Brezilya sandığa gidiyor

VGN

Brezilya’da seçmenler başkanlarını belirlemek için sandığa giderken, Lula ile Flávio Bolsonaro arasındaki yarışa güvenlik kaygıları ve yolsuzluk tartışmaları damga vuruyor.

Brezilya’da seçmenler, güvenlik kaygıları ve yolsuzluk tartışmalarının öne çıktığı cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda 4 Ekim 2026 Pazar günü oy kullanıyor. Yarışın iki güçlü adayı, mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro.

Yaklaşık 158,7 milyon seçmenin oy kullanma hakkı bulunduğu seçimde 12 aday yarışıyor. İşçi Partisi’nin adayı 80 yaşındaki Lula dördüncü başkanlık dönemini hedeflerken, Liberal Parti’nin adayı 45 yaşındaki Flávio Bolsonaro babasının siyasi hareketini yeniden iktidara taşımak istiyor.

İlk turda çoğunluk sağlanamazsa ikinci tur 25 Ekim’de

Çeşitli anketlerin bir araya getirildiği 2 Ekim tarihli derlemede Lula’nın tahmini desteği yüzde 42, Flávio Bolsonaro’nunki yüzde 39 düzeyinde bulunuyor. Kararsız olan, yanıt vermeyen, boş veya geçersiz oy kullanacağını ya da sandığa gitmeyeceğini söyleyenlerin toplam tahmini oranı ise yüzde 8.

Anketlerdeki dağılım, seçimin ikinci tura kalabileceğine işaret ediyor. İlk turda seçilebilmek için geçerli oyların yüzde 50’sinden fazlasını almak gerekiyor. Bu eşiği hiçbir aday aşamazsa en fazla oyu alan iki isim 25 Ekim’de yeniden yarışacak. Boş ve geçersiz oylar bu hesaplamaya dahil edilmiyor.

Oy verme işlemi, ülke genelinde başkent Brasília saatiyle saat 08.00’de başlıyor ve 17.00’de sona eriyor. Seçmenler aynı gün eyalet valileri, 513 federal milletvekili, 54 senatör ve eyalet meclisi üyeleri için de oy kullanıyor.

Lula dördüncü başkanlık dönemini hedefliyor

Lula, 2003 ile 2010 arasında iki dönem devlet başkanlığı yaptı. Yoksul ailelere nakit destek sağlayan Bolsa Família programı, bu dönemin öne çıkan sosyal politikalarından biri oldu. Milyonlarca kişinin yaşam koşullarının iyileşmesine katkı sağlayan Lula, görevden ayrıldığında yüzde 80’in üzerinde kamuoyu desteğine sahipti.

Sonraki yıllarda İşçi Partisi büyük yolsuzluk soruşturmalarıyla karşı karşıya kaldı. Lula da yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarıyla verilen mahkûmiyetler nedeniyle 2018 ve 2019 yıllarında toplam 18 ayı aşkın süre cezaevinde kaldı. Bu mahkûmiyet kararları 2021’de iptal edildi.

Lula, 2022 seçiminde Jair Bolsonaro’yu 1,8 puanlık farkla yenerek üçüncü kez başkan seçildi. Bu döneminin son dönemi olacağını söylemiş olmasına rağmen partisi tarafından yeniden aday gösterildi.

Amazon yağmur ormanlarının korunması, Lula’nın başlıca politika alanları arasında bulunuyor. Hükümet, 2026’nın ilk yarısında Amazon’daki ormansızlaşmanın son 10 yılın en düşük düzeyine gerilediğini belirtiyor. Buna karşılık Lula’nın Amazon Nehri’nin açıklarında petrol arama çalışmalarını desteklemesi, çevrecilerin eleştirilerine yol açıyor.

Dış politikada ise ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle ilişkiler öne çıkıyor. Lula, Brezilya’nın başka bir ülkenin arka bahçesi olarak görülemeyeceğini savunuyor. Hem ülke içindeki hem de dışındaki aktörlere yönelik açıklamalarında, seçimlere müdahale edilmesine izin vermeyeceğini söylüyor.

Flávio Bolsonaro babasının siyasi mirasıyla yarışıyor

Jair Bolsonaro’nun en büyük oğlu olan Flávio, 2019’dan bu yana senatörlük yapıyor. Kampanyasında suçla mücadele için daha sert cezaları ve silah edinmeye ilişkin kuralların gevşetilmesini savunuyor. Evanjelik Hristiyan seçmenlerin ve tarım sektörünün desteğini kazanmaya çalışıyor.

Jair Bolsonaro ise oy pusulasında bulunmamasına rağmen seçim kampanyasının etkili isimlerinden biri olmayı sürdürüyor. Ülkeyi 2019 ile 2023 arasında yöneten 71 yaşındaki eski başkan, 2022 seçimlerinin ardından hazırlanan darbe planıyla ilgili davada 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Sağlık sorunları nedeniyle cezasını ev hapsinde geçiriyor. Sosyal medya kullanımı ve kamuya açık açıklamaları da kısıtlanmış durumda.

Flávio Bolsonaro, adaylığının tanıtıldığı etkinlikte babasının yapay zekâyla oluşturulmuş görüntüsünü kullandı. Jair Bolsonaro’nun avukatları, eski başkanın bu görüntünün kullanılmasına izin verdiğini reddetti. Flávio ise babasının siyasi desteğiyle kampanyasını yürütüyor ve seçilmesi halinde onun için af girişiminde bulunacağını vaat ediyor.

Flávio Bolsonaro, ABD yönetimiyle daha yakın ilişkiler kurmayı da hedefliyor. Mayıs ayında Beyaz Saray’da Trump yönetiminin üyeleriyle görüşen aday, başkan seçilirse ABD öncülüğündeki “Shield of the Americas”, yani “Amerikalar Kalkanı” adlı suçla mücadele girişimine katılacağını açıkladı.

Finans soruşturması yolsuzluk tartışmalarını büyüttü

Kampanyanın ilk aylarında suç ve kamu güvenliği seçmenlerin başlıca kaygıları arasında yer alıyordu. Seçime yaklaşılırken tutuklu banker Daniel Vorcaro’nun merkezinde bulunduğu finansal dolandırıcılık soruşturması, yolsuzluğu da gündemin üst sıralarına taşıdı.

Banco Master’ın eski yöneticisi Vorcaro ile Flávio Bolsonaro arasındaki para ilişkisi, Jair Bolsonaro hakkında çekilecek biyografik filmin finansmanı üzerinden tartışılıyor. Flávio’nun film için Vorcaro’dan mali destek istemesinin ortaya çıkmasının ardından polis, olası yolsuzluk ve kara para aklama suçları kapsamında soruşturma başlattı. Flávio Bolsonaro, herhangi bir suç işlemediğini savunuyor.

Vorcaro’nun Yüksek Mahkeme Yargıcı Alexandre de Moraes ile bağlantıları olduğu yönündeki iddialar da Lula hükümeti üzerindeki siyasi baskıyı artırdı. Moraes, herhangi bir usulsüzlük yaptığını reddetti.

Flávio Bolsonaro, bu tartışmayı Lula’ya karşı kampanyasının bir parçası haline getirdi. Bir mitingde destekçilerine “Lula’ya oy vermek Moraes’e oy vermektir” diyerek yargıca yönelik tepkiyi rakibine yöneltmeye çalıştı.