İnfazdan kurtuldu: Christa Pike iyileşirse yeniden idam edilecek mi?

VGN

İki doz ilaçla tamamlanamayan infazın ardından hastaneye kaldırılan Christa Pike’ın idam hükmü kaldırılmadı. İnfazlar durdurulurken avukatları cezanın müebbete çevrilmesini istiyor.

Christa Pike’ın başarısız infaz girişiminden sağ çıkması, idam cezasını ortadan kaldırmadı. Tennessee Valisi Bill Lee infazları 2026 sonuna kadar durdurdu. Ancak hastanede tedavi gören Pike’ın iyileşmesi halinde yeniden infaz edilmesi hukuken mümkün. Bunun için yeni bir infaz tarihinin belirlenmesi ve infazı engelleyen kararların bulunmaması gerekiyor. Pike için açıklanmış yeni bir tarih yok.

50 yaşındaki Pike’a, 30 Eylül’de Nashville’deki Riverbend Cezaevi’nde gerçekleştirilen infaz girişiminde iki doz pentobarbital verildi. Avukatları, işlemin durdurulması ve acil tıbbi yardım sağlanması için mahkemeye başvurdu. İnfaz durduruldu ve Pike hastaneye kaldırıldı. Savunma ekibi, 1 Ekim’de sağlık durumunun kritik olduğunu ve hayatını kurtarmaya yönelik tedavi uygulandığını açıkladı.

Pike, 1995’te sınıf arkadaşı Colleen Slemmer’ı öldürmekten idama mahkûm edilmişti. Yaklaşık 30 yıldır idam hükümlüsü olarak cezaevinde bulunan Pike, Tennessee’de iki yüzyıldan uzun bir sürenin ardından infaz edilecek ilk kadın olacaktı.

İyileşirse yeniden infaz edilebilir mi?

Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi, 1947’de Willie Francis’in elektrikli sandalyedeki ilk infaz girişimi teknik arıza nedeniyle başarısız olduktan sonra ikinci girişime izin verdi. Mahkeme, o olayın koşullarında yeniden infazı aynı suçtan iki kez cezalandırılma yasağına veya zalimane ceza yasağına aykırı bulmadı. Ancak bu karar, Pike’ın durumunda ikinci girişimin her koşulda hukuka uygun olacağı anlamına gelmiyor.

Northeastern Üniversitesi Hukuk Fakültesi emekli profesörü Michael Meltsner da mevcut emsalin, eyaletin Pike’ı yeniden infaz etmeyi deneyebileceğine işaret ettiğini belirtiyor. Pike’ın avukatlarının ileri süreceği itirazlar ise kendi koşulları içinde değerlendirilecek.

Tennessee’de infaz tarihini eyalet Yüksek Mahkemesi belirliyor. Bir durdurma veya erteleme nedeniyle tarih geçtiğinde, engel kalktıktan sonra yeni tarih belirlenebiliyor. Dolayısıyla Pike’ın taburcu edilmesi tek başına yeni infazı başlatmaz. Yıl sonuna kadar verilen ara da infazın 1 Ocak 2027’de otomatik olarak gerçekleştirileceği anlamına gelmez.

Lee, 1 Ekim’de bağımsız inceleme başlatacağını ve neyin yanlış gittiği anlaşılmadan kendi görev süresinde infaz yapılmayacağını söyledi. Bununla birlikte, eyaletin mahkemelerin verdiği idam hükümlerini uygulama yükümlülüğü bulunduğunu savundu.

Yeniden yargılama otomatik olarak başlamıyor

Başarısız infaz, Pike’ın cinayet mahkûmiyetini kendiliğinden bozmaz ve davayı baştan başlatmaz. Mahkûmiyete veya verilen cezaya yönelik itirazlarla, infaz yöntemine yönelik itirazlar ayrı hukuki konulardır. Yeniden yargılama için mahkûmiyetin hukuken geçersiz olduğunu ortaya koyan bir gerekçe ve bu yönde mahkeme kararı gerekir.

Avukatlar, yaşananları ve yeni tıbbi bulguları kullanarak başka bir infaz girişiminin anayasal hakları ihlal edeceğini ileri sürebilir. Böyle bir başvuru infazın durdurulmasını sağlayabilir; fakat başvuru yapılması tek başına bu sonucu garanti etmez. İnfazın durdurulması da beraat veya tahliye anlamına gelmez.

İdam cezası müebbete çevrilebilir mi?

Pike’ın avukatlarının istediği diğer yol, valinin idam cezasını şartlı tahliye imkânı bulunmayan müebbet hapse çevirmesi. Tennessee’de vali, yürütmenin af ve ceza değiştirme yetkisi kapsamında ölüm cezasını hapis cezasına çevirebiliyor. Bunun için cinayet davasının yeniden görülmesi gerekmiyor.

Lee, infazdan önce yapılan ceza değiştirme talebini reddetmişti. Avukatlar, başarısız girişimin ardından bu kararını yeniden değerlendirmesini istedi. Ancak 1 Ekim itibarıyla Pike’ın idam cezasını müebbete çeviren bir karar açıklanmadı.

Bu nedenle infazlara ara verilmesiyle idam cezasının kaldırılması birbirinden ayrı gelişmeler. İlki uygulamayı durduruyor; ikincisi ise hükmedilen cezayı değiştiriyor.

Sağlık durumu süreci nasıl etkileyebilir?

Avukat Randy Spivey, Pike’ın sol koluna en az yedi kez iğne batırıldığını, sağ kolunun morardığını ve yanma hissinden söz ettiğini anlattı. Savunma ekibi, dar damarları ve sağlık geçmişi nedeniyle bu sorunlar hakkında infazdan önce uyarıda bulunduğunu belirtti. Cezaevi yönetimi ise yürürlükteki protokolün bütün adımlarının uygulandığını savunuyor.

Tedavinin sonucu ve olası kalıcı hasarlar henüz bilinmiyor. Ciddi bir zihinsel bozulma kişinin neden infaz edileceğini akılcı biçimde kavramasını engelliyorsa, Yüksek Mahkeme içtihadına göre infaza anayasal engel oluşturabilir. Ancak Pike’ın bu durumda olduğu yönünde açıklanmış bir tıbbi tespit veya mahkeme kararı bulunmuyor.

Pike iyileşse de idam hükümlüsü statüsü kendiliğinden sona ermeyecek. Dosyanın sonraki aşamasını, infaz incelemesinin sonucu, sağlık bulguları, mahkemelerin vereceği kararlar ve valinin ceza değiştirme talebine yaklaşımı belirleyecek.