IEA üyesi ülkeler 400 milyon varillik acil durum petrol stokunu piyasaya sürüyor
Uluslararasi Enerji Ajansi, üye ülkelerin acil durum petrol stoklarindan toplam 400 milyon varil petrolü piyasaya sunma konusunda oy birliğiyle anlaşmaya vardiklarini duyurdu. Açiklamaya göre bu adim, ajans tarihindeki en büyük koordineli stok salimi olarak kayda geçti. Uygulamanin, piyasalardaki ani arz açiği ve fiyat dalgalanmasina karşi kisa vadeli denge sağlamasi amaçlaniyor.
IEA, küresel petrol ticaretinde kritik güzergahlardan biri olan Hürmüz Boğazi’nda geçişin ciddi ölçüde aksadiğina dikkat çekti. Boğaz üzerinden taşinan ham petrol ve petrol ürünlerinin küresel deniz yoluyla petrol ticaretinde önemli bir paya sahip olduğu, geçişin yavaşlamasi ya da durmasinin arz zincirinde baski yarattiği değerlendirildi. Alternatif güzergahlarin sinirli kalmasi ve depolama alanlarinin dolmaya yaklaşmasi, bölgede üretim kararlarini da etkileyen unsurlar arasinda gösterildi.
Açiklamalarda, enerji üretim sahalari ve enerjiyle bağlantili altyapida yaşanan hasar riskinin arttigi, bunun da tedarik tarafinda ilave baski oluşturduğu ifade edildi. Özellikle rafineri ürünlerinde, jet yakiti ve dizel gibi kalemlerde tedarik koşullarinin zorlaşmasi ihtimaline işaret edildi. Piyasalarda arz endişesinin derinleşmesiyle fiyatlarda sert dalgalanmalar görüldüğü belirtiliyor.
IEA, petrolün yaninda doğalgaz piyasasinda da zorluklarin arttigina vurgu yapti. Özellikle sivi doğalgaz tedarikinde belirli üreticilere bağimliliğin yüksek olduğu pazarlarda alternatif kaynaklara hizli geçişin kolay olmadiği kaydedildi. Bu tablo içinde Asya ülkelerinin, hem petrol hem de gaz akişindaki aksamalar nedeniyle daha yüksek riskle karşi karşiya kalabileceği değerlendirildi.
Karar kapsaminda acil durum stoklari, her üye ülkenin ulusal koşullarina uygun zamanlamayla piyasaya verilecek. Bazı ülkelerin, stok salimina ek olarak ulusal düzeyde ilave acil durum tedbirleri de uygulayabileceği aktarildi. IEA Sekreterliği’nin, toplu eylemin uygulanma ayrintilarina ilişkin teknik bilgileri paylaşmasi bekleniyor.
IEA’nin koordineli stok salimi karari, ajansin kurulduğu 1974’ten bu yana sinirli sayida kez devreye alinan mekanizmalardan biri olarak öne çikiyor. IEA, piyasayi yakindan izlemeyi sürdüreceğini ve gerekmesi halinde üye ülkelere ilave öneriler sunabileceğini bildirdi. Ajans, kalici rahatlama için tedarik akişinin özellikle Hürmüz Boğazi üzerinden yeniden istikrara kavuşmasinin belirleyici olacağini vurguladi.