İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Harvard profesörlerini klonladı, dijital öğretmenler öğrencilerin karşısına çıktı
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Dünyanın en prestijli üniversitelerinden Harvard, eğitimde yapay zekâ teknolojisini yeni bir aşamaya taşıdı. Üniversite, profesörlerinin dijital kopyalarını oluşturarak öğrencilerin karşısına sanal öğretmenler çıkarmaya başladı. Gerçek akademisyenlerin görüntülerine ve bilgilerine sahip bu avatarlar, öğrencilerle konuşabiliyor, soruları yanıtlayabiliyor ve iş dünyasında karşılaşılabilecek durumları canlandırabiliyor.
ABD'deki Harvard Business School ile İngiltere'deki Imperial College London'da uygulanan sistemler, üniversitelerde öğretmenliğin geleceğine ilişkin yeni tartışmalar başlattı.
Dijital profesörler günün her saatinde kullanılabiliyor. Öğrenciler gerçek bir öğretim üyesinden randevu almadan yatırımcı görüşmelerini prova edebiliyor ve sunumları hakkında geri bildirim alabiliyor.
Ancak bu teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte önemli bir soru ortaya çıktı: Bir profesörün yapay zekâ tarafından oluşturulan dijital kopyası, onun yerini alabilir mi?
Harvard Business School, Nisan 2026'da HBS Foundry adlı çevrimiçi girişimcilik eğitim programını başlattı.
Sekiz hafta süren ve başlangıç fiyatı 699 dolar olan programda, yedi öğretim üyesinin yapay zekâ avatarları kullanılıyor.
Amerikalı teknoloji şirketi HeyGen tarafından geliştirilen avatarlar, gerçek profesörlerin görünümünü dijital ortamda yeniden oluşturuyor.
Öğrenciler sistem aracılığıyla yatırımcılara sunum yapabiliyor, satış görüşmelerini canlandırabiliyor ve yönetim kurulu toplantılarını prova edebiliyor.
Girişimciler böylece gerçek hayatta karşılaşabilecekleri zor sorulara önceden hazırlanıyor.
Programın 100'den fazla üniversitede test edildiği belirtiliyor. Harvard dışından katılımcılar da erişim başvurusunda bulunabiliyor.
Harvard'ın dijital öğretmenlerinden biri, Harvard Business School profesörü ve Flybridge Capital'in kurucu ortaklarından Jeff Bussgang.
Bussgang'ın avatarı, yatırımcılarla yapılacak görüşmeleri canlandırarak girişimcilere pratik yapma fırsatı sunuyor.
Öğrenciler hazırladıkları iş fikirlerini dijital profesöre anlatıyor. Avatar, yatırımcıların yöneltebileceği soruları sorarak sunumun geliştirilmesine yardımcı oluyor.
HBS Foundry programının yöneticisi Katharina Rings, dijital avatarların gerçek bir insanın görüntüsünü taşımasının öğrenciler üzerinde önemli bir etkisi olduğunu belirtiyor.
Rings'e göre kullanıcılar, kimliği belirsiz bir yapay zekâ sistemi yerine gerçek bir akademisyenin dijital kopyasıyla karşılaştıklarında etkileşime daha fazla önem veriyor.
Programın öğretim tasarımcısı Foteini Giannopoulou da yapay zekânın yalnızca bilgiye erişimi değil, uygulama olanaklarını da artırabileceğini vurguluyor.
Dijital profesör uygulamasının bir başka örneği Londra'daki Imperial College Business School'da bulunuyor.
Üniversitede ders veren Profesör David Shrier, Ocak 2024'te kendi dijital kopyasını öğrencilerinin kullanımına sundu.
Davatar adı verilen sistem, Shrier'in akademik çalışmalarından ve eğitim materyallerinden oluşturuldu.
Profesörün açıklamasına göre dijital kopyanın bilgi temelinde 500 binden fazla kelimelik akademik içerik bulunuyor.
Öğrenciler Davatar'a derslerle ilgili sorular sorabiliyor ve profesörün eğitim materyallerinden yararlanabiliyor.
Shrier'in verdiği AI Ventures dersindeki öğrenci sayısı da yaklaşık 78'den 200'e yükseldi. Ancak bu artışın doğrudan dijital öğretmen uygulamasından kaynaklandığı kanıtlanmış değil.
David Shrier'in dijital kimlik konusundaki hassasiyetinin arkasında daha önce yaşadığı bir olay bulunuyor.
Profesör, çalıştığı eski eğitim kurumundan ayrıldıktan sonra görüntülerinin çevrimiçi bir girişimcilik kursunu tanıtmak amacıyla kullanılmaya devam edildiğini öğrendi.
Üstelik bu kullanım karşılığında kendisine herhangi bir ödeme yapılmıyordu.
Shrier, videolarının internetten kaldırılması için avukat tutmak zorunda kaldı.
Yaşadığı olayın ardından kendi görüntüsü, sesi ve akademik kimliği üzerindeki kontrolünü koruyabileceği bir sistem geliştirilmesine önem verdi.
Bugün dijital avatarının hangi konularda konuşabileceğine sınırlamalar koyabiliyor.
Harvard'ın yeni uygulaması dikkat çekmesine rağmen dijital öğretmenlerin geleneksel eğitimden daha başarılı olduğunu gösteren kesin bilimsel sonuçlar henüz bulunmuyor.
Program yöneticisi Katharina Rings, avatarlarla çalışan öğrencilerle çalışmayanları uzun dönemde karşılaştıran verilerin henüz elde edilmediğini kabul ediyor.
Bununla birlikte program kapsamında yapılan anketlerde, dijital öğretmenlerle prova yapan öğrencilerin iş görüşmelerine daha sakin ve hazırlıklı gittikleri belirlendi.
