İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Hürmüz’de geçişler yeniden güvenli
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Washington ve Tahran arasında savaşı sona erdirmeyi, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimi azaltmayı ve nükleer müzakereler için yeni bir çerçeve oluşturmayı hedefleyen 14 maddelik mutabakat taslağı üzerinde temaslar sürüyor.
ABD basınına yansıyan bilgilere göre taraflar, savaşın başlangıcından bu yana ilk kez kapsamlı bir uzlaşıya bu kadar yaklaştı. Henüz nihai anlaşma sağlanmadı ancak görüşmelerde kısa ve çerçeve niteliğinde bir metin üzerinde yoğunlaşıldığı belirtiliyor.
Taslak metnin, çatışmaların sona erdirilmesini, Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş kısıtlamalarının gevşetilmesini, nükleer program başlıklarının daha ayrıntılı müzakerelere taşınmasını ve yaptırımların aşamalı biçimde ele alınmasını içerdiği ifade ediliyor.
İran Devrim Muhafızları, ABD ile yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlandığı haberlerinin ardından Hürmüz Boğazı’ndan transit geçişlere ilişkin yeni bir açıklama yaptı.
Açıklamada, bölgede normalleşme sürecinin başladığı ve yeni prosedürlerin devreye alınmasıyla boğazdan geçişlerin güvenli hale geleceği bildirildi. Devrim Muhafızları, saldırganlardan gelen tehditlerin sona ermesi ve yeni kuralların uygulanmasıyla Hürmüz Boğazı’nda güvenli transit geçişin sağlanacağını belirtti.
Tahran yönetimi, boğazdan geçişlerde iş birliği yapan gemi kaptanları ve gemi sahiplerine de teşekkür etti. Açıklama, enerji taşımacılığı açısından dünyanın en kritik deniz geçişlerinden biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin düşebileceği yönünde değerlendirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın masadaki teklifi kabul etmemesi halinde bombardımanın yeniden başlayacağını açıkladı.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’ın anlaşmayı kabul etmesinin büyük bir varsayım olduğunu belirtti. İran’ın teklif edilen şartlara uyması halinde “Epic Fury” operasyonunun sona ereceğini, ablukanın gevşetileceğini ve Hürmüz Boğazı’nın İran dahil tüm gemilere açık olacağını ifade etti.
Trump, Tahran’ın anlaşmayı kabul etmemesi durumunda ise ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının daha yüksek düzeyde ve daha yoğun biçimde yeniden başlayacağını söyledi.
Süreçte Pakistan yönetiminin arabulucu rolü öne çıktı. Pakistan tarafından yapılan açıklamada, savaşı bitirecek anlaşmaya yaklaşıldığı belirtildi.
Diplomatik temasların doğrudan görüşmelerin yanı sıra arabulucular üzerinden de yürütüldüğü ifade ediliyor. ABD Başkanı Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın İranlı yetkililerle temas halinde olduğu, görüşmelerin bazı başlıklarda teknik ayrıntılara yoğunlaştığı kaydediliyor.
Görüşmeler için İslamabad ve Cenevre seçeneklerinin gündeme geldiği de belirtiliyor. Taslağın kabul edilmesi halinde tarafların daha kapsamlı bir anlaşma için sınırlı süreli müzakere dönemine geçmesi bekleniyor.
Taslak metnin en kritik başlıklarından biri İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine getirilecek moratoryumun süresi oldu.
Kaynaklara göre ABD, İran’ın zenginleştirme faaliyetlerini uzun süreli olarak askıya almasını istiyor. Masadaki seçenekler arasında en az 12 yıllık moratoryum yer alırken, 15 yıllık süre ihtimalinin öne çıktığı belirtiliyor. İran’ın 5 yıllık süre önerdiği, ABD’nin ise 20 yıla kadar uzanan bir moratoryum istediği aktarılıyor.
Washington ayrıca, İran’ın anlaşmayı ihlal etmesi halinde moratoryum süresinin otomatik olarak uzatılmasını sağlayacak bir maddenin metne eklenmesini istiyor. Sürenin tamamlanmasının ardından İran’ın düşük seviyede, yüzde 3,67 oranında uranyum zenginleştirmesine izin verilmesi gündemde bulunuyor.
Taslak kapsamında İran’ın nükleer silah geliştirmemeyi ve bu yönde herhangi bir faaliyet yürütmemeyi taahhüt etmesi bekleniyor.
Görüşmelerde İran’ın yer altı nükleer tesislerinin işletilmemesine yönelik bir madde de ele alınıyor. Denetim mekanizmasının genişletilmesi, Birleşmiş Milletler denetçilerinin ani denetimler yapabilmesi ve nükleer faaliyetlerin daha sıkı kontrol altına alınması masadaki başlıklar arasında yer alıyor.
ABD tarafı, bu taahhütler karşılığında İran’a yönelik yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını ve dünya genelinde dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran varlığının aşamalı biçimde serbest bırakılmasını öneriyor.
Görüşmelerde öne çıkan bir diğer başlık, İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları oldu.
Sürece yakın kaynaklara göre Tahran, bu materyalin ülke dışına çıkarılmasını kabul edebilir. Bu seçenekler arasında söz konusu materyalin ABD’ye taşınması da bulunuyor. Ancak bu başlık, hem teknik hem siyasi açıdan müzakerelerin en hassas konularından biri olarak görülüyor.
Beyaz Saray, İran yönetimi içinde farklı görüşlerin bulunduğunu ve bu nedenle nihai uzlaşmanın kolay olmayabileceğini değerlendiriyor.
ABD’li yetkililer, savaşın başlangıcından bu yana anlaşmaya en yakın noktaya gelindiğini kabul ederken, ilk aşamada bile metnin kabul edilmesi konusunda temkinli davranıyor. Washington, Tahran’dan temel başlıklara ilişkin kısa süre içinde yanıt bekliyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da sürecin karmaşık ve teknik olduğunu belirtti. Rubio, tarafların hangi başlıklarda müzakereye hazır olduğunu ve başlangıçta hangi tavizleri verebileceğini netleştirmesi gerektiğini söyledi.
Diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesi enerji ve değerli metal piyasalarında sert hareketlere yol açtı.
Brent petrolün varil fiyatı 102,88 dolara gerilerken, gün içindeki kayıp yüzde 7’ye kadar ulaştı. Buna karşılık güvenli liman talebinin etkisiyle ons altın 4 bin 700 dolara yükseldi. Altının günlük kazancı yüzde 3,12 olarak kaydedildi.
Piyasalardaki hareketlilik, Hürmüz Boğazı’nın enerji arzı açısından taşıdığı stratejik önemi bir kez daha gösterdi. Tarafların mutabakata varıp varamayacağı, hem savaşın seyri hem de küresel enerji piyasalarının yönü açısından belirleyici olacak.