Fidan’ın Moskova planı sonuçsuz kaldı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 16-17 Haziran tarihlerinde Moskova’ya yaptığı resmi ziyaretin perde arkasında, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin yeni bir diplomasi girişimi yürütüldü. Fidan’ın temaslarında, Ukrayna’da müzakere masasına dönüş için somut bir çerçeve oluşturulması ve geçici bir ateşkes penceresi açılması önerildi.
Konuya yakın Rus ve Ukraynalı kaynaklara göre Türkiye, tarafların yeniden görüşmelere dönebilmesi için önce genel ilkelerin belirlenmesini, ardından çatışmaların sınırlanacağı bir ateşkes aralığının oluşturulmasını istedi. Ancak Kremlin bu öneriyi kabul etmedi ve konuyu müzakereye açmaya yanaşmadı.
Hakan Fidan, Moskova ziyareti kapsamında Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüştü. Fidan’ın temasları, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de aralarında bulunduğu üst düzey isimlerle yapılan görüşmelerle sürdü.
Görüşmelerde Türkiye-Rusya ilişkilerinin yanı sıra Ukrayna savaşı, Karadeniz güvenliği, enerji ve bölgesel başlıklar ele alındı. Ankara, savaşın diplomasi yoluyla sona erdirilmesi gerektiği mesajını yineledi ve Türkiye’nin tarafları yeniden masaya getirmeye hazır olduğunu iletti.
Türkiye’nin planına göre Moskova’dan olumlu yanıt alınması halinde, Rusya ve Ukrayna temsilcilerinin temmuz ayında Türkiye’de yapılması planlanan NATO Zirvesi sırasında bir araya getirilmesi hedefleniyordu. Ankara, zirve takvimini diplomatik temaslar için fırsata çevirmeyi amaçladı.
Bu çerçevede Türkiye, hem Moskova hem de Kiev ile temas kanallarını açık tutarak görüşmelerin yeniden başlaması için uygun zemin oluşturmaya çalıştı. Ancak Kremlin’in ateşkes penceresi fikrine mesafeli yaklaşması nedeniyle bu ihtimal şimdilik rafa kalktı.
Rusya’nın ateşkes ve barış görüşmeleri için öne sürdüğü ön şartlar değişmedi. Moskova yönetimi, kalıcı bir anlaşma için Kiev’in Rusya’nın ilhak iddialarını kabul etmesini ve Ukrayna’nın NATO hedefinden vazgeçmesini istiyor.
Kremlin’in bu tutumu, Türkiye’nin sunduğu sınırlı ateşkes ve müzakere formülünün ilerlemesini engelledi. Moskova, askeri sahadaki kazanımlarını korumaya dönük yaklaşımını sürdürürken, Kiev bu şartları egemenliğine ve toprak bütünlüğüne aykırı buluyor.
Sahadaki en kritik cephelerden biri Donbas olmaya devam ediyor. Rus ordusu, Donetsk bölgesinde kontrol alanını genişletmeye çalışırken, Kostyantynivka ve Lyman çevresindeki baskıyı artırıyor.
Druzhkivka, Sloviansk ve Kramatorsk hattı da savaşın seyrinde belirleyici görülüyor. Ukrayna açısından bu şehirler Donetsk bölgesindeki savunma hattının önemli parçaları arasında yer alıyor. Rusya ise bölgeyi tamamen kontrol altına alma hedefinden vazgeçmiş değil.
Fidan’ın Moskova temaslarında yalnızca ateşkes önerisi değil, Karadeniz güvenliği de öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Türkiye, bölgede seyrüsefer güvenliğini tehdit eden adımlardan kaçınılması gerektiğini vurguladı.
Son dönemde Karadeniz’de tankerler ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, Ankara’nın güvenlik kaygılarını artırdı. Türkiye, savaşın deniz hattına yayılmasının hem bölgesel güvenlik hem de ticaret açısından risk oluşturduğunu değerlendiriyor.
Ankara, savaşın başladığı 2022’den bu yana hem Moskova hem de Kiev ile temaslarını sürdüren az sayıdaki aktörden biri oldu. Türkiye, daha önce taraflar arasında görüşmelere ev sahipliği yaptı ve esir takası süreçlerinde diplomatik kanalın açık kalmasına katkı sundu.
Son girişimin sonuçsuz kalmasına rağmen Ankara’nın arabuluculuk rolünden vazgeçmesi beklenmiyor. Türkiye, savaşın daha fazla yayılmadan diplomatik zemine taşınması gerektiğini savunurken, tarafların kabul edebileceği bir müzakere başlığı arayışını sürdürüyor.
Kremlin’in Türkiye’nin önerisini reddetmesi, yakın vadede Rusya-Ukrayna hattında yeni bir müzakere sürecinin başlamasını zorlaştırdı. Ankara’nın NATO Zirvesi sırasında tarafları buluşturma planı şimdilik uygulama zemini bulamadı.
Buna rağmen Türkiye, savaşın sona erdirilmesi için diplomasi trafiğini devam ettirmeyi hedefliyor. Moskova’nın ön şartlarında ısrar etmesi ve Kiev’in bu talepleri reddetmesi ise ateşkes ihtimalini zayıflatan temel unsur olarak öne çıkıyor.