sondakika
sondakika
Arama İkonu
Menü İkonu
Hızlı erişim
×



İstanbul’da kaybolan İranlı general Asgari’yi Mossad’ın öldürdüğü iddia edildi

Güncel
VGN 4 dk okuma

İstanbul’da kaybolan İranlı general Asgari’yi Mossad’ın öldürdüğü iddia edildi
Güncel / New York Times’ta yer alan habere göre, Mossad’ın Ron Arad’ı bulmak amacıyla İstanbul’da kaybolan İranlı general Asgari’yi kaçırıp haftalarca sorguladığı ve ardından öldürdüğü iddia edildi.

New York Times’ta yer alan haberde, İstanbul’da yaklaşık 20 yıl önce kaybolan eski İran Savunma Bakan Yardımcısı General Ali Rıza Asgari’nin, İsrailli havacı Ron Arad hakkında bilgi almak isteyen Mossad tarafından kaçırıldığı, haftalarca sorgulandıktan sonra öldürüldüğü iddia edildi. Haberde aktarılan anlatımlar, Arad’ın akıbetini öğrenmek için yürütülen operasyonların yanı sıra bu operasyonlara yön veren istihbarat değerlendirmelerini de yeniden gündeme taşıdı.

Gazetenin İranlı, İsrailli ve ABD’li yetkililerle yaptığı görüşmelere dayanan araştırmada, İranlı General Abdullah Saberi’nin de aynı amaçla Şam’da kaçırılıp İsrail’e götürüldüğü ileri sürüldü. Eski istihbarat görevlilerinin açıklamaları, Arad’ın İran’a götürüldüğü düşüncesinin yıllarca etkili olduğunu, ancak bu bağlantıyı doğrulayacak kesin kanıt bulunamadığını gösteriyor.

İstanbul’da kaybolan general hakkında öldürülme iddiası

İran Devrim Muhafızları’nın Kudüs Gücü’nde görev yapan ve Hizbullah yöneticileriyle yakın ilişkileri bulunan Asgari, İstanbul’da bir otele yerleştikten sonra ortadan kaybolmuştu. Kayboluşu, uzun yıllar boyunca kaçırılma ve başka bir ülkeye sığınma ihtimalleri üzerinden tartışıldı.

New York Times’a konuşan, İsrail’le yakın çalışmış üç eski ABD’li yetkili, Asgari’nin Mossad görevlileri tarafından kaçırıldığını, Arad konusunda sorgulandığını ve ardından öldürüldüğünü öne sürdü. Yetkililerden biri, sorgulamanın bir teknede yapıldığını ve generalin cesedinin Karadeniz’e atıldığını iddia etti.

Bu anlatımlara göre sorgulama sırasında Asgari’nin Arad’ın kaybolmasıyla bağlantısı ya da nerede bulunduğuna ilişkin bilgisi olduğuna dair bulgu elde edilemedi.

Asgari’nin eşi Ziba Ahmedi de İranlı soruşturmacıların kendisine, eşinin otel odasında uyuşturularak kaçırıldığını söylediğini aktardı. Ahmedi, operasyonda kullanıldığı belirtilen aracın Karadeniz kıyısında terk edilmiş halde bulunduğunun kendisine bildirildiğini anlattı.

İsrail, Asgari’nin kaybolmasına karıştığını daha önce reddetmişti. Mossad ise gazetenin Arad dosyasında üretilen istihbarat ve yürütülen operasyonlar hakkındaki sorularına yanıt vermedi. Kaçırma, öldürme ve cesedin denize atılması anlatımları, kamuya açık kesinleşmiş bir soruşturma sonucuyla doğrulanmış değil.

Lübnan’da başlayan kayıp dosyası

Ron Arad, 16 Ekim 1986’da Lübnan’ın güneyinde görev yapan bir F-4 Phantom uçağında silah sistemleri subayıydı. Atılan bombanın erken patlamasıyla uçak ağır hasar gördü. O sırada 28 yaşında olan Arad, fırlatma koltuğuyla uçaktan ayrıldıktan sonra Şii Emel hareketinin mensupları tarafından esir alındı.

Arad’ın tutulmasından Emel’in güvenlik sorumlusu Mustafa Dirani sorumluydu. Serbest bırakılması için para ve mahkûm takası talepleri gündeme geldi, ancak görüşmeler sonuç vermedi.

İlerleyen yıllarda İsrail’de, Arad’ın İranlı görevlilere teslim edildiği düşüncesi güç kazandı. Bu değerlendirmeyi desteklemek için kullanılan anlatımlardan biri, 1992’de Arad’ı hem Tahran’da hem Lübnan’da tedavi ettiğini söyleyen İranlı bir doktora aitti. Doktorun ifadeleri bağımsız olarak doğrulanamadı. Yalan makinesi testleri de İran’a ilişkin anlatım konusunda kesin sonuç vermedi. Dosyayı daha sonra inceleyen eski Mossad görevlisi Rami İgra, doktorun para elde etmek için gerçeğe aykırı bilgi verdiği kanaatine vardı.

İsrail komandoları, 1994’te Dirani’yi Lübnan’dan kaçırarak sorguya aldı. Dirani, Arad’ı Nebi Şit köyünde güvendiği bir ailenin yanında bıraktığını, onu koruyan kişilerin bir gece evden ayrıldığını ve döndüklerinde Arad’ı bulamadığını anlattı.

Dirani, sorgulamada fiziksel ve cinsel işkence gördüğünü ileri sürdü. İsrail yönetimi bu suçlamaları genel olarak reddederken sert muamele uygulandığını ve cinsel saldırı tehdidinde bulunulmuş olabileceğini kabul etti. Dirani’nin bir İranlı yetkiliden duyduğunu söylediği, Arad’ın İran’a götürüldüğü yönündeki anlatım ise istihbarat görevlileri arasında görüş ayrılığı yarattı. Bazıları bunu önemli bir bilgi olarak değerlendirdi, bazıları baskı altında alınan ifadenin güvenilir olmadığını savundu.

Dosya diplomatik görüşmelere de taşındı. İranlı yetkililer, uluslararası temaslarda sürekli Arad’ın akıbetiyle ilgili sorularla karşılaştıklarını anlattı. İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi’nin 1999’daki Vatikan ziyaretinde de Arad’ın eşinin bilgi isteyen mektubu kendisine iletildi.

2004’te mahkûm takası görüşmeleri kapsamında İran ve Hizbullah’ın yürüttüğü araştırmaya General Saberi de katıldı. Eski İranlı yetkililerin anlatımına göre hazırlanan rapor, Arad’ın büyük olasılıkla 1988’de Nebi Şit’te öldüğü ve bölgede gömüldüğü sonucuna vardı. Alman arabulucular bu çabayı bilgi bulma girişimi olarak değerlendirirken bazı İsrailli istihbarat görevlileri, İranlı bir generalin araştırmaya katılmasını Tahran’ın dosyayla bağlantısının işareti saydı.

Buna karşılık, İsrail iç güvenlik teşkilatı Şin Bet’in 2006’da yürüttüğü inceleme, Arad’ın İran’a götürüldüğü yönündeki değerlendirmelerin güvenilir olmayan bilgiler ve yanlış yorumlara dayandığı sonucuna ulaştı. Eski askerî yetkili Avi Kalo’nun 2016’da hazırladığı rapor da Arad’ın muhtemelen 1988’de Lübnan’da öldüğünü değerlendirdi.

Kalo, New York Times’a verdiği demeçte, İran bağlantısına ilişkin değerlendirmeleri “Bu, kolektif bir kör noktaydı” sözleriyle nitelendirdi. İran bağlantısını savunan 2005 tarihli raporun hazırlanmasına katılan Raz Zimmt de geriye dönüp baktığında bu değerlendirmenin büyük olasılıkla yanlış olduğunu söyledi.

Şam’da buzdolabı kutusuyla kaçırılma iddiası

İran bağlantısını sorgulayan değerlendirmelere rağmen General Saberi’nin Eylül 2021’de Şam’ın diplomatik temsilciliklerin bulunduğu bir bölgesinde kaçırıldığı ileri sürüldü.

Haberdeki anlatımlara göre taşınma işçisi kılığına giren İsrailli görevliler, sabah koşusuna çıkan Saberi’nin yolunu kesti. Generalin uyuşturulduğu, büyük bir buzdolabı kutusunun içine yerleştirilerek beyaz bir minibüse bindirildiği ve sorgulanmak üzere İsrail’e götürüldüğü iddia edildi.

Saberi’ye yakın İranlı yetkililer, sorgulamada yalnızca Ron Arad hakkında sorular yöneltildiğini belirtti. Saberi

Diğer haberler
VGNHaber'i Google'da Tercih Edilen Kaynağınız Yapın
Son dakika haberlerini ve tarafsız analizleri Google Tercihler'e ekleyerek kaçırmayın.
Google'da Ekle
VGNHaber'i Google'da Ekle
Son dakika haberlerini kaçırmamak için tercihinize ekleyin.
Google'da Takip Et