İstanbul vapurlarında taze çay geleneği yerini otomatlara bırakıyor
İstanbul'da boğazın serin sularında yapılan yolculukların ayrılmaz bir parçası olan taze demlenmiş çay servisi, teknolojik dönüşüm adı altında tarihe karışma tehlikesiyle karşı karşıya. Şehir Hatları vapurlarında yolcuların simit ve çay eşliğinde martıları beslediği o klasik sahne, yerini soğuk metal kutulardan servis yapan otomatlara bırakmaya hazırlanıyor.
Tarihi gelenek rafa kalkıyor 1854 yılında Şirket-i Hayriye ile başlayan ve günümüze kadar kesintisiz süren vapur büfesi kültürü, maliyet ve operasyonel tercihler nedeniyle büyük bir değişim geçiriyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından başlatılan yeni uygulama ile vapurlardaki taze çay ve tost kokusunun yerini, hazır kahve ve paketli ürün veren makinelerin alması planlanıyor. Bu durum, vapur yolculuğunu sadece bir ulaşım aracı olarak değil, bir keyif ritüeli olarak gören İstanbulluların tepkisini çekiyor.
Pilot uygulama beyoğlu vapurunda Değişimin ilk adımları atıldı ve uygulama bazı hatlarda fiilen başladı. Özellikle Karaköy ve Kadıköy hattında sefer yapan Beyoğlu isimli vapurun üst güvertesindeki büfelerin yanına içecek otomatları yerleştirildi. Yolcuların çaylarını geleneksel yöntemle çalışan garsonlardan değil, bozuk para veya kartla çalışan makinelerden temin etmesi isteniyor. İBB yönetiminin bu sistemi tamamen kalıcı hale getirip getirmeyeceği ise deneme sürecinden elde edilecek geri bildirimlere göre belirlenecek.
Büfe çalışanlarına yeni görev Süreç sadece yolcuları değil, yıllardır bu vapurlarda ekmek parası kazanan emekçileri de derinden etkiliyor. Vapur büfelerinde görev yapan personelin Bakırköy’deki ek hizmet binasına çağrılarak durumdan haberdar edildiği öğrenildi. Çalışanlara büfelerin kapatılacağı, işlerine devam etmek isteyenlerin ise temizlik işleri veya sayaç okuma personeli gibi farklı birimlerde değerlendirilebileceği tebliğ edildi.
Teknik sorunlar endişe yaratıyor Emek verdikleri büfelerin kapatılmasına karşı çıkan çalışanlar, otomat sisteminin İstanbul'un yoğun deniz trafiğini kaldıramayacağını savunuyor. Özellikle yaz aylarında ve hafta sonlarında Adalar seferlerinde binlerce yolcunun seyahat ettiğine dikkat çeken personel, sınırlı sayıdaki otomatın bu talebe yetişmesinin teknik olarak imkansız olduğunu belirtiyor. Ayrıca makinelerin sık sık arıza yapması durumunda yolcuların mağdur olacağı ve deniz ortasında su bile bulamayacakları senaryolar dile getiriliyor.
Kültürel miras yok oluyor Sadece bir içecek servisi olmanın ötesinde, İstanbul'un şehir hafızasında önemli bir yer tutan vapur çayı, filmlere ve şarkılara konu olmuş bir ritüel. Yolcular, bu samimi atmosferin yok edilerek yerine ruhsuz makinelerin getirilmesini kültürel bir kayıp olarak nitelendiriyor. Sosyal medyada da yankı bulan tartışmalarda, modernleşmenin geleneksel değerleri yok etmeden yapılması gerektiği görüşü öne çıkıyor.