Macaristan’da anayasa krizi
Macaristan Başbakanı Peter Magyar, Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un görevden alınmasının önünü açmak için anayasa değişikliğine gideceklerini açıkladı. Magyar, başkent Budapeşte’deki Macar Ulusal Meclisinde yaptığı konuşmada, hükümetin yeni dönem anayasa ve yönetim reformlarına ilişkin planlarını duyurdu.
Magyar, 12 Nisan’da yapılan genel seçimlerin ardından Sulyok’a birçok kez istifa çağrısı yaptığını ancak Cumhurbaşkanı’nın görevinden ayrılmayı reddettiğini söyledi. Başbakan, bu nedenle görevden alma sürecinin anayasal düzenleme yoluyla başlatılacağını belirtti.
Peter Magyar, daha önce Cumhurbaşkanı Sulyok’a istifa etmesi için 31 Mayıs’a kadar süre vermişti. Magyar, Sulyok’u eski Başbakan Viktor Orban’ın “kuklası” olarak nitelendirmiş ve görevde kalması halinde anayasa değişikliği dahil farklı adımlar atacaklarını açıklamıştı.
Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok ise istifa etmesini gerektirecek bir durum bulunmadığını savunarak görevi bırakmayı reddetmişti. Sulyok’un bu tutumu, yeni hükümet ile cumhurbaşkanlığı makamı arasında siyasi ve kurumsal gerilimi artırdı.
Magyar, yalnızca Cumhurbaşkanı’nın görevden alınmasına yönelik bir düzenleme ile yetinmeyeceklerini, sonbaharda daha kapsamlı bir anayasa reformu başlatacaklarını bildirdi. Başbakan, hazırlanacak yeni anayasa metninin halk oylamasına sunulacağını da açıkladı.
Yeni anayasa hazırlığında yargı, parlamento ve kamu yönetimine ilişkin değişikliklerin yer alması bekleniyor. Magyar, Anayasa Mahkemesi hakimleri için yaş sınırının 70 olarak belirleneceğini söyledi.
Macaristan hükümetinin reform gündeminde milletvekilliği görev süresine ilişkin sınırlama da bulunuyor. Magyar, yeni anayasa kapsamında milletvekillerinin görev süresinin 12 yılla sınırlandırılacağını açıkladı.
Bu düzenlemenin, siyasette uzun süreli görev yoğunlaşmasını önlemeyi ve parlamentoda yenilenmeyi güçlendirmeyi hedeflediği belirtiliyor. Magyar hükümeti, seçim zaferinin ardından Orban döneminde oluşan kurumsal yapıları değiştirmeyi öncelikleri arasına aldı.
Başbakan Magyar, yolsuzlukla mücadele ve kamu varlıklarının korunması için yeni bir kurum oluşturulacağını da duyurdu. “Ulusal Varlıkları Koruma ve Geri Kazanma Ofisi” adıyla kurulacak kurumun, kamu kaynaklarının korunması ve usulsüz şekilde edinildiği değerlendirilen varlıkların geri kazanılması için çalışması planlanıyor.
Magyar, yeni kurumun kamu yönetiminde şeffaflığı artırmayı ve önceki dönemde tartışma konusu olan kamu varlıklarının denetimini güçlendirmeyi amaçladığını ifade etti.
Macaristan’da 12 Nisan’da yapılan genel seçimleri Peter Magyar liderliğindeki Saygı ve Özgürlük Partisi, kısa adıyla Tisza, büyük farkla kazandı. Tisza, 199 sandalyeli Macaristan Ulusal Meclisinde 141 milletvekili çıkararak anayasa değişikliği yapabilecek çoğunluğa ulaştı.
Macaristan Ulusal Meclisinin 9 Mayıs’taki açılış oturumunda yemin eden Magyar, resmen başbakanlık görevine başladı. Böylece Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarı sona erdi ve Macaristan siyasetinde yeni bir dönem başladı.
Magyar hükümeti, seçim zaferinin ardından Orban döneminde atanan bazı üst düzey isimlerin ve kurumsal yapıların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Cumhurbaşkanı Sulyok’un görevden alınmasına yönelik plan da bu çerçevenin en dikkat çeken başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Yeni hükümetin anayasa değişikliği ve reform planları, Macaristan’da yürütme, yargı ve devlet kurumları arasındaki güç dengesini yeniden şekillendirebilecek bir sürecin başlangıcı olarak görülüyor.