Gökyüzünde çifte şölen

VGN

Güney Delta Aquariidleri ile Alfa Capricornidleri, 30 Temmuz’u 31 Temmuz’a bağlayan gece Ay ışığı altında birlikte zirve yapacak.

Gökyüzü tutkunları, temmuz ayının son gecesinde iki meteor yağmurunun aynı anda zirveye ulaşmasına tanıklık edecek. Güney Delta Aquariidleri ile Alfa Capricornidleri, 30 Temmuz’u 31 Temmuz’a bağlayan gece en yoğun dönemine girecek. Gösteriyi izlemek için teleskop veya dürbün gerekmeyecek ancak dolunaya yakın Ay’ın güçlü ışığı gözlem koşullarını zorlaştıracak.

Ay ışığı meteorları gizleyecek

Temmuz dolunayı 29 Temmuz’da gerçekleşecek. Meteor yağmurlarının zirve gecesinde Ay’ın aydınlık oranı yaklaşık yüzde 98 olacak. Bu nedenle özellikle sönük ve kısa süreli ışık izlerinin önemli bölümü çıplak gözle fark edilemeyecek.

Ay ışığına rağmen iki yağmurun üreteceği daha parlak meteorların görülmesi mümkün olacak. İzlenebilecek meteor sayısı, gözlem yapılan yerin karanlığına, hava koşullarına, görüş alanına ve Ay’ın gökyüzündeki konumuna göre değişecek.

Güney Delta Aquariidleri, Ay ışığının bulunmadığı ideal koşullarda saatte 25’e kadar meteor üretebiliyor. Ancak bu sayı, gökyüzünün tamamen karanlık olduğu ve yağmurun merkezinin en uygun konumda bulunduğu teorik gözlem koşullarını ifade ediyor. Türkiye ve ABD’nin kuzey bölgelerinde gerçek sayı bunun belirgin biçimde altında kalabilir.

Ateş topları dikkat çekecek

Alfa Capricornidleri, saatte yaklaşık beş meteorla daha düşük bir etkinliğe sahip. Bu yağmuru özel kılan unsur ise zaman zaman ortaya çıkan son derece parlak ateş topları.

Atmosfere daha düşük hızla giren Alfa Capricornidleri, gökyüzünde daha uzun süre kalan parlak ve renkli izler oluşturabiliyor. Bazı ateş topları Ay ışığı ve şehir aydınlatmasına rağmen fark edilebilecek kadar güçlü olabiliyor. Ancak her gözlemcinin mutlaka ateş topu göreceğine ilişkin bir garanti bulunmuyor.

Güney Delta Aquariidleri daha hızlı ve çoğunlukla sönük meteorlar üretirken Alfa Capricornidleri daha yavaş, seyrek ve parlak meteorlarıyla tanınıyor. İki farklı karakterdeki yağmurun aynı gece zirve yapması, gökyüzündeki ışık izlerinin birbirinden ayrılmasını da mümkün kılacak.

En uygun saatler gece yarısından sonra

Meteorları izlemek için en uygun zamanın gece yarısından başlayarak sabaha karşı 03.00 civarına kadar olan dönem olması bekleniyor. Güney Delta Aquariidlerinin merkez noktası bu saatlerde güney yönünde daha uygun bir yüksekliğe ulaşacak.

Türkiye’den gözlem yapacak kişilerin güney ufku açık, şehir ışıklarından uzak ve geniş görüş alanına sahip bir yer seçmesi öneriliyor. ABD’de de özellikle ülkenin güney kesimleri, yağmurun merkez noktasının gökyüzünde daha yükseğe çıkması nedeniyle daha avantajlı olacak. Chicago ve çevresinden gözlem yapılabilecek ancak ufuktaki ışık kirliliği görülebilecek meteor sayısını azaltabilir.

Güney Yarımküre, Güney Delta Aquariidleri açısından daha elverişli koşullara sahip. Alfa Capricornidleri ise kuzey ve güney yarımküreden benzer biçimde izlenebiliyor.

Teleskop kullanmaya gerek yok

Meteor gözleminde teleskop ve dürbün kullanılması önerilmiyor. Bu cihazlar görüş alanını daralttığı için gökyüzünün farklı noktalarında beliren meteorların kaçırılmasına yol açabiliyor.

Gözlemcilerin güvenli bir alanda uzanarak gökyüzünün mümkün olduğunca geniş bölümünü izlemesi, Ay’ı doğrudan görmeyecek biçimde konumlanması ve gözlerinin karanlığa alışması için en az 20 dakika beklemesi gerekiyor. Telefon, araç ekranı ve el feneri gibi ışık kaynaklarından uzak durmak da görüşü belirgin biçimde iyileştirebilir.

Meteor yağmurlarının kaynağı

Güney Delta Aquariidlerinin, Güneş çevresindeki yörüngesini yaklaşık beş yılda tamamlayan 96P/Machholz kuyruklu yıldızının bıraktığı parçacıklarla bağlantılı olduğu değerlendiriliyor. Atmosfere saniyede yaklaşık 41 kilometre hızla giren bu parçacıklar kısa ışık izleri oluşturuyor.

Alfa Capricornidlerinin kaynağı ise 169P/NEAT kuyruklu yıldızı. Bu yağmurun parçacıkları atmosfere saniyede yaklaşık 24 kilometre hızla giriyor. Görece düşük hızları, parlak meteorların gökyüzünde daha uzun süre iz bırakmasını sağlıyor.

Güney Delta Aquariidleri 23 Ağustos’a, Alfa Capricornidleri ise 15 Ağustos’a kadar etkinliğini sürdürecek. Bu nedenle zirve gecesinde hava kapalı olursa sonraki gecelerde de parlak bir meteor görme şansı devam edecek.