IE Üniversitesi'nde inovasyon profesörü olan Enrique Dans ise uygulamanın bağımsız araştırmalarla değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Dans'a göre yapay zekâ, eğitim maliyetlerini düşürebilir ve öğretim üyelerinin yeterince zaman ayıramadığı öğrencilere destek sağlayabilir.
Ancak öğrenme başarısında somut bir gelişme gösterilemezse dijital profesörlerin yalnızca etkileyici bir pazarlama aracına dönüşme riski bulunuyor.
Dijital öğretmenlerin önündeki en büyük sorunlardan biri, yapay zekâ sistemlerinin gerçekte bulunmayan bilgileri üretebilmesi.
Bu durum özellikle üniversite eğitiminde ciddi sonuçlar doğurabilir.
Çünkü öğrenci karşısında tanınmış bir profesörün yüzünü ve sesini gördüğünde, sistemin verdiği yanıtı doğrudan o akademisyenin görüşü olarak değerlendirebilir.
Yapay zekâ destekli eğitim sistemlerinde daha önce de benzer sorunlar yaşandı.
Şubat 2024'te Khan Academy'nin yapay zekâ eğitim asistanı Khanmigo üzerinde yapılan testlerde, sistemin bazı temel matematik işlemlerinde başarısız olduğu ve hatalı bir çözüme doğruymuş gibi yanıt verdiği görüldü.
Harvard, bu riskleri azaltmak amacıyla profesörlerin kendi avatarlarının konuşmalarını incelemesine ve gerektiğinde değiştirmesine olanak tanıyor.
Ancak akademisyenlerin denetim yöntemleri birbirinden farklı.
Jeff Bussgang başlangıçta avatarının konuşmalarını düzenli olarak kontrol ederken daha sonra bu denetimi büyük ölçüde program ekibine bıraktığını açıkladı.
Profesör Shikhar Ghosh ise düşüncelerinde değişiklik olduğunda dijital kopyasını güncelliyor.
Ghosh'un sistemi, bir kullanıcı avatarı belirlenen çalışma alanının dışına çıkarmaya çalıştığında uyarı da verebiliyor.
Hatta bir kullanıcı, profesörün dijital kopyasından evlilik öncesi sözleşme hazırlamasını istedi.
Bu örnek, yapay zekâ öğretmenlerinin hangi konularda yetkili olacağı tartışmasını beraberinde getirdi.
Dijital öğretmenlerin yaygınlaşması, akademisyenlerin kişilik hakları ve fikri mülkiyet konusunda yeni endişeler doğuruyor.
Amerikan Üniversite Profesörleri Birliği'nin Temmuz 2025'te yayımladığı, 500 öğretim üyesiyle yapılan ankete dayanan raporda dikkat çekici sonuçlar yer aldı.
Araştırmaya katılanların yüzde 71'i, üniversitelerde yapay zekâ kullanımının büyük ölçüde yöneticiler tarafından yönlendirildiğini ve akademisyenlerin karar süreçlerine yeterince katılmadığını belirtti.
Profesörler özellikle kendi seslerinin, görüntülerinin ve akademik çalışmalarının izinsiz kullanılmasından endişe ediyor.
Bir öğretim üyesi üniversiteden ayrıldığında dijital kopyasının kullanılmaya devam edilip edilemeyeceği de tartışmalı konular arasında yer alıyor.
Uzmanlar, profesörün gerçekte söylemediği bir sözün onun yüzü ve sesiyle öğrencilere aktarılmasının akademik itibar üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Yapay zekâ ile oluşturulan insan kopyaları, ülkelerin hukuki düzenlemelerinde giderek daha fazla yer buluyor.
ABD'de Kaliforniya ve Tennessee gibi eyaletler, kişilerin görüntülerinin ve seslerinin dijital ortamda kullanılmasına ilişkin çeşitli düzenlemeleri hayata geçirdi.
Federal düzeyde ise kişilerin izni olmadan dijital kopyalarının oluşturulmasını veya kullanılmasını sınırlandırmaya yönelik yasa girişimleri bulunuyor.
Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası da kullanıcıların bir yapay zekâ sistemiyle etkileşimde bulunduklarının anlaşılır biçimde bildirilmesini ve belirli yapay içeriklerin işaretlenmesini öngörüyor.
İspanya'da da kişilerin ses ve görüntülerinin izinsiz olarak reklam veya ticari amaçlarla yapay zekâ aracılığıyla kullanılmasını sınırlandıran hukuki düzenlemeler hazırlanıyor.
Harvard ve Imperial College'daki uygulamalar, yapay zekânın üniversite eğitiminde nasıl kullanılabileceğini gösteren iki önemli örnek oluşturuyor.
Dijital öğretmenler aynı anda çok sayıda öğrenciye destek verebiliyor. Öğrenciler konuları tekrar edebiliyor, sunum yapabiliyor ve istedikleri zaman sorular sorabiliyor.
Ancak teknolojinin bu avantajları, gerçek öğretim üyelerinin akademik sorumluluğunun ve öğrencilerle kurdukları insan ilişkisinin önemini ortadan kaldırmıyor.
Harvard'ın uygulamasında avatarlar şimdilik gerçek profesörlerin yerine geçmekten çok, öğrencilerin pratik yapmasına yardımcı olan dijital eğitim araçları olarak kullanılıyor.
Buna rağmen yapay zekânın gelişme hızı, gelecekte üniversitelerde öğretim üyelerinin rollerinin nasıl değişeceği sorusunu daha önemli hale getiriyor.
Eğitim dünyasının karşısındaki temel sorun ise açık: Dijital öğretmenlerin sağladığı kolaylıklarla akademik doğruluk, güvenilirlik ve öğretim üyelerinin hakları arasında nasıl bir denge kurulacak?