Eyyam-ı bahur sıcakları geliyor
Ağustosun ilk haftasında Türkiye genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkması bekleniyor. Güneydoğu Anadolu’da 40 derece eşiği aşılabilirken İstanbul’da yüksek nem bunaltıcı havayı artıracak; uzmanlar yaşlıları, çocukları ve kronik hastaları öğle saatlerinde açık alanda bulunmamaları konusunda uyardı.
Türkiye, ağustosun ilk haftasında sıcak hava dalgasının etkisine girmeye hazırlanıyor. Sıcaklıkların özellikle Güneydoğu Anadolu’da 40 derecenin üzerine çıkması, İstanbul ve Marmara’nın kıyı kesimlerinde ise yüksek nemin hissedilen sıcaklığı artırması bekleniyor.
Halk arasında yılın en sıcak günleri için kullanılan “eyyam-ı bahur” ifadesinin, meteorolojide kesin başlangıç ve bitiş tarihleri bulunan resmî bir hava olayı olmadığı belirtiliyor. Bazı takvimlerde 31 Temmuz-7 Ağustos, bazılarında ise 1-8 Ağustos arasındaki dönem bu adla anılıyor.
Sıcak hava iki ayrı bölgeden geliyor
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, tahmin modellerinin ağustosun ilk günlerinde Türkiye’nin önemli bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğine işaret ettiğini söyledi.
Toros’un değerlendirmesine göre sıcak hava Türkiye’nin doğusuna Arap Yarımadası, batısına ise Afrika üzerinden ulaşacak. Hava sıcaklıkları ve hissedilen değerler bölgesel koşullara bağlı olarak farklılık gösterecek.
Güneydoğu’da 40 derece aşılacak
Güneydoğu Anadolu’da sıcaklığın 40 dereceyi aşması bekleniyor. Bölgedeki temel riskin doğrudan yüksek hava sıcaklığı olacağı, açık alanda çalışanların ve kronik rahatsızlığı bulunanların daha dikkatli davranması gerektiği belirtiliyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 1 Ağustos tahminlerinde de Türkiye’nin büyük bölümünde az bulutlu ve açık hava öngörülürken bazı merkezlerde sıcaklıkların 40 dereceye yaklaştığı veya bu eşiğe ulaştığı görülüyor.
İstanbul’da nem bunaltacak
İstanbul ve Marmara’nın kıyı kesimlerinde termometrelerin gösterdiği değerlerden çok, yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklığın öne çıkması bekleniyor. İstanbul’da sıcaklığın 3 Ağustos Pazartesi günü 30, 4 Ağustos Salı günü ise 32 dereceye çıkabileceği değerlendiriliyor.
Yüksek nem, terin vücuttan buharlaşmasını zorlaştırdığı için sıcaklığın daha ağır hissedilmesine neden oluyor. Özellikle hava hareketinin zayıf olduğu saatlerde bunaltıcı koşulların etkisi artabiliyor.
Uzun dönemli ısınma eğilimi sürüyor
Tek bir sıcak hava dalgasının doğrudan iklim değişikliğinin kanıtı sayılamayacağını belirten Toros, uzun yıllara yayılan ölçümlerin Türkiye’de belirgin bir ısınma eğilimini ortaya koyduğunu ifade etti.
Toros’un aktardığı verilere göre Türkiye’nin ortalama sıcaklığı 1970-1980 döneminde 12,7 derece seviyesindeyken 2014-2025 döneminde 14,4 dereceye yükseldi. İki dönem arasındaki artış yaklaşık 1,7 derece olarak hesaplandı.
Uzun dönemli ısınma; su kaynakları, tarım, enerji tüketimi, kent yaşamı ve halk sağlığı açısından önemli riskler oluşturuyor. Sıcak hava dalgalarının ilerleyen yıllarda daha sık, uzun ve etkili yaşanabileceği değerlendiriliyor.
Şehir ısı adası gece sıcaklığını artırıyor
Büyük kentlerde beton ve asfalt yüzeyler gün boyunca depoladıkları ısıyı gece saatlerinde yeniden atmosfere veriyor. “Şehir ısı adası” olarak tanımlanan bu durum, kent merkezlerinin çevredeki kırsal alanlardan daha sıcak kalmasına yol açıyor.
Yeşil alanların artırılması, gölgelendirme uygulamalarının yaygınlaştırılması ve şehir planlamasında ısı birikimini azaltan çözümlere öncelik verilmesi sıcaklığın olumsuz etkilerini sınırlayabilecek önlemler arasında gösteriliyor.
Risk grubundakilere sıcak uyarısı
Yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayanlar, hamileler ve kronik hastalığı bulunanlar sıcak havadan daha fazla etkilenebiliyor. Kalp-damar, solunum ve metabolik hastalığı bulunan kişilerin özellikle dikkatli olması gerekiyor.
Günün en sıcak saatleri olan 11.00-16.00 arasında zorunlu olmadıkça uzun süre açık alanda kalınmaması, düzenli su tüketilmesi ve açık renkli, hava geçirgen kıyafetlerin tercih edilmesi öneriliyor. Fiziksel aktivitelerin sabah erken veya akşam saatlerine kaydırılması da önem taşıyor.