İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Gökbilimci Amina Helm: Evrende yalnız olup olmadığımızı 20 yıl içinde öğrenebiliriz
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Gökbilimci Amina Helmi, gelişen teleskop teknolojileri sayesinde insanlığın önümüzdeki 20 veya 30 yıl içinde evrende yalnız olup olmadığına yanıt bulabileceğini düşünüyor. Samanyolu’nun oluşumunu araştıran bilim insanı, başka yıldızların çevresindeki gezegenlerin incelenmesinin bu arayışta belirleyici olacağını söyledi.
Hollanda’daki Groningen Üniversitesi Kapteyn Astronomi Enstitüsü’nde çalışan Helmi, beklentisini “Sanırım 20 yıl içinde evrende yalnız olup olmadığımızı anlayacağız. Belki 30 yıl sonra” sözleriyle anlattı. Verdiği süre, gelecekteki keşiflere ilişkin kişisel öngörüsünü yansıtıyor.
Dev teleskop başka dünyaları inceleyecek
Helmi’nin dikkat çektiği projelerin başında, Şili’de inşa edilen Aşırı Büyük Teleskop geliyor. İngilizce adının baş harfleriyle ELT olarak bilinen teleskop, başka yıldızların çevresindeki gezegenlerin bulunmasına ve özelliklerinin incelenmesine katkı sağlayacak.
Gezegen atmosferlerini araştırmak, yaşam için elverişli koşulların ve olası yaşam izlerinin değerlendirilmesinde önemli bir adım olacak. Helmi’ye göre yeni gözlem araçları, bugün yeterince ayrıntılı incelenemeyen dünyalara ilişkin bilgimizi genişletecek.
Bilim insanı, yıldızların çevresinde gezegen bulunmasının çok yaygın olduğunu vurguladı. Ancak Dünya’dakine benzer yaşam koşulları için gezegenin yıldızına uzaklığı, sıcaklığı ve sıvı suyun bulunabilmesi gibi etkenlerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Helmi, başka bir gezegende karşılaşılabilecek yaşamın gelişim bakımından Dünya’dan çok farklı bir aşamada olabileceğini belirtti. Böyle bir dünyanın, gezegenimizin yaklaşık 2 milyar yıl önceki haline benzeyebileceğini söyledi.
Samanyolu’nun geçmişi Kavli Ödülü’nü getirdi
Helmi, Samanyolu’nun daha küçük galaksilerle birleşerek büyüdüğünü gösteren çalışmaları nedeniyle 2026 Kavli Astrofizik Ödülü’nü Vasily Belokurov ve Rodrigo Ibata ile paylaştı.
Araştırmalarının önemli sonuçlarından biri, Gaia-Enceladus adı verilen galaksinin yaklaşık 10 milyar yıl önce Samanyolu’yla birleşmesinin izlerini ortaya çıkarması oldu.
Bu bulgu, galaksilerin birleşerek büyümesiyle Samanyolu’nun geniş disk yapısını koruması arasındaki soruya da açıklama getirdi. Helmi’ye göre büyük birleşmenin çok eski bir dönemde yaşanması, diskin sonraki milyarlarca yıl boyunca büyümesine olanak sağladı.
Yıldızlar geçmişin izlerini taşıyor
Helmi’nin uzmanlık alanı olan galaktik arkeoloji, yıldızların hareketlerini ve kimyasal bileşimlerini inceleyerek galaksilerin geçmişini araştırıyor. Aynı ortamda oluşan yıldızların ortak özellikleri, bugün birbirlerinden uzaklaşmış olsalar bile kökenleri hakkında ipucu verebiliyor.
Helmi, ilk çalışmalarında Samanyolu tarafından yutulmuş bir galaksinin izlerini yalnızca 13 yıldız üzerinden belirlediğini anlattı. Daha sonra kendi adıyla anılan yıldız akıntısına ilişkin bulgular, yeni gözlemlerle güçlendi.
Bilim insanına göre yıldızlar, doğdukları ortamın bilgilerini milyarlarca yıl boyunca taşıdıkları için birer fosil gibi incelenebiliyor. Böylece gökyüzündeki bugünkü hareketlerden galaksimizin geçmişine ulaşılabiliyor.
Yakındaki yıldızlardan uzak galaksilere
Gaia uzay teleskobunun verileri, bu araştırmaların kapsamını büyük ölçüde genişletti. Helmi, daha önce ağırlıkla Güneş’in yakın çevresini inceleyebildiklerini, yeni verilerle çok daha geniş bir bölgedeki yıldızların geçmişini araştırabildiklerini söyledi.
Şili’deki dev teleskobun, benzer çalışmaların daha uzak galaksilerdeki tek tek yıldızlar üzerinde yapılmasına yardımcı olması bekleniyor. Böylece Samanyolu’ndan farklı yapıdaki galaksilerin nasıl oluştuğu da daha ayrıntılı incelenebilecek.
Arjantin’in Bahía Blanca kentinde 1970’te doğan Helmi, astronomi eğitimini La Plata Üniversitesi’nde aldıktan sonra 1990’larda Hollanda’ya yerleşti. Öğrencilik yıllarında ailesini ziyarete giderken gece otobüsünün mola verdiği ıssız noktalarda gökyüzünü izleyen bilim insanı, bugün yıldızların taşıdığı izlerden evrenin geçmişini araştırıyor.