Ay’a yolculukta bilmemiz gerekenler

VGN

Artemis II ile insanlık, Apollo döneminden sonra ilk kez Ay çevresine gidecek insanlı bir görevin içinde bulunuyor. NASA’nın dört astronotlu ekibi artık uzayda ve görev, ilk günün ardından ikinci güne ilerliyor. Bu nedenle haber dili de değişti. Beklenen görev değil, süren görevden söz ediyoruz.

Kimler uzayda

Orion uzay aracında Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen bulunuyor. Görev yaklaşık 10 gün sürecek. Mürettebat Ay çevresinden geçecek ve ardından Dünya’ya dönecek. Bu uçuş, 1972’den bu yana insanları Dünya yörüngesinin dışına taşıyan ilk görev olma özelliği taşıyor.

Bilgi notu: Jeremy Hansen, bu ölçekte Ay yönüne giden ilk Kanadalı astronot olarak kayda geçiyor. Christina Koch ise Ay çevresine uçan ilk kadın olmaya hazırlanıyor.

Fırlatmadan sonra neler oldu

SLS roketi 1 Nisan akşamı Kennedy Uzay Merkezi’nden havalandı. Kalkışta ikiz katı yakıtlı iticiler toplam gücün büyük bölümünü sağladı. İlk dakikalarda yan iticiler ayrıldı. Ardından fırlatma iptal sistemi ve diğer koruyucu yapılar bırakıldı. Böylece Orion uzay aracı bağımsız uçuş düzenine geçti.

Bilgi notu: Kalkışta üretilen toplam itiş gücü 8,8 milyon pound olarak açıklandı.

Güneş panelleri açıldı

Fırlatmadan kısa süre sonra Orion’un dört güneş paneli tamamen açıldı. Bu adım kritik önem taşıyor. Çünkü kapsülün elektrik üretimi, yaşam destek sistemleri, haberleşme ve görev bilgisayarları bu yapı üzerinden besleniyor. Panellerin planlandığı gibi açılması, görevin ilk büyük teknik eşiklerinden birinin sorunsuz geçildiğini gösterdi.

Bilgi notu: Orion’un tam açılmış güneş paneli açıklığı yaklaşık 63 feet. Her panel Güneş’i takip edecek şekilde yön değiştirebiliyor.

İlk küçük sorun da yaşandı

Görevin ilk bölümünde Orion’un tuvalet sisteminde bir arıza tespit edildi. Mürettebat ile Houston’daki kontrol ekibi birlikte çalıştı. Sorun giderildi ve sistem yeniden normal çalışmaya döndü. Bu gelişme küçük görünse de önem taşıyor. Çünkü Artemis II, uzun süreli insanlı derin uzay görevlerinde günlük yaşam altyapısının da ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.

Bilgi notu: Sorun, yakın operasyon gösteriminin ardından rapor edildi.

Dünya yörüngesinde kritik aşama

Artemis II, fırlatmadan hemen sonra Ay’a yönelmedi. Önce Dünya çevresinde planlı yörünge ayarlamaları yaptı. Apogee ve perigee yanışları, Orion’un yörüngesini derin uzay uçuşuna uygun hale getirmek için kullanıldı. Perigee raise burn tamamlandı ve uzay aracını kararlı yüksek Dünya yörüngesine yerleştirdi.

Bilgi notu: Bu kısa motor ateşlemesi küçük görünüyor. Ancak Ay’a gidecek rotanın hassas kurulumu için belirleyici rol oynuyor.

Şimdi en kritik kapı açılıyor

Görev yönetim ekibi, Ay’a geçiş yanışı için go kararı verdi. Bu, artık Dünya çevresinde tur atmaktan çıkıp Ay yolculuğunun gerçek başlangıcına geçildiği anlamına geliyor. Planlanan ana yanış, Orion’u Ay yönüne taşıyacak.

Bilgi notu: Bu manevra, insanları 1972’den beri ilk kez Dünya yörüngesinin dışına çıkaracak ana adım olarak görülüyor.

Araç içinde hayat nasıl geçiyor

Mürettebat ikinci günde ilk tam mesai düzenine geçti. Egzersiz hazırlıkları başladı. Araç içi sistemler izleniyor. Uyku, dinlenme ve vardiya akışı görev planına göre sürdürülüyor. Bu düzen, uzun süreli uzay uçuşlarında kas ve kemik sağlığı açısından temel bