sondakika
sondakika
Arama İkonu
Menü İkonu
Hızlı erişim
×



MEB sınav yönetmeliği değişti: İlkokulda sınav yasak, soru hazırlığında yapay zekâ var

Eğitim
VGN 4 dk okuma

MEB sınav yönetmeliği değişti: İlkokulda sınav yasak, soru hazırlığında yapay zekâ var
Eğitim / 📷Metuboy, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Milli Eğitim Bakanlığı'nın Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği'nde yapılan değişiklik 14 Kasım'da yürürlüğe girdi. Okul öncesinde ve ilkokulda hiçbir ad altında sınav yapılamayacak, sonuçlarla sıralama yasaklandı, ortak yazılılar yönetmeliğe bağlandı. Eğitim-İş, Danıştay'a dava açacağını duyurdu.

Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) okullardaki sınav ve not düzenini belirleyen Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği'nde kapsamlı değişikliğe gidildi. 14 Kasım 2026 Cumartesi günkü 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve aynı gün yürürlüğe giren düzenlemeyle okul öncesi eğitim kurumlarında ve ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılması yasaklandı. Sınav sonuçlarının öğrenci, sınıf, okul ya da iller arasında sıralama ve karşılaştırma amacıyla kullanılmasının önü kapatılırken, soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerinde Bakanlığın onayladığı yapay zekâ araçlarının kullanılmasına imkân tanındı.

Neden önemli?

Değişiklik, 9 Eylül 2023'te yürürlüğe giren yönetmeliğin pek çok hükmünü yeniden yazıyor ve resmi ile özel tüm okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarını kapsıyor. Bakanlık, düzenlemenin amacını ölçme ve değerlendirmeyi "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" adını verdiği yeni öğretim programlarıyla uyumlu hâle getirmek olarak açıklıyor. Yönetmelik, milyonlarca öğrencinin birinci dönem ara tatiline girdiği hafta sonunda yürürlüğe girdi. 16-20 Kasım arasındaki ara tatilin ardından okullar 23 Kasım Pazartesi günü yeni kurallarla açılacak.

Küçük yaşta sınav yerine gelişim takibi

Yeni hükme göre okul öncesi ve ilkokul kademelerinde uygulamanın adı ne olursa olsun sınav yapılamayacak. Bu yaş grubunda çocukların bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimi süreç içinde izlenip desteklenecek. Başarı, öğretim programındaki kazanımlar esas alınarak, dersin özelliğine göre yapılan etkinlik ve uygulamalardan elde edilen kanıtlarla belirlenecek.

Yönetmelik ayrıca bütün kademeler için ölçme ve değerlendirmenin amacını öğrencinin gelişimini izlemek, öğrenme ihtiyaçlarını belirlemek ve geri bildirim vermek olarak tanımlıyor. Bu nedenle sonuçlar sıralama, karşılaştırma ya da kıyaslama yapmak için kullanılamayacak. Uygulamada bu madde, okulların ve illerin sınav başarısına göre listelenmesine dayanan alışkanlıkları doğrudan ilgilendiriyor.

Dijital sınav ve yapay zekâ

Düzenlemenin en çok konuşulan başlıklarından biri teknoloji. Ölçme ve değerlendirme faaliyetleri, Bakanlıkça uygun görülen dijital sistem ve araçlarla kısmen ya da tamamen elektronik ortamda yürütülebilecek. Soru hazırlama ve değerlendirmeyi desteklemek ve etkinliğini artırmak amacıyla Bakanlığın uygun gördüğü yapay zekâ araçları kullanılabilecek. Bu süreçte kişisel verilerin gizliliği gözetilerek Bakanlıkça geliştirilen araçların kullanılacağı belirtiliyor. Etkileşimli sorular ve çoklu ortam içerikleriyle becerilerin daha çeşitli görevler üzerinden ölçülmesi hedefleniyor. Hüküm, soruların tamamının yapay zekâyla hazırlanacağı ya da sınavların tamamen yapay zekâyla değerlendirileceği anlamına gelmiyor; yapay zekâ destekleyici bir araç olarak tanımlanıyor.

Ortak yazılılar yönetmeliğe bağlandı

Ortaokul ve liseler için en somut değişiklik ortak yazılı sınavlarda. Ülke genelinde ortak yazılı yapılacak sınıf düzeyleri ve dersler her öğretim yılının başında ilan edilecek; bu sınavların konu-soru dağılım tablolarını Bakanlığın ilgili genel müdürlüğü hazırlayacak. Ülke geneli kapsamına alınmayan sınavlar okul geneli ortak yazılı olarak yapılacak ve sorular yine konu-soru dağılım tablolarına göre hazırlanacak. Birden fazla şubede okutulan derslerin sınavları da öğretmenlerin ortak değerlendirme yapabileceği şekilde düzenlenecek.

Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinde dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin dördü de ölçülecek; bu derslerin sınavları hem yazılı hem uygulamalı yapılacak. Ülke geneli ortak yazılı yapılan durumlarda uygulamalı bölümü okul yürütecek ve iki sınav birlikte değerlendirilecek.

Yönetmelik, Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE) ile Dört Beceride Türkçe Dil Gelişimi İzleme Araştırması'nın iki yılda bir, Okul Tabanlı İzleme Araştırması'nın ise her yıl yapılmasını öngörüyor. PISA ve TIMSS gibi uluslararası araştırmalara ilişkin hükümler de yönetmeliğe eklendi; ulusal ve uluslararası izleme araştırmaları elektronik ortamda yürütülecek.

Arka planda OYSS tartışması

Değişiklik, ekim ayından bu yana öğretmenler arasında tartışılan Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) uygulamasının ardından geldi. MEB'in 20 Ekim'de yayımladığı uygulama kılavuzuna göre sistem bu yıl ortaokulda 5, 6 ve 7. sınıflarda, lisede 9, 10 ve 11. sınıflarda uygulanıyor. Zümre öğretmenleri seçtikleri senaryo için iki açık uçlu soru yazıyor, kalan sorular Bakanlığın soru havuzundan seçiliyor. Bakanlık, ilk sınavlar öncesinde havuza yaklaşık 8 bin soru yüklemeyi ve her sınav döneminde yaklaşık 8 bin yeni soru üretmeyi hedeflediğini açıklamıştı.

Kılavuz yayımlandığında Türk Eğitim-Sen, "Kılavuz yönetmelikten üstün olamaz" diyerek bazı hükümlerin yürürlükteki yönetmelikle çeliştiğini savunmuş, zümre öğretmenlerinin sınavdaki payının yüzde 20'ye düştüğünü öne sürmüştü. Yeni yönetmelik, ortak sınav uygulamasına doğrudan dayanak oluşturması bakımından bu tartışmayı yeni bir aşamaya taşıdı.

Eğitim-İş: Danıştay'a gideceğiz

Eğitim-İş Sendikası, yönetmeliğin yayımlandığı gün akşam saatlerinde yaptığı yazılı açıklamada düzenlemeye karşı Danıştay'da dava açacağını duyurdu. Sendika, OYSS uygulamasının öğretmenlerin mesleki yetkileri ve öğrencilerin eğitim hakkı bakımından ciddi sorunlar barındırdığını, yeni yönetmelikle bu sorunların giderilmesi yerine benzer uygulamalara düzenleyici dayanak oluşturulduğunu savundu. Açıklamada öğretmenin soru hazırlama yetkisinin sınırlandığı, sınav yöntemi ve takviminin merkezden belirlendiği, dijital sistemler ile yapay zekâ uygulamalarında kişisel verilerin korunmasına ilişkin güvencelerin yetersiz kaldığı ve öğretmenin iş yükünün arttığı ileri sürüldü. Sendika, OYSS kılavuzuna karşı da daha önce yargıya başvurmuştu.

Yönetmelikte ise ölçme ve değerlendirmenin öğrenci gelişimini izleme, öğrenme eksiklerini belirleme ve öğretimi geliştirme amacına hizmet edeceği vurgulanıyor. Yönetmeliğin uygulamadaki etkisi, ara tatil sonrasında başlayacak sınav döneminde ve Danıştay sürecinin seyrinde netleşecek.

Diğer haberler
VGNHaber'i Google'da Tercih Edilen Kaynağınız Yapın
Son dakika haberlerini ve tarafsız analizleri Google Tercihler'e ekleyerek kaçırmayın.
Google'da Ekle
VGNHaber'i Google'da Ekle
Son dakika haberlerini kaçırmamak için tercihinize ekleyin.
Google'da Takip Et