CIA tesislerine yönelik saldırılar Rusya İran istihbarat işbirliği şüphesini büyüttü

VGN

İran’ın Riyad ve Irak’taki CIA noktalarını vurması, Rusya’nın hedef verisi ve gelişmiş drone teknolojisi sağladığı kuşkularını artırdı; Çin’in rolü ise şimdilik daha çok dolaylı kaldı.

ABD ile İran arasında Şubat 2026 sonunda başlayan savaş, Rusya ve Çin’in Tahran’a sağladığı desteğin boyutuna ilişkin tartışmaları büyüttü. İran’ın Mart ayında CIA tarafından kullanılan gizli noktalara düzenlediği isabetli drone saldırıları, özellikle Rusya’nın hedef bilgisi ve gelişmiş seyrüsefer teknolojisi paylaştığı şüphesini güçlendirdi. Washington henüz bu konuda kesin bir istihbarat değerlendirmesi açıklamadı.

CIA noktalarına isabetli saldırılar

ABD’li yetkililerce kabul edilen bilgilere göre İran, Mart ayında en az iki CIA noktasını vurdu. Bunlardan biri Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki ABD Büyükelçiliği içinde faaliyet gösteren CIA istasyonu, diğeri ise Irak’ın doğusundaki gizli bir tesisti.

Bazı istihbarat kaynakları vurulan tesis sayısının ikiden fazla olabileceğini belirtti ancak diğer noktaların yerleri açıklanmadı. Riyad’daki saldırıda ölen ya da yaralanan olmadığı bildirildi.

Riyad saldırısında iki drone kullanıldığı öne sürüldü. İlk aracın büyükelçilik binasının dış cephesinde açıklık oluşturduğu, ikinci aracın ise bu açıklıktan içeri girerek patladığı belirtildi. Saldırının bu şekilde gerçekleştirilmesi, hedefin yapısal özellikleri hakkında önceden ayrıntılı bilgi edinilmiş olabileceği kuşkusunu doğurdu.

Rusya hakkındaki kuşkunun dayanakları

ABD istihbarat birimleri, İran’ın Riyad’daki CIA istasyonunun yerini Rusya tarafından sağlanan hedefleme verileri sayesinde belirleyip belirlemediğini araştırıyor. Bazı Batılı istihbarat değerlendirmelerinde Rusya’nın bölgedeki hassas CIA noktalarının hedef alınmasında rol oynamış olabileceği sonucuna varıldığı belirtiliyor.

Moskova’nın savaş boyunca İran’a yalnızca siyasi destek vermediği, Amerikan hedeflerine yönelik saldırılarda kullanılmak üzere teknik bilgi ve hedefleme desteği de sağladığı öne sürülüyor. Bu yardımın kapsamı ve hangi saldırılarda kullanıldığı ise henüz kesin olarak bilinmiyor.

Rusya’nın İran üretimi Shahed-136 dronelarının isabet oranını yükseltmek için Kometa-M adlı uydu seyrüsefer sistemi sağladığı da iddialar arasında bulunuyor. Elektronik karıştırmaya karşı daha dayanıklı olduğu belirtilen sistemin, İran’ın geliştirdiği seyrüsefer araçlarından daha hassas çalıştığı değerlendiriliyor.

Kremlin, Kometa-M sisteminin İran’a verildiği yönündeki iddiaları daha önce reddetti. İran ve Rusya yönetimleri, CIA noktalarına yönelik saldırılarda doğrudan istihbarat paylaşımı yapıldığı iddiaları konusunda ayrıntılı bir açıklama yayımlamadı.

Kesinleşmeyen kritik soru

CIA tesislerinin doğrudan Rusya tarafından sağlanan bilgilerle vurulduğu henüz kanıtlanmış değil. Amerikalı analistler, İran’ın Riyad’daki saldırıda genel olarak ABD Büyükelçiliğini hedeflemiş ve CIA istasyonunun tesadüfen vurulmuş olabileceği ihtimalini de değerlendiriyor.

Buna karşılık İran saldırılarındaki hassasiyet, kullanılan gelişmiş drone teknolojisi ve gizli tesislerin konumlarının bilinmesi, Rusya seçeneğinin araştırılmasına yol açtı. Bu tür hedefleri belirleyebilecek uydu, elektronik izleme ve insan istihbaratı kapasitesine sahip ülke sayısının sınırlı olduğu belirtiliyor.

İran’ın Körfez ülkelerinde uzun yıllardır faaliyet gösteren kendi istihbarat ağlarına sahip olduğu da biliniyor. Bu nedenle saldırıların yalnızca dışarıdan sağlanan bilgilerle gerçekleştirildiği sonucuna varmak için henüz yeterli kanıt bulunmuyor.

Çin’in desteği daha dolaylı

Çin’in İran’a verdiği destek, Rusya’ya kıyasla daha temkinli ve dolaylı bir çizgide ilerliyor. Pekin’in İran’a doğrudan asker gönderdiğine, savaşa katıldığına veya CIA tesislerine yönelik saldırılar için operasyonel istihbarat sağladığına ilişkin doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor.

Buna karşılık Çin, İran’ın en büyük ticaret ortağı ve uluslararası yaptırımlara rağmen İran petrolünün en önemli alıcısı olmayı sürdürüyor. Bu ticaret, savaş ve yaptırımlar nedeniyle gelir kaynakları daralan Tahran yönetimine önemli ekonomik destek sağlıyor.

Çin bağlantılı şirketlerin İran’a çift kullanımlı elektronik parçalar, çip üretim ekipmanları ve uydu seyrüsefer teknolojileri sağladığı da iddia ediliyor. Bu ürünler sivil alanlarda kullanılabildiği gibi İran’ın füze, drone ve hava savunma programlarına da katkıda bulunabiliyor.

Çin füzeleri tartışması

İran’ın Çin üretimi 300 ile 400 arasında omuzdan ateşlenen hava savunma sistemi satın almak üzere yaklaşık 60 ila 70 milyon dolarlık bir anlaşma yaptığı öne sürüldü. Anlaşmanın QW-12 ve FN-16 tipi sistemleri kapsadığı, ilk teslimatların birkaç hafta içinde yapılmasının planlandığı belirtildi.

Çin Dışişleri Bakanlığı iddiaları temelsiz olarak nitelendirdi. Çin Savunma Bakanlığı ise böyle bir anlaşma hakkında bilgi sahibi olmadığını açıkladı. İran yönetimi de sevkiyat iddiasını resmen doğrulamadı. Bu nedenle anlaşmanın imzalandığı ve teslimatların başlayacağı bilgisi henüz bağımsız biçimde kesinleştirilemedi.

Söz konusu sistemlerin teslim edilmesi durumunda İran, drone ve alçaktan uçan savaş uçaklarına karşı kısa menzilli savunmasını önemli ölçüde güçlendirebilir. Ancak bu silahlar, gelişmiş Amerikan ve İsrail savaş uçaklarına karşı tek başına kapsamlı bir hava savunması oluşturabilecek kapasitede değil.

Moskova ve Pekin ne kazanıyor?

Rusya açısından savaşın uzaması, ABD’nin askeri kaynaklarının ve siyasi dikkatinin Orta Doğu’ya yönelmesi anlamına geliyor. Hürmüz Boğazı çevresindeki güvensizlik ve yüksek petrol fiyatları da Rusya’nın enerji gelirlerini artırabilecek bir ortam yaratıyor.

Çin ise İran petrolüne erişimini korurken kendisini bölgesel krizlerde arabuluculuk yapabilecek bir güç olarak göstermeye çalışıyor. Ancak Pekin, enerji ihtiyacının önemli bölümünü Körfez ülkelerinden karşıladığı için savaşın kontrolsüz biçimde büyümesini istemiyor.

Bu nedenle Çin, İran’ın tamamen zayıflamasını önleyecek ekonomik ve teknolojik desteği sürdürürken ABD ile doğrudan askeri karşılaşmaya yol açabilecek açık bir müdahaleden kaçınıyor.

Desteğin sınırı nerede?

Ortaya çıkan tablo, İran’ın iki büyük güçten aynı düzeyde yardım almadığını gösteriyor. Rusya’nın desteği daha çok hedefleme bilgisi, drone teknolojisi, elektronik savaş ve askeri eğitim alanlarında yoğunlaşıyor. Çin’in desteği ise petrol ticareti, çift kullanımlı teknoloji, diplomatik koruma ve tartışmalı silah anlaşmaları üzerinden ilerliyor.

Moskova ve Pekin’in İran adına savaşa doğrudan girmesi ya da Tahran’a karşılıklı savunma garantisi vermesi beklenmiyor. Ancak sağlanan sınırlı ve çoğunlukla görünmeyen destek, İran’ın Amerikan saldırılarına karşı direncini artırıyor ve Washington’un savaşı genişletme hesaplarını daha karmaşık hale getiriyor.