Hürmüz krizi sigortayı vurdu, savaş riski teminatları askıya alındı
Hürmüz Boğazı ve çevresindeki güvenlik riskinin yükselmesi, deniz sigortasında savaş riski başlığını yeniden öne çıkardı. Piyasa uygulamalarında, belirli bölgelerden geçiş için ek savaş riski primi talep edilmesi ve teminat koşullarının sıkılaştırılması daha görünür hale geldi. Sektör temsilcileri, özellikle tanker ve LNG taşımalarında maliyet baskısının hızla arttığına işaret ediyor.
Bölgede artan saldırı riski nedeniyle bazı sigorta ve kulüp yapılarında savaş riski teminatlarının belirli tarihler itibarıyla sonlandırılması ya da askıya alınması yönünde bildirimler öne çıktı. Bu durum, gemi işletmecilerinin yeni teminat arayışına girmesine ve sefer planlarının yeniden yapılmasına neden oluyor. Teminatın sürdüğü durumlarda ise daha yüksek prim ve daha kısa süreli, daha sınırlı kapsamlı poliçe koşulları konuşuluyor.
Londra merkezli deniz sigortası piyasasında savaş riski değerlendirmelerinde riskli sayılan deniz alanlarının kapsamının genişletilmesi, geçiş planlamasını doğrudan etkiledi. Genişleyen risk tanımı, sadece boğaz hattını değil, çevre sularda sefer yapan gemileri de ek prim ve ilave güvenlik prosedürleriyle karşı karşıya bırakıyor. Bu genişleme, sigortacılar açısından belirsizlikleri azaltırken, armatörler için maliyeti artıran bir çerçeve oluşturuyor.
Savaş riski ek primlerinin kısa sürede belirgin şekilde yükselmesi, navlun piyasasına da yansıdı. Sigorta maliyetindeki artış, özellikle yüksek değerli tankerlerde sefer başına milyon dolar seviyelerine varabilen ek yük oluşturabiliyor. Gemi arzının fiilen daralması ve beklemelerin artması, bazı hatlarda günlük kiralama bedellerini yukarı çekiyor.
Güvenlik riski nedeniyle boğaz hattındaki gemi trafiğinde azalma görülürken, Basra Körfezi çevresinde bekleyen gemi sayısının arttığı belirtiliyor. Bekleme sürelerinin uzaması, yakıt ve operasyon maliyetlerini artırırken, teslimat takvimlerinde gecikme riskini büyütüyor. Bu tablo, rafineri tedarik zincirinden konteyner hatlarına kadar geniş bir alanda planlamaları zorlaştırıyor.
Bazı taşımacılık şirketleri, riskli bölgeden uzak durmak için seferleri Ümit Burnu üzerinden uzatma seçeneğini devreye aldı. Rota uzaması, seyir süresini ve yakıt tüketimini artırırken, aynı gemiyle yapılabilecek sefer sayısını düşürdüğü için kapasiteyi de baskılıyor. Sektörde, güvenlik riskinin kalıcılaşması halinde bu rota tercihinin daha yaygın bir uygulamaya dönüşebileceği değerlendiriliyor.
Bölgedeki gelişmeler birçok ülkenin ilgili kurumları tarafından yakından izleniyor. Türkiye de bölgedeki Türk sahipli gemilere ilişkin durumu izlediğini ve güvenli seyrüsefer konusunda temasların sürdüğünü açıkladı. Öte yandan bazı ülkeler, ticari gemilere yönelik güvenlik desteklerini artırmaya dönük seçenekleri gündemde tutuyor.
Hürmüz hattındaki belirsizlik, petrol ve LNG sevkiyatında maliyetleri artırarak fiyatlara ve tedarik planlarına baskı yapıyor. Sigorta primleri, navlun artışı, beklemeler ve rota uzaması birleştiğinde, enerji başta olmak üzere birçok kalemde taşıma maliyetinin yükselmesi bekleniyor. Sektör, riskin seyrine göre teminat koşulları ve fiyatlamanın kısa aralıklarla yeniden güncelleneceğini öngörüyor.