Dünyada her yedi kişiden biri ruhsal bozukluklarla yaşıyor
Dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar kişi ruhsal bozukluklarla yaşıyor. 2023 yılına ilişkin küresel tahminler, dünya nüfusunun yaklaşık her yedi kişisinden birinin etkilendiğini gösteriyor. Etkili tedavi seçenekleri bulunmasına rağmen birçok kişi ihtiyaç duyduğu hizmete ulaşamıyor.
Kaygı ve depresyon öne çıkıyor
En yaygın ruhsal bozukluklar arasında kaygı bozuklukları ve depresyon bulunuyor. Kaygı bozukluklarından etkilenenlerin sayısı 470 milyon, depresyonla yaşayanların sayısı ise 322 milyon olarak hesaplanıyor.
Çocuklar ve ergenler de bu tablonun önemli bir bölümünü oluşturuyor. Kaygı bozukluklarıyla yaşayanların 146 milyonunu, depresyonla yaşayanların ise 43 milyonunu çocuklar ve ergenler oluşturuyor. Bu sayılar farklı bozukluklara ilişkin tahminler olduğu için birbirine eklenerek toplam hasta sayısı şeklinde değerlendirilmemeli.
Tedavinin önünde bütçe ve uzman engeli
Ruh sağlığı hizmetlerinin finansmanı, ihtiyacın büyüklüğüne karşılık sınırlı kalıyor. Ülkelerin kamu sağlık bütçeleri içinde ruh sağlığına ayırdığı payın ortanca değeri yüzde 2 düzeyinde bulunuyor.
Uzman eksikliği ve damgalanma da etkili bakıma erişimin önündeki başlıca engeller arasında yer alıyor. Yüksek gelirli ülkelerde bile depresyonla yaşayan kişilerin yalnızca yaklaşık üçte biri ruh sağlığı tedavisi alabiliyor.
Ekonomik kayıp yılda 1 trilyon dolar
Depresyon ve kaygı bozukluklarının etkisi sağlık alanıyla sınırlı kalmıyor. İş gücü ve üretkenlik kaybından kaynaklanan küresel ekonomik maliyetin yılda yaklaşık 1 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor.
Bu tutar, bütün ruhsal bozuklukların toplam maliyetini değil, depresyon ve kaygı bozukluklarının oluşturduğu ekonomik kaybı ifade ediyor.
Gençlerde intihar önemli bir halk sağlığı sorunu
2021 yılına ilişkin küresel tahminlere göre yaklaşık 727 bin kişi intihar nedeniyle yaşamını yitirdi. İntihar, aynı yıl 15 ile 29 yaş grubunda dünya genelinde üçüncü önde gelen ölüm nedeni oldu.
Ölümlerin yüzde 73’ü düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleşti. Veriler, erken destek ve erişilebilir ruh sağlığı hizmetlerinin önemini ortaya koyuyor.
Sosyal medya araştırması farklı bir döneme ait
Gençlerin dijital alışkanlıklarına ilişkin bulgular ise ayrı bir araştırmaya dayanıyor. 2022 yılında Avrupa, Orta Asya ve Kanada’daki 44 ülke ve bölgede, 11, 13 ve 15 yaşlarında yaklaşık 280 bin gençle yürütülen araştırma, problemli sosyal medya kullanımındaki artışı gösterdi.
2018’de yüzde 7 olan problemli kullanım oranı, 2022’de yüzde 11’e yükseldi. Gençlerin yüzde 12’sinin de problemli dijital oyun davranışı açısından risk altında olduğu belirlendi. Bu oran, katılımcıların tamamına oyun bağımlılığı tanısı konulduğu anlamına gelmiyor.
25 Eylül 2024’te yayımlanan bulgular, farklı yıllara ait küresel ruh sağlığı verileriyle birlikte değerlendirilirken araştırma dönemlerinin ayrılması gerekiyor.
Erişilebilir destek ve dijital okuryazarlık
Ruh sağlığı alanındaki ihtiyaç, hizmetlerin güçlendirilmesini ve damgalanmanın azaltılmasını gerektiriyor. Gençler açısından dijital okuryazarlık eğitimi, aile içinde açık iletişim ve ulaşılabilir psikolojik destek de önem taşıyor.
Araştırmalar, sosyal medyanın kullanım biçimine göre farklı sonuçlar doğurabildiğini gösteriyor. Problemli olmayan kullanım, akran desteğini ve sosyal bağlantıları güçlendirebiliyor.