İstanbul 20.1°C
Şanlıurfa 14.8°C
Diyarbakır 12°C
Berlin 29°C
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz derinleşirken stratejik rezerv adımı petrol fiyatlarını düşürmeye yetmedi
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Petrol piyasasında yükseliş baskısı yeniden belirginleşti. Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın ciddi ölçüde aksamasıyla birlikte petrol fiyatları yeniden 100 doların üzerine çıktı. Küresel piyasalarda son günlerde görülen sert dalgalanmanın ardından oluşan tablo, enerji arzına ilişkin kaygıların geçici olmadığını ortaya koydu.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın üye ülkelerle birlikte acil durum rezervlerinden toplam 400 milyon varil petrolü piyasaya sunma kararı, ilk aşamada dikkat çekse de beklenen rahatlamayı sağlayamadı. Piyasa oyuncuları, rezerv desteğinin tek başına yapısal sorunu çözmeyeceği görüşünde birleşiyor.
Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günlük 20 milyon varilden fazla petrol geçiyordu. Bu miktar, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birine karşılık geliyor. Ancak son saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle bu hatta trafik neredeyse durma noktasına geldi.
Piyasadaki temel kaygı da burada yoğunlaşıyor. Çünkü boğazdan akan petrol miktarı, stratejik rezervlerden kısa sürede karşılanabilecek hacmin çok üzerinde bulunuyor. Uzmanlara göre depolardaki petrol, ani şokları sınırlayabilir ancak günlük büyük ölçekli akışın yerini uzun süre dolduramaz.
Acil durum stoklarının devreye alınması siyasi açıdan güçlü bir mesaj taşısa da uygulamada ciddi sınırlamalar bulunuyor. Rezervler farklı ülkelerde ve farklı depolama noktalarında tutuluyor. Bu nedenle petrolün piyasaya ne hızla çekileceği, hangi alıcılara yönlendirileceği ve nasıl taşınacağı kritik önem taşıyor.
ABD’nin stratejik rezervlerinden petrol çekme kapasitesi de sınırsız değil. Fiziksel altyapı, taşıma planlaması, sözleşme süreçleri ve dağıtım zinciri gibi unsurlar, rezervlerin etkisini zamana yayıyor. Bu da piyasaların neden anında sakinleşmediğini açıklayan başlıca nedenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Petrol fiyatlarındaki son hareket, yatırımcıların artık kısa süreli bir gerilim senaryosundan uzaklaştığını gösteriyor. İlk aşamada çatışmanın hızlı biçimde kontrol altına alınabileceği beklentisi öne çıkarken, son gelişmeler bunun zayıfladığını ortaya koydu.
Piyasalar, çatışmanın uzaması halinde yalnızca petrol akışının değil, rafineri faaliyetlerinin ve bölgesel enerji lojistiğinin de daha derin biçimde etkilenebileceğini fiyatlamaya başladı. Bu nedenle rezerv salımı, kalıcı çözümden çok geçici tampon mekanizma olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın yeniden başlaması tek başına yeterli olmayacak. Çünkü rafineriler, depolama merkezleri ve sevkiyat programları birbirine bağlı ve yüksek hassasiyetle çalışan bir zincir oluşturuyor. Bu zincirde yaşanan kesinti, akış yeniden başlasa bile hemen telafi edilemiyor.
Rafinerilerin tam kapasiteye dönmesi, tanker rotalarının yeniden düzenlenmesi ve ticari programların normale oturması haftalar hatta aylar sürebilir. Bu nedenle boğazın yeniden açılması piyasalarda ilk rahatlamayı getirse de enerji piyasasında gerçek normalleşmenin daha uzun bir takvime yayılması bekleniyor.
Enerji piyasasında bundan sonraki yönü, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik görünümü belirleyecek. Stratejik rezervlerin devreye alınması fiyat artışını frenleyebilir ancak kalıcı düşüş için fiziksel akışın yeniden kurulması gerekiyor.
Bu nedenle küresel piyasalar, bir yandan yeni saldırı haberlerini diğer yandan da boğazda kontrollü geçişin ne zaman başlayabileceğine ilişkin işaretleri izliyor. Mevcut tabloda en güçlü beklenti, petrol piyasasında oynaklığın bir süre daha yüksek seyredeceği yönünde.