İspanya’da tren faciasının kayıtları yayımlandı: İnsan hatası

VGN

İspanya’daki tren faciasında yayımlanan konuşmalar, arkadaki trene hareket izni verildiğini, öndeki makinistin durduğunu bildirdiğini gösteriyor. İnsan hatası araştırılırken kazaları hatırlayan yolcular güvenlik kaygılarını dile getiriyor.

İspanya’daki tren faciasının ardından yayımlanan ses kayıtları, soruşturmanın odağına Madrid’in Atocha istasyonundaki trafik kontrol merkezini yerleştirdi. Kayıtlarda, Renfe’nin AVE trenine normal seyirle ilerleme izni verildiği, önündeki Iryo treninin makinistinin ise daha sonra hâlâ durduğunu bildirdiği duyuluyor. Yayımlanan konuşmalarda bu son uyarının ardından arkadan gelen trene bir durma emri verildiği görülmüyor. İncelenen kayıtlar, tüm haberleşmenin eksiksiz dökümü olarak sunulmuyor.

08.36’da verilen emir ve makinistin teyidi

28 Ekim sabahı otomatik tren kontrol sistemi LZB’deki arıza, trenlerin durmasına yol açtı. Ardından demiryolu altyapısını yöneten Adif’in Atocha kontrol merkezi devreye girdi.

Saat 08.36’daki konuşmada kontrol görevlisi, AVE makinistinden güvenlik sistemini kapatıp yeniden açmasını istedi. Konuşmanın belirleyici bölümünün Türkçe karşılığı şöyle:

Kontrol merkezi: “Normal seyirle devam edin.”

Makinist: “Normal seyirle mi?”

Kontrol merkezi: “Evet.”

Makinistin talimatı tekrar ederek doğrulatması, hareket kararının kontrol merkezinden geldiğini gösteren ayrıntılardan biri.

Öndeki trenin makinisti durduğunu bildirdi

Diğer kayıtlarda Iryo’nun makinisti, Urda girişinde beklediğini ve güvenlik sistemini yeniden başlatamadığını anlatıyor. Sonraki görüşmedeki uyarısı açık:

Makinist: “Hâlâ giriş sinyalinin önünde duruyorum.”

Kontrol görevlisi, işlemi yapabildiğinde devam etmesini belirtiyor ve görüşmeyi şu sözlerle bitiriyor:

Kontrol merkezi: “Sorun olursa bizi arayın.”

Kayıtların gündeme getirdiği temel soru, öndeki trenin hareket edemediği öğrenildiğinde arkadan gelen AVE için hangi önlemlerin alındığı. Bu sorunun yanıtı, tüm iletişim kayıtlarıyla tren ve sinyal verilerinin birlikte incelenmesini gerektiriyor.

İnsan hatası şüphesi hangi karara dayanıyor?

Ulaştırma Bakanı Óscar Puente’nin açıklamasında insan hatası şüphesi, bilgisayar arızasından sonra verilen hareket iznine dayanıyor. Bakan, durmayı gerektiren sinyale ve öndeki trene rağmen normal seyir izni verilmesini hatalı bulduğunu söyledi.

Puente’ye göre uygulanması gereken yöntem, makinistin önünü gözleyerek, gerektiğinde durabilecek biçimde ve saatte en fazla 40 kilometreyle ilerlemesiydi. Bakan ayrıca başka bir trenin makinistinin de normal seyir talimatına itiraz ettiğini açıkladı.

Guardia Civil, hareket iznini verdiği belirtilen kontrol görevlisinin ve merkezdeki diğer çalışanların ifadelerini aldı. Kayıtlar insan hatası ihtimalini güçlendiriyor; ancak teknik arızanın, talimatların ve denetim zincirinin sorumluluğu henüz kesinleşmiş değil.

Son uyarının saati konusunda uyuşmazlık var

Basında yayımlanan kronolojilerden biri, Iryo’nun son uyarısını 08.48’e, çarpışmayı 08.53’e yerleştiriyor. Ancak Iryo’nun resmî açıklamasında çarpışma saati 08.48 olarak veriliyor. Kayıtları inceleyen bazı haber kuruluşları da son görüşmenin saatinin ses kaydından anlaşılamadığını belirtiyor.

Bu nedenle son uyarıyla çarpışma arasında kesin olarak beş dakika bulunduğu henüz ortaklaşa doğrulanmış bir bilgi değil. Kayıtların zaman damgaları soruşturma açısından önem taşıyor.

İspanya’da yolcuların trene binme korkusu

Güvenlik tartışmasının yolculardaki karşılığı Atocha’da verilen ifadelerde görülüyor. Eşiyle Sevilla’ya gitmeyi planlayan María Teresa, kazanın ardından artık trene binmek istemediğini söyledi. Bir başka yolcu Rafaela ise görüntüleri izlemekten bile korktuğunu ve kendisini güvende hissetmediğini anlattı.

Kazadan kurtulan Iryo yolcusu Sebastián da işi nedeniyle seyahat etmeyi sürdürmesi gerektiğini, ancak bundan sonraki yolculuklarını nasıl yapacağını henüz bilmediğini belirtti. Bu tanıklıklar, bazı yolcuların güveninin sarsıldığını gösteriyor; bütün İspanyolların aynı görüşte olduğu anlamına gelmiyor.

Adamuz ve Angrois’in hatırası yeniden canlandı

Urda’daki çarpışmadan yaklaşık dokuz ay önce, 18 Ocak 2026’da Adamuz’da meydana gelen kazada 46 kişi yaşamını yitirmişti. Daha eski ve ağır bir başka örnek, 2013’te Santiago de Compostela yakınlarındaki Angrois’te 80 kişinin öldüğü Alvia kazasıydı.

Bu kazaların aynı teknik nedenden kaynaklandığı söylenemez. Ancak art arda hatırlanan facialar, yolcuların güvenlik kaygısının arka planını oluşturuyor. Urda’da en az 68 kişinin öldüğü çarpışmanın ardından soruşturma, bilgisayar sistemi arızalandığında devreye giren insan denetiminin neden kazayı önleyemediğine odaklanıyor.