NASA Ay’da dev çarpmanın izini buldu

VGN

Ay’a çarpan bina büyüklüğündeki gök cismi, 222 metre genişliğinde krater açtı. NASA’nın görüntülerinde belirlenen oluşum, yüzeyin kilometrelerce ötesindeki toprağın da çarpışmayla değiştiğini açıkça ortaya koydu.

Ay’ın yüzeyinde beliren parlak bir leke, yaklaşık yüzyılda bir görülen büyüklükteki çarpışmanın izini ortaya çıkardı. NASA’nın Ay yörüngesinde çalışan keşif aracı LRO’nun görüntülerinde, 222 metre genişliğinde ve yaklaşık 43 metre derinliğinde yeni bir krater belirlendi. Çukuru açan gök cisminin üç ila altı katlı bir bina büyüklüğünde olabileceği hesaplanıyor.

Haritadaki parlak leke ele verdi

Keşif, araştırmacı Robert Wagner’in Ay görüntülerini rutin olarak kontrol etmesi sırasında başladı. Çevresinde koyu bir halka bulunan geniş parlak alan, yüzeydeki malzemenin yerinden oynadığını gösteriyordu.

Eski ve yeni görüntüler karşılaştırılınca, bölgeye bir gök cisminin çarptığı anlaşıldı. Parlaklığın kendisi krater değil, çarpma sırasında çevreye savrulan malzemeydi. Daha yüksek çözünürlüklü görüntülerle çukurun boyutları ve biçimi incelendi.

Çarpışma iki yıl önce gerçekleşti

Ay’ın Dünya’dan görünen yüzünün doğu kesimindeki krater, 11 Nisan ile 22 Mayıs 2024 arasında oluştu. Wagner’in 2025’te fark ettiği oluşuma ilişkin araştırma sonuçları, Eylül 2026’da yayımlandı.

Krateri açan cismin bir asteroit veya kuyruklu yıldız parçası olduğu değerlendiriliyor. Bu büyüklükteki çarpmaların yaklaşık bir yüzyılda ya da daha uzun sürede bir gerçekleştiği tahmin ediliyor. Bu ifade düzenli bir takvimi değil, olayın istatistiksel olarak ne kadar seyrek olduğunu anlatıyor.

Kratere, Amerikalı jeolog ve gezegen bilimci Thomas McGetchin’in adı verildi. McGetchin adı, Uluslararası Astronomi Birliği tarafından mayıs ayında onaylandı.

Çukurun çevresinde soğuk alan oluştu

Sıcaklık ölçümleri, kraterin çevresinde yaklaşık 6,4 kilometre genişliğinde bir alanın geceleri çevresinden yaklaşık 9 santigrat derece daha soğuk olduğunu gösterdi.

Çarpma, Ay yüzeyini örten toz ve taş kırıntılarından oluşan tabakayı gevşetti. Yoğunluğu azalan bu malzeme, ısıyı daha zor tuttuğu için geceleri daha fazla soğuyor.

Bulgular, bir gök cisminin etkisinin açtığı çukurla sınırlı kalmadığını ortaya koyuyor. Kilometrelerce uzaktaki zeminde oluşan değişikliklerin anlaşılması, gelecekte Ay’da çalışacak keşif araçlarının yüzeyle nasıl etkileşeceğini değerlendirmek açısından önem taşıyor.