Filtre kahve kalp sağlığında öne çıktı
Amerikan Kalp Derneği, kahve ve kafeinin kalp sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin kapsamlı bir bilimsel değerlendirme yayımladı. Açıklamada, günlük kafein tüketimi 400 miligramı aşmadığı sürece kahvenin çoğu yetişkin açısından kalp ve damar hastalığı riskini artırmadığı belirtildi.
Sade ve kafeinli kahvenin düzenli tüketiminin bazı kişilerde tip 2 diyabet, kalp hastalığı, inme ve kalp yetmezliği riskinin daha düşük olmasıyla ilişkili bulunduğu aktarıldı. Ancak mevcut çalışmaların büyük bölümü gözlemsel olduğu için kahvenin bu hastalıkları doğrudan önlediği veya tedavi ettiği söylenemiyor.
Beş fincan ifadesi ne anlama geliyor?
Raporda belirtilen günlük miktar, her biri yaklaşık 237 mililitre olan 3 ila 5 kupa kahveye karşılık geliyor. Bu nedenle “beş fincan” ifadesi, her boyuttaki kahve bardağı için geçerli sabit bir ölçü olarak değerlendirilmemeli.
Kahvenin içerdiği kafein miktarı çekirdeğin türüne, kavurma derecesine, demleme süresine ve porsiyon büyüklüğüne göre önemli ölçüde değişebiliyor. Büyük boy tek bir kahve bile bazı durumlarda günlük 400 miligram sınırının önemli bir bölümünü karşılayabiliyor.
Uzmanlar bu nedenle yalnızca fincan sayısının değil, gün içinde kahve, çay, çikolata, kola, enerji içeceği ve bazı ilaçlardan alınan toplam kafeinin dikkate alınmasını öneriyor.
Fayda ile nedensellik aynı şey değil
Bilimsel değerlendirmede, günde 2 ila 4 kupa kafeinli kahve tüketiminin kalp hastalığı, kalp yetmezliği ve inme riskinin daha düşük olmasıyla ilişkili bulunduğu kaydedildi. Sade kahve tüketenlerde tip 2 diyabet riskinin de daha düşük olabileceğine işaret edildi.
Bununla birlikte bu sonuçlar, kahve içmenin söz konusu hastalıkları kesin olarak engellediğini göstermiyor. Kahve tüketen kişilerin beslenme düzeni, fiziksel aktivitesi, sigara kullanımı, uyku alışkanlıkları ve genel sağlık durumu da araştırma sonuçlarını etkileyebiliyor.
Kahvenin içerdiği polifenoller ile diğer biyoaktif bileşiklerin antioksidan ve iltihap azaltıcı etkiler gösterebileceği değerlendiriliyor. Tip 2 diyabetle ilgili olası yararların yalnızca kafeinden değil, kahvedeki diğer doğal bileşiklerden kaynaklanabileceği belirtiliyor.
Dört kupanın üzerinde kalp yetmezliği uyarısı
Genel değerlendirmede günlük 400 miligrama kadar kafein çoğu yetişkin için güvenli kabul edilse de kalp yetmezliğiyle ilgili bulgular daha temkinli bir tablo ortaya koyuyor.
Düşük ve orta miktarda kahve tüketimi daha düşük kalp yetmezliği riskiyle ilişkilendirilirken, günde dört kupanın üzerindeki tüketimin bazı araştırmalarda riski artırabileceği belirtildi. Bu nedenle beş kupa bir tüketim hedefi değil, çoğu yetişkin için belirlenen genel üst sınır olarak görülmeli.
Filtre kahve neden öne çıkıyor?
Kahvenin hazırlanma yöntemi, kalp sağlığı üzerindeki etkisini değiştirebiliyor. Filtresiz kahvede bulunan “cafestol” adlı doğal madde, kötü kolesterol olarak bilinen LDL seviyesinin yükselmesiyle ilişkilendiriliyor.
Cafestol; Türk kahvesi, espresso, French press ve kaynatılarak hazırlanan kahvelerde bulunabiliyor. Kağıt filtreden geçirilen ve hazır olarak hazırlanan kahvelerde ise bu maddenin miktarı çok daha düşük kalıyor.
Cafestol yalnızca kafeinli kahvede bulunmuyor. Kafeinsiz kahve filtresiz yöntemle hazırlandığında da aynı maddeyi içerebiliyor. Bu nedenle kolesterol açısından yalnızca kafein miktarı değil, kahvenin hazırlanış biçimi de önem taşıyor.
Şeker ve krema yararı azaltabilir
Araştırmalarda görülen olumlu ilişkiler ağırlıklı olarak sade ve katkısız kahve için geçerli. Kahveye eklenen şeker, aromalı şuruplar, krema ve yüksek yağlı süt ürünleri içeceğin kalorisini, şekerini ve doymuş yağ miktarını artırabiliyor.
Bu katkıların kahvenin olası kalp sağlığı yararlarını azaltabileceği belirtiliyor. Özellikle şeker hastalığı, yüksek kolesterol veya kilo sorunu bulunan kişilerin kahve içeriğine dikkat etmesi gerekiyor.
Kalp ritmi konusunda çift yönlü bulgular
Son araştırmalarda günde 1 ila 3 kupa kafeinli kahve tüketiminin atriyal fibrilasyon riskini artırdığına ilişkin güçlü bir bulguya rastlanmadı. Bazı kontrollü çalışmalarda kahvenin tekrarlayan atriyal fibrilasyon riskini azaltabileceği görüldü.
Buna karşılık kafeinli kahvenin kalbin alt odacıklarından kaynaklanan erken vuruşların sıklığını artırabileceğine ilişkin bulgular da bulunuyor. Çarpıntı, hızlı kalp atışı, titreme, kaygı veya uyku bozukluğu yaşayan kişilerin tüketim miktarını azaltması öneriliyor.
Enerji içecekleri kahveyle aynı değil
Kahve üzerine yapılan araştırmalardan elde edilen olumlu sonuçların enerji içeceklerine uygulanamayacağı özellikle vurgulanıyor. Enerji içecekleri ve enerji shotları, kahveden çok daha yoğun kafein ile birlikte farklı uyarıcı maddeler içerebiliyor.
Yüksek doz kafein tansiyonu yükseltebilir, kalp ritmini bozabilir ve özellikle kısa sürede tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle günlük kafein hesabı yapılırken enerji içeceklerinden alınan miktarın da hesaba katılması gerekiyor.
Herkes için tek bir güvenli miktar yok
Kafeinin etkisi genetik yapı, yaş, vücut ağırlığı, düzenli kullanılan ilaçlar, mevcut hastalıklar ve kişinin kafeini metabolize etme hızına göre değişiyor. Bir kişinin rahatlıkla tüketebildiği miktar, başka bir kişide çarpıntı veya uykusuzluğa neden olabiliyor.
Hamilelerin, hamilelik planlayanların ve emzirenlerin günlük 400 miligramlık genel yetişkin sınırını doğrudan uygulamaması gerekiyor. Gebelik döneminde günlük kafeinin 200 miligramın altında tutulması tavsiye ediliyor.
Kalp ritmi bozukluğu, kontrolsüz yüksek tansiyon, yoğun kaygı, uyku problemi veya düzenli ilaç kullanımı bulunan kişilerin tüketim miktarını sağlık uzmanıyla belirlemesi öneriliyor.
Yeni bilimsel açıklama kahvenin bir ilaç olduğunu veya kahve içmeyenlerin sağlık amacıyla tüketmeye başlaması gerektiğini göstermiyor. Bulgular, kahveyi seven çoğu sağlıklı yetişkinin sade, ölçülü ve toplam kafein miktarını gözeterek tüketmesi halinde endişe duymasını gerektiren güçlü bir kanıt bulunmadığı anlamına geliyor.