İstanbul’da sekiz ülke buluştu, Fidan’dan İran’a saldırı uyarısı

VGN

Fidan, sekiz ülkenin katıldığı İstanbul toplantısı sonrasında İran’a yeni saldırının çatışmaları yaygınlaştıracağını vurguladı; katılımcıların Körfez’de ve Ukrayna’da savaşın durmasını istediğini belirterek diplomatik çözüm çağrısı yaptı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul’da sekiz ülkenin katılımıyla gerçekleştirilen dışişleri bakanları toplantısının ardından, İran’a yönelik yeni bir saldırının bölgedeki savaşı ve çatışmaları yaygınlaştıracağı konusunda katılımcıların hemfikir olduğunu söyledi. Fidan, askeri müdahalenin çözüm olmadığını ve masadaki ülkelerin böyle bir adımı onaylamadığını belirtti.

İran’a müdahaleye karşı ortak tutum

Toplantı sonrasında basın mensuplarına değerlendirmelerde bulunan Fidan, “İran’a yapılacak askeri müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor” ifadelerini kullandı.

Fidan’ın aktardığına göre Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan, İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya, savaşın daha geniş bir coğrafyaya yayılmasını istemiyor. Bakan, katılımcıların hem Körfez’de hem de Ukrayna’da savaşların durmasını istediğini belirterek diplomasi ve diyaloğun önemini vurguladı.

İtalya’nın katılımıyla sekiz ülke aynı masada

Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde 23 Ekim’de yapılan görüşmeler iki aşamada ilerledi. Önce Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 mekanizması toplandı. Ardından İngiltere, Almanya ve Fransa’dan oluşan E3 ülkeleriyle görüşmelere geçildi.

İtalya’nın da katılmasıyla toplantıda temsil edilen ülke sayısı sekize çıktı. Görüşmelerde bölgesel krizler ve bunların küresel etkilerinin yanı sıra ülkeler arasındaki iş birliği ve koordinasyon olanakları değerlendirildi.

Hürmüz ve Babülmendep’te deniz güvenliği

Fidan, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında yaşanan sorunların da ele alındığını söyledi. Hürmüz’deki tıkanıklığın Avrupa’daki fiyatların yükselmesine yol açtığını belirten Fidan, boğazın bir an önce açılması ve Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların durması gerektiğini ifade etti.

Filistin meselesi ve Yemen’le bağlantılı gelişmeler de görüşmelerin gündeminde yer aldı. Fidan, İsrail’in bölgede istikrarsızlaştırıcı olarak nitelediği rolünün de toplantıda değerlendirildiğini aktardı.

Karadeniz’de enerji ve tahıl için istisna çağrısı

Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırıları da değerlendiren Fidan, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın sona ermesini istedi. Bunun sağlanamaması halinde enerji ve tahıl taşımacılığının çatışmalardan ayrı tutulması için tarafların uzlaşması gerektiğini belirtti.

Böylece Fidan’ın açıklamalarında, savaşların sona erdirilmesine yönelik diplomatik çabaların yanında deniz ulaşımının ve temel tedarik hatlarının korunması çağrısı da yer aldı.

R4 ve E3 nasıl oluştu?

R4 mekanizması, bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini esas alan bir anlayışla kalıcı istikrarı desteklemek ve diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu.

İstanbul’daki buluşmadan önce altı kez toplanan mekanizmanın ilk toplantısı 18 Mart’ta Riyad’da yapıldı. Bir önceki toplantı ise 21 Eylül’de New York’ta, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında düzenlendi.

Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan E3 ise 2003’te İran’ın nükleer programına ilişkin üçlü diplomatik iş birliği çerçevesinde ortaya çıktı. Mekanizma zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda da ortak diplomatik girişimler yürüten bir yapıya dönüştü.