İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Erdoğan’dan yeni anayasa vurgusu
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Danıştay’ın 158. kuruluş yıl dönümü ile Danıştay ve İdari Yargı Günü Töreni’nde konuştu. Ankara’da Danıştay’da düzenlenen törende konuşan Erdoğan, hukuk devletinin temel ölçüsünün devletin bütün kurum ve organlarıyla hukuk içinde kalması olduğunu söyledi.
Erdoğan, hukuk devletini idealden gerçeğe taşıyan en önemli kurumsal güvencelerden birinin bağımsız ve tarafsız yargı olduğunu belirtti. Devletin üç temel sütunundan biri olan yargı içinde idari yargının özel bir yere sahip olduğunu ifade eden Erdoğan, vatandaşın kamu idaresinin tasarrufları karşısında hakkını arayacağı güvenli alanın idari yargı olduğunu dile getirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Danıştay’ın 158 yıl önce Şura-yı Devlet adıyla kurulduğunu hatırlattı. Sultan Abdülaziz adına okunan Nutk-ı Hümayun’da hukuki güvenlik, adil ve eşit idare ilkelerine vurgu yapıldığını belirten Erdoğan, hukukun toplumda sınıf farkı gözetmeksizin herkes için korunacağının taahhüt edildiğini söyledi.
Erdoğan, Şura-yı Devlet’in ardından Cumhuriyet döneminde Danıştay’ın hukuk devleti ilkesinin yerleşmesi ve kökleşmesi için önemli hizmetler yürüttüğünü kaydetti. Zaman içinde Danıştay’ın idari ve istişari rolünün zayıfladığını, buna karşılık yargısal denetim fonksiyonunun öne çıktığını belirten Erdoğan, Danıştay’ın hukuka uygunluk denetimiyle idari makamlara ve alt derece mahkemelerine rehberlik etmeyi sürdürdüğünü ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, günümüzde hukukun insanın doğuştan gelen hak ve özgürlükleri dikkate alınmadan tanımlanamayacağını belirtti. Hukukun özünü ve meşruiyetini evrensel nitelikteki bu değerlerden aldığını söyleyen Erdoğan, hak ve özgürlüklerin insanın korunaklı alanını belirleyen ve bireysel güvenliği temin eden kurallar bütünü olduğunu dile getirdi.
Bireysel güvenlik ihtiyaçlarına cevap verilmeden kolektif güvenlik ihtiyaçlarının karşılanamayacağını ifade eden Erdoğan, bunun Türkiye’nin devlet felsefesi açısından yeni öğrenilmiş bir ders olmadığını söyledi. Erdoğan, Şeyh Edebali’nin “İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” öğüdünün bu anlayışın temelini oluşturduğunu belirtti.
Erdoğan, devlet ile vatandaş arasındaki ilişkinin doğası gereği eşitler arası bir ilişki olmadığını ifade etti. İdare hukuku ve bu kuralları uygulayan idari yargının, devlet ile vatandaş arasındaki ilişkide denge unsuru olduğunu söyleyen Erdoğan, idari yargıda uyuşmazlığın bir tarafının her zaman devlet ya da kamu idaresi olduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, idari yargının adil ve etkin işleyişinin kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığı bakımından özel öneme sahip olduğunu söyledi. Bu işleyişin hukuk devleti standartları açısından kritik bir gösterge olduğunu belirten Erdoğan, vatandaşın kamu idaresi karşısında hukuk yoluyla güvence altında bulunmasının önemine dikkat çekti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaklaşık altı yıl önce vefat eden Prof. Dr. İlhan Özay’ın “Gün ışığında yönetim” kavramını hatırlatarak, bu yaklaşımın hukuk devleti düşüncesine yeni bir pencere açtığını söyledi. Devletin güneşle temsil edilmesinin ve temel vasıflarının gün ışığına benzetilmesinin hukuk devletinin zarif bir anlatımı olduğunu ifade etti.
Erdoğan, modern anlamda hukuk devletinin aydınlığını her köşeye ulaştırması, herkesi eşit derecede kapsaması gerektiğini belirtti. Adalet ve eşitlik ilkeleri üzerinde yükselen hukuk devleti düzeninde korku, ümitsizlik ve çaresizliğe yer olmadığını söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, böyle bir düzende kamu idaresinin vatandaşa tepeden bakamayacağını, vatandaşla göz hizasında konuşması gerektiğini ifade etti. Hukukun kapsama alanı dışında kalan imtiyazlı bir kesimin olamayacağını belirten Erdoğan, hukuk karşısında eşitliğin esas olduğunu söyledi.
Erdoğan, toplumun bir kesiminin kendisini öz yurdunda garip hissettiği dönemlerden, siyasetin ve kamu idaresinin vatandaşla göz hizasında iletişim kurduğu bir olgunluk seviyesine ulaşıldığını belirtti. Her türlü ayrıcalığa ve ayrımcılığa son verdiklerini söyleyen Erdoğan, cumhurla cumhuriyet arasına çekilen dikenli tel örgüleri söküp attıklarını ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, özellikle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile millet iradesinin devlet idaresinde aracısız biçimde belirleyici olmasının sağlandığını söyledi. İyi yönetim idealinin son 23 yılda hayata geçirilen yasal ve yapısal reformlarla güç kazandığını kaydetti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, yargı tarihinin her safhasının iftihar tablolarıyla dolu olmadığını belirtti. Başta Yassıada ve 12 Eylül olmak üzere geçmişte yargı eliyle yaşanan sorunlara işaret eden Erdoğan, yakın siyasi tarihte Danıştay’ın da hedef alındığı provokasyonların yaşandığını söyledi.
Erdoğan, 17-25 Aralık sürecinde yargı içine sızmış bir yapının meşru hükümeti devirmeyi amaçlayan bir darbe girişiminde bulunduğunu ifade etti. Yargı yetkisi kullanılırken yorum sınırlarının zorlandığı, hukuki mütalaa ile siyasi mülahaza arasındaki çizginin bulanıklaştığı olaylara tanık olunduğunu belirtti.
Yargı yetkisinin kullanımına hukuk dışı hiçbir müdahalenin kabul edilemeyeceğini söyleyen Erdoğan, buna karşılık yargının yasama veya yürütme üzerinde vesayet kuracak şekilde iş yapma ve karar alma yetkisinin de bulunmadığını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Anayasa’nın yargı yetkisini hukuka uygunluk denetimiyle sınırlı tuttuğunu belirtti. Bu yetkinin yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacağını ifade eden Erdoğan, hukuki denetim yetkisinin yargı mercilerine verildiğini, idari takdir yetkisinin ise idare lehine saklı tutulduğunu söyledi.
Erdoğan, hukuka uygunluk denetimi ile yerindelik denetimini birbirinden kesin sınırlarla ayırmanın zaman zaman zor olabildiğini belirtti. Bu nedenle tartışmalı kararların ve eleştirilerin gündeme gelebildiğini ifade eden Erdoğan, bu tartışmalardan korkulmaması gerektiğini söyledi.
Yapıcı eleştirinin düzeltici, iyileştirici ve dönüştürücü etkisinden yararlanılması gerektiğini belirten Erdoğan, sosyal medyada giderek seviyesizleşen linç kültürünü bunun dışında tuttuğunu söyledi. Erdoğan, bu linç kültürünün kimi zaman siyasetçiye, kimi zaman yargıya, kimi zaman bürokrasiye, kimi zaman da vatandaşa yöneldiğini ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Danıştay’ın temelini oluşturan Şura-yı Devlet’in 1868 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nun Tanzimat Fermanı ile başlayan reform döneminin ortasında kurulduğunu hatırlattı. Şura-yı Devlet’in kuruluşundan sekiz yıl sonra maddi ve şekli anlamdaki ilk anayasanın yürürlüğe girdiğini belirtti.
Anayasaların hem devletin temel organizasyonunu hem de devletle vatandaş arasındaki ilişkileri belirleyen normatif çerçeve olduğunu söyleyen Erdoğan, hukuk devletinin, hukukun üstünlüğünün ve iyi yönetim ilkelerinin temel dayanağının anayasal metinler olduğunu kaydetti.
Erdoğan, Kanun-i Esasi’yi takip eden dört anayasaya rağmen Türk milletinin iyi bir anayasa özleminin hâlâ dinmediğini söyledi. Kurucu anayasalar dışında son iki anayasanın darbelerin ve hukuk dışı müdahalelerin ürünü olmasının bu durumdaki payının büyük olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni, kuşatıcı, özgürlükçü ve sivil bir anayasanın Türkiye demokrasisini aşağıdan yukarıya inşa etme imkânı sunduğunu söyledi. Anayasanın darbecilerin ya da seçkinlerin belirleyip topluma dayattığı bir çerçeve olmaktan çıkarılması gerektiğini belirtti.
Erdoğan, anayasanın toplumun kendisinin belirleyip devlete deklare ettiği bir metne dönüşmesi gerektiğini ifade etti. Böyle bir anayasa ile hem hukuku hem demokrasiyi hem devleti hem de milleti aynı anda koruyacak üstün hukuk mantığına ulaşılabileceğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni anayasa konusunu siyasi matematik hesaplarının üstünde tuttuklarını belirterek, reform gündeminin üst sıralarında tutmaya devam edeceklerini kaydetti. Konuşmasının sonunda Danıştay’ın 158. kuruluş yıl dönümünü ve İdari Yargı Günü’nü tebrik etti.