Eşinin ölümünden sonra embriyo nakli yargıda

VGN

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, dondurulmuş embriyoların nakline izin veren mahkeme kararını esastan değil, uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle usulden bozdu ve dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderdi oybirliğiyle.

Bursa’da yaşayan Necla G.’nin, eşinin ölümünden sonra dondurulan embriyoların kendisine nakledilmesi için başlattığı hukuk mücadelesi yargı yolu tartışmasına dönüştü. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, embriyo nakline izin veren mahkeme kararını esastan değil, uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle usulden bozdu.

Transferden bir gün önce eşini kaybetti

Necla G. ile eşi Abdülcelil G., çocuk sahibi olabilmek amacıyla 11 kez tüp bebek tedavisi denedi. Çiftin son tedavisi kapsamında 14 Mart 2018’de embriyolar oluşturuldu ve transfer işlemi için 17 Mart 2018 tarihine randevu verildi.

Ancak Abdülcelil G., transferden bir gün önce, 16 Mart 2018’de geçirdiği kalp krizi sonucu yaşamını yitirdi. Bunun üzerine planlanan embriyo nakli gerçekleştirilemedi ve embriyolar sağlık kuruluşunda dondurularak saklandı.

İl Sağlık Müdürlüğü imha hükmünü bildirdi

Necla G., eşinin ölümünün ardından tedaviyi sürdürmek ve embriyoların kendisine nakledilmesini sağlamak amacıyla sağlık kuruluşuna başvurdu. Hastane ise konuyu Bursa İl Sağlık Müdürlüğüne iletti.

Müdürlüğün yanıtında, yürürlükteki yönetmelik uyarınca eşlerden birinin veya her ikisinin ölümü halinde dondurularak saklanan embriyoların imha edilmesi gerektiği belirtildi. Necla G. bunun üzerine embriyoların nakline izin verilmesi ve embriyolar üzerindeki miras hakkının belirlenmesi talebiyle dava açtı.

İlk mahkemeden nakil izni çıktı

İlk derece mahkemesi, çiftin üreme hücreleri kullanılarak oluşturulan embriyoların tüp bebek tedavisinde kullanılmak üzere Necla G.’ye nakledilmesine izin verdi. Mahkeme, embriyolar üzerinde miras hakkı bulunduğunun tespitine ilişkin talebi ise reddetti.

Sağlık Bakanlığının itirazını inceleyen Bursa Bölge Adliye Mahkemesi de nakil iznini hukuka uygun buldu. Kararda, Abdülcelil G.’nin ölümünden önce çocuk sahibi olma iradesini ortaya koyduğu ve bu iradesinden vazgeçtiğini gösteren herhangi bir durum bulunmadığı değerlendirildi.

Yargıtay esastan karar vermedi

Dosyayı inceleyen Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, embriyo naklinin yapılıp yapılamayacağı konusunda esasa ilişkin bir ret kararı vermedi. Daire, davanın Bursa İl Sağlık Müdürlüğünün idari işlemine karşı açıldığını ve uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğunu belirledi.

Yargıtay, adli yargıda görülen davanın yargı yolu bulunmadığı gerekçesiyle usulden reddedilmesi gerektiğine hükmetti. Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılırken ilk derece mahkemesinin kararı da usulden bozuldu.

Karar 2023 yılında verildi

Yargıtay kararı, görselde ileri sürüldüğü gibi 2026 yılında değil, 16 Mart 2023 tarihinde oy birliğiyle verildi. Karar, Necla G.’nin embriyo nakli talebinin kesin olarak reddedildiği anlamına gelmiyor. Yargıtay yalnızca bu talebin adli yargı yerine idari yargıda incelenmesi gerektiğini belirledi.

Bu nedenle hukuki süreç, embriyoların nakline izin verilip verilmeyeceğine ilişkin kesin ve esastan verilmiş bir kararla sonuçlanmış değil.