhi’deki Dostluk Köprüsü yıkılmıştı. Nepal ve Çin daha sonra sınır aşan seller konusunda gerçek zamanlı bilgi paylaşma kararı almıştı. Buna rağmen kalıcı ve işler durumda bir ortak erken uyarı sisteminin henüz kurulamadığı belirtiliyor.

Arama kurtarma ekiplerinin önceliği ulaşılabilen bölgelerde hayatta kalanları bulmak, yaralıları hastanelere taşımak ve olası ikinci sel dalgası öncesinde nehir kıyısındaki insanları güvenli alanlara çıkarmak. Felaketin kesin bilançosunun ise iletişim ve kara ulaşımı yeniden sağlandıktan sonra ortaya çıkması bekleniyor.