İsrail ve ABD İran’a neden saldırdı?
Washington yönetimi, son dönemde yürütülen temaslara rağmen nükleer dosyada ilerleme sağlanamadığını, İran'ın nükleer kapasitesinin ve ilgili altyapının daha büyük bir risk oluşturduğunu savundu. ABD tarafı, operasyonun amacını tehdidi azaltmak ve İran'ın nükleer silaha yaklaşmasını engellemek olarak tanımladı.
İsrail yönetimi, İran'ı uzun süredir ülkeye yönelik en büyük güvenlik tehdidi olarak gördüğünü, İran'ın bölgedeki müttefik gruplar üzerinden ve füze kabiliyetiyle İsrail'e dönük risk oluşturduğunu ileri sürdü. Tel Aviv, saldırının İran'ın askeri kapasitesini geriletmeye dönük olduğunu öne çıkardı.
Operasyonun ardından yapılan açıklamalarda İran halkına yönelik siyasi mesajlar da verildi. ABD Başkanı Donald Trump'ın İranlılara yönetimi değiştirmeleri yönünde çağrı içeren ifadeleri ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun benzer bir çerçeve kuran değerlendirmeleri, saldırının yalnızca askeri hedeflerle sınırlı olup olmadığı tartışmasını büyüttü.
Bu son saldırı, son bir yıl içinde İran'a yönelik ikinci büyük ABD askeri hamlesi olarak değerlendiriliyor. Geçen yıl İran'daki nükleer tesislere yönelik saldırıların ardından gerilim düşmemiş, taraflar arasında karşılıklı tehdit dili sürmüştü. Son operasyon, kapsam ve yoğunluk açısından daha geniş bir tabloya işaret etti.
İran yönetimi saldırıyı yasa dışı ilan ederken, İsrail'e ve bölgedeki ABD unsurlarına yönelik misilleme adımları gündeme geldi. Karşılıklı hamlelerin, Körfez ülkeleri, Irak, Suriye hattı ve Kızıldeniz güzergahı dahil olmak üzere bölge geneline yayılma riski taşıdığı belirtiliyor.
Gerilimin tırmanmasıyla birlikte deniz taşımacılığı ve enerji arzı rotalarında güvenlik uyarıları öne çıktı. Özellikle Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi hattında risk algısı artarken, şirketler ve ülkeler gemi güvenliği ile sefer planlarını yeniden değerlendirmeye başladı.
Saldırıların ardından bazı ülkeler ve uluslararası aktörler itidal çağrısı yaparken, bazıları operasyonu uluslararası hukuk açısından eleştirdi. Diplomatik temasların sürmesi ve Birleşmiş Milletler zemininde acil toplantı çağrıları yapılması da gündeme yansıdı.