COP31'de yapay zeka uyarısı: Denetimsiz sistemler elektrik kesintisi ve ulaşım aksamasına yol açabilir
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da süren Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, yapay zekanın enerji ve ulaşım altyapılarındaki rolü ele alındı. Dün (15 Kasım) gerçekleştirilen "Enerji ve Ulaşımda Yapay Zekanın Yönetimi: Teknoloji Diplomasisi ile İklim Dayanıklılığı Arasında Köprü Kurmak" başlıklı etkinlikte, dijital sistemlerin güçlü bir denetim olmadan elektrik kesintilerine ve ulaşım aksamalarına yol açabileceği vurgulandı.
Etkinlikte, enerji şebekeleri ve ulaşım ağlarında dijitalleşmenin hız kazanmasıyla yapay zekanın net sıfır emisyon hedeflerine, yani atmosfere salınan sera gazının tamamen dengelenmesi hedefine ulaşılmasındaki artan önemi değerlendirildi. Sınır ötesi sistemlerde yönetim, altyapı dayanıklılığı ve ülkelerin farklı yasal düzenlemeleri arasındaki uyum sorunları da masaya yatırıldı.
Yapay zeka ve teknoloji diplomasisi alanında çalışan DiploTech Solutions'ın kurucusu Nafeesa Alshaala, yeşil ve dijital dönüşümün "ikiz dönüşüm" olarak birlikte ele alınması gerektiğini söyledi. Alshaala, "Uzun yıllar boyunca hükümetler yeşil ve dijital dönüşüm sürecini birbirinden ayrı değerlendirdi ancak bugün bu yaklaşım artık geçerliliğini yitirmiş durumda çünkü yeşil dönüşüm, dijital dönüşüme giderek daha fazla bağımlı hale geliyor" dedi.
Alshaala'ya göre güçlü yönetim ve denetim mekanizmalarının bulunmaması, enerji ve ulaşımda kullanılan dijital sistemleri savunmasız bırakabilir. Bu sistemlerdeki teknik aksaklıkların yazılım sorunlarıyla sınırlı kalmayıp geniş çaplı elektrik kesintilerine ya da şehir içi ulaşımın aksamasına neden olabileceğini belirten Alshaala, siber güvenlik, operasyonel riskler ve teknolojide dışa bağımlılıkla mücadele edilmesi gerektiğini kaydetti.
Alshaala, "Dijital egemenlik, izolasyon anlamına gelmez. Gerçek dijital egemenlik, ülkelerin kendi teknolojik sistemleri üzerinde seçim yapabilme, bu sistemleri doğrulayabilme ve herhangi bir aksaklık durumunda yeniden işler hale getirebilme kapasitesini korumasıdır" değerlendirmesinde bulundu.
Alshaala, yeşil altyapıya ilişkin etik ve operasyonel standartların tek bir teknoloji tedarikçisi tarafından değil, uluslararası işbirliğiyle belirlenmesi gerektiğini söyledi. Bunun için üç adım önerdi:
Alshaala, amacın yalnızca bu sistemleri yaygınlaştırmak değil, onları güvenilir ve kamu yararına çalışır hale getirmek olduğunu vurguladı.