İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Mustafa Kemal Atatürk "Efendiler yarın Cumhuriyet'i ilan edeceğiz"
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Türkiye, Cumhuriyet’in ilanının 103’üncü yıl dönümünü kutlamaya hazırlanıyor. Atatürk, 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya’da Cumhuriyet kararını açıklamış, ertesi gün Mecliste kabul edilen anayasa değişikliğiyle devletin yönetim biçimi cumhuriyet olarak belirlenmişti.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya’da çalışma arkadaşlarına söylediği “Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz” sözünün üzerinden 103 yıl geçti. Türkiye, bu kararın ertesi günü Mecliste ilan edilen Cumhuriyet’in 103’üncü yıl dönümünü, 29 Ekim 2026 Perşembe günü kutlayacak.
Millî Mücadele’den Cumhuriyet’e
Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından yeni devletin siyasi ve idari yapısını belirleyen adımlar atıldı. Ankara, 13 Ekim 1923’te başkent oldu.
Mevcut sistemde hükümetin oluşturulmasında yaşanan güçlükler ise yönetim biçiminin açıkça belirlenmesini gündemin merkezine taşıdı. İcra Vekilleri Heyetinin istifasının ardından yeni bir hükümet üzerinde uzlaşılamaması, çözüm arayışını hızlandırdı.
Çankaya’da açıklanan karar
Atatürk, 28 Ekim akşamı Çankaya Köşkü’nde yakın çalışma arkadaşlarıyla bir araya geldi. Nutuk’ta da anlattığı akşam yemeğinde, ertesi gün Cumhuriyet’in ilan edileceğini açıkladı.
Sofrada İsmet Paşa, Fethi Bey, Kâzım Paşa, Halit Paşa, Kemalettin Sami Paşa, Rize Milletvekili Fuat Bey ve Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Bey bulunuyordu.
Kararın paylaşılmasının ardından ertesi gün izlenecek yol üzerinde görüşüldü. Diğer konuklar ayrıldıktan sonra Atatürk ve İsmet İnönü, anayasa değişikliği hazırlıkları için çalıştı.
Meclis, yönetim biçimini cumhuriyet olarak belirledi
Hazırlanan anayasa değişikliği teklifi, 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülerek kabul edildi.
1921 Anayasası’na eklenen “Türkiye Devletinin hükümet şekli cumhuriyettir” hükmüyle devletin yönetim biçimi açıkça tanımlandı.
Ardından yapılan seçimde Mustafa Kemal Atatürk, oylamaya katılan 158 milletvekilinin oy birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Cumhuriyet’in 103’üncü yıl dönümü
29 Ekim 1923’te alınan karar, Millî Mücadele boyunca esas alınan millî egemenlik anlayışını devletin yönetim biçimiyle bütünleştirdi.
Türkiye, Cumhuriyet’in ilanının 103’üncü yıl dönümünü kutlamaya hazırlanırken Çankaya’daki o akşam, kuruluş tarihinin belirleyici anlarından biri olarak hatırlanıyor.