Mekke Anlaşması komisyonda kabul edildi

VGN

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onayına ilişkin teklif Meclis Dışişleri Komisyonunda görüşüldü. On altı maddelik metin, saldırı halinde karşılıklı yardımı ve ortak savunma işbirliğini düzenliyor.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonunda ele alındı.

Paylaşılan haberde teklifin komisyonda kabul edildiği belirtiliyor. TBMM’nin erişilebilen teklif kaydında ise son durum hâlâ “komisyonda” görünüyor. Komisyonun nihai kararına ilişkin güncel resmî kayıt henüz doğrulanamadı.

Mekke Anlaşması nedir, hangi ülkeler var?

Anlaşma, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma ve güvenlik işbirliğini düzenliyor. Üç ülkenin liderleri metni 7 Ağustos 2026’da Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde imzaladı.

Üç imzacı ülke anlaşmada “çekirdek taraflar” olarak tanımlanıyor. Metin, ortak savunmanın yanı sıra terörle mücadele, istihbarat paylaşımı, askerî eğitim ve savunma sanayii alanlarında işbirliği öngörüyor.

Bir ülkeye saldırı olursa ne olacak?

Anlaşmanın ikinci maddesine göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, bütün taraflara yönelik saldırı olarak kabul edilecek. Diğer taraflar saldırıya uğrayan ülkeye karşılıklı yardım imkânları çerçevesinde destek sağlayacak.

Metinde, sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliğinin ihtiyaçların değerlendirilmesinin ardından belirleneceği ifade ediliyor. Askerî imkânlar da yardım seçenekleri arasında yer alıyor.

Teklifin gerekçesinde, kolektif savunma hükmünün uygulanmasının kendiliğinden işlemeyeceği; istişareler ve tarafların yetkili makamlarının kararları çerçevesinde değerlendirileceği belirtiliyor. Türkiye’nin yurt dışına asker göndermesi için gerekli anayasal ve yasal süreçler de ayrıca önem taşıyor.

Anlaşmanın maddeleri neleri düzenliyor?

Kullanıcıya sunulan 16 maddelik anlaşma metnindeki başlıca düzenlemeler şöyle:

1 ve 2. maddeler: Egemenlik ve toprak bütünlüğünün korunması ile silahlı saldırı halinde karşılıklı yardımı düzenliyor.
3, 4 ve 5. maddeler: Savunma ve güvenlik işbirliğini, düzenli istişareyi ve terörle mücadelede ortak çalışmaları kapsıyor.
6 ve 7. maddeler: Personel değişimi, ortak eğitim ve tatbikatların yanı sıra savunma sanayiinde teknoloji paylaşımı, ortak araştırma ve üretimi öngörüyor.
8. madde: Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesini ve Suudi Arabistan merkezli sekretaryayı düzenliyor. Komitenin yılda iki kez toplanması öngörülüyor.
9 ve 10. maddeler: Güvenli kanallardan istihbarat paylaşımı ve koşullara bağlı lojistik desteği kapsıyor.
11, 12 ve 13. maddeler: İç hukuk ve uluslararası hukukla ilişkileri, mevcut anlaşmalardan doğan yükümlülükleri ve gizli bilgilerin korunmasını düzenliyor.
14, 15 ve 16. maddeler: Anlaşmazlıkların görüşmelerle çözülmesi, anlaşmanın değiştirilmesi ve yürürlüğe giriş usullerini belirliyor.

Anlaşma yürürlüğe girdi mi?

Metne göre anlaşma, tarafların kendi onay süreçlerini tamamlaması ve son onay belgesinin sekretaryaya sunulmasıyla yürürlüğe girecek.

Türkiye’de komisyondaki aşama, Genel Kurul görüşmeleri ve onay sürecinden ayrı. Bu nedenle komisyonda kabul haberinin tek başına anlaşmanın yürürlüğe girdiği anlamına gelmediği belirtiliyor.

Başka ülkeler katılabilir mi?

Anlaşma, yeni tarafların katılımına yönelik usul ve esasların çekirdek tarafların oydaşmasıyla belirlenmesine imkân tanıyor. Ancak metni imzalayan üç ülke dışında yeni bir üyenin katıldığına ilişkin doğrulanmış bir karar bulunmuyor.

Mısır, Katar ve Bangladeş’in olası katılımına ilişkin değerlendirmeler gündeme gelmiş olsa da bunlar mevcut üyelik olarak kabul edilmiyor.