Fransa’da çocuklara sosyal medya yasağı durduruldu

VGN

Fransa Anayasa Konseyi, 15 yaş altına sosyal medya yasağını ifade özgürlüğüne müdahale ve yaş doğrulamasındaki hukuki güvencelerin yetersizliği gerekçeleriyle durdurdu; Macron şimdi düzenlemeyi yeniden hazırlatacak.

Fransa’da 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklamayı öngören düzenleme, Anayasa Konseyi tarafından durduruldu. Konsey, 14 Ağustos 2026 tarihli kararında, yasanın temelini oluşturan birinci maddeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Böylece çocuklara yönelik genel sosyal medya yasağının mevcut haliyle yürürlüğe girmesi engellendi.

Kararda, çocukların çevrimiçi ortamdaki risklerden korunmasının meşru bir amaç olduğu kabul edildi. Ancak bu amaçla getirilecek sınırlamaların gerekli, ölçülü ve ulaşılmak istenen hedefe uygun olması gerektiği vurgulandı. Konsey, Parlamento tarafından kabul edilen düzenlemenin bu koşulları karşılamadığı sonucuna vardı.

Yasak fazla genel bulundu

Yasa, 15 yaşından küçük bütün çocukların belirli sosyal medya hizmetlerine erişimini genel olarak yasaklıyordu. Ancak hangi platformların çocukların sağlığı veya güvenliği açısından risk oluşturduğu açık biçimde belirlenmiyordu.

Konsey, platformların sunduğu özelliklerin, yayımlanan içeriklerin, öneri sistemlerinin ve mevcut çocuk koruma araçlarının birbirinden farklı olduğuna dikkat çekti. Buna rağmen düzenlemenin farklı risk seviyelerine sahip platformlara aynı yasağı uyguladığı belirtildi.

Kararda ayrıca çocukların yaşları, gelişim düzeyleri, olgunlukları ve aile koşulları arasında herhangi bir ayrım yapılmadığı vurgulandı. Yasa, 10 yaşındaki bir çocukla 15 yaşına yaklaşmış bir genci aynı kapsamda değerlendiriyordu.

Ebeveynlere de çocuklarının yararı doğrultusunda yasağı kaldırma, sınırlama veya belirli bir platforma erişim izni verme olanağı tanınmıyordu. Konsey, bu nedenlerle düzenlemenin çocukların ifade ve iletişim özgürlüğüne ölçüsüz müdahale oluşturduğuna hükmetti.

Yaş doğrulaması yetişkinleri de kapsayacaktı

Kararın ikinci önemli gerekçesini yaş doğrulama sistemi oluşturdu. Yasağın uygulanabilmesi için sosyal medya platformlarının yalnızca çocukların değil, hesap açmak veya hizmetlere erişmek isteyen bütün kullanıcıların yaşını denetlemesi gerekecekti.

Bu durum, yetişkinlerin de sosyal medya platformlarına girmeden önce yaşlarını kanıtlamak zorunda kalması anlamına geliyordu. Ancak yasa, yaşın hangi yöntemlerle doğrulanacağını ve kullanıcı bilgilerinin nasıl korunacağını yeterince açık biçimde belirlemiyordu.

Kimlik belgesi, yüz analizi veya üçüncü taraf doğrulama sistemlerinden hangilerinin kullanılabileceği konusunda ayrıntılı bir hukuki çerçeve oluşturulmamıştı. Toplanan verilerin ne kadar süre saklanacağı, kimlerle paylaşılabileceği ve kötüye kullanıma karşı nasıl korunacağı da açık değildi.

Anayasa Konseyi, milyonlarca kullanıcıyı etkileyebilecek böyle bir uygulamanın açık hukuki sınırlar ve güçlü veri koruma güvenceleri olmadan hayata geçirilemeyeceğini belirtti. Karar, yaş doğrulamasını tamamen reddetmedi ancak uygulanacak sistemin özel hayatın korunması hakkına uygun biçimde düzenlenmesini istedi.

Yasanın temel maddesi iptal edildi

Konseyin kararı, yasanın tamamının değil, 15 yaş altındaki çocuklara genel sosyal medya yasağı getiren birinci maddesinin iptal edilmesi anlamına geliyor. Ancak söz konusu madde düzenlemenin temelini oluşturduğu için Fransa’daki sosyal medya yasağının planlanan takvimle uygulanması mümkün olmayacak.

Fransız Parlamentosu düzenlemeyi 21 Temmuz 2026’da kabul etmişti. İlk aşamada 1 Eylül 2026’dan itibaren 15 yaşından küçüklerin yeni sosyal medya hesabı açmasının engellenmesi planlanıyordu. Mevcut hesapların ise 2027 yılı başından itibaren kapsam içine alınması hedefleniyordu.

Anayasa Konseyi kararıyla bu takvim geçerliliğini yitirdi. Sosyal medya platformları, yeni bir hukuki düzenleme kabul edilinceye kadar 15 yaşından küçük kullanıcıların hesaplarını yalnızca iptal edilen yasa gerekçesiyle kapatmak zorunda olmayacak.

Macron yeni yasa talimatı verdi

Karar, çocuklara sosyal medya yasağını ikinci döneminin önemli projelerinden biri haline getiren Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron açısından siyasi bir geri adım olarak değerlendirildi.

Elysee Sarayı, Macron’un Başbakan Sébastien Lecornu’ya Anayasa Konseyi tarafından belirtilen eksiklikleri giderecek yeni bir düzenleme hazırlanması talimatı verdiğini açıkladı. Yeni metinde platformlar arasındaki risk farklılıklarının, ebeveynlerin yetkilerinin ve yaş doğrulamasına ilişkin veri güvenliği kurallarının daha açık belirlenmesi bekleniyor.

Macron yönetimi, yeni düzenlemeyi 2027 ilkbaharında yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinden önce yürürlüğe koymayı hedefliyor. Anayasal görev süresi sınırı nedeniyle Macron’un seçimlerde üçüncü kez aday olması mümkün değil.

Fransa Avustralya modelini izliyordu

Fransa, düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde Avrupa’da çocukların sosyal medya kullanımına genel yaş sınırı getiren ilk ülke olacaktı.

Fransız hükümeti hazırlık sürecinde Avustralya’nın uygulamasından yararlanmıştı. Avustralya’da 10 Aralık 2025’ten itibaren Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, Snapchat ve X dahil olmak üzere belirlenen platformların 16 yaşından küçüklerin hesap açmasını veya mevcut hesaplarını kullanmasını engellemesi zorunlu hale getirildi.

Fransa’nın yeni yasa hazırlığında Avustralya modelini doğrudan kopyalamak yerine Anayasa Konseyi’nin belirlediği ifade özgürlüğü, ebeveyn yetkisi, platform riski ve kişisel verilerin korunması ölçütlerini dikkate alması gerekecek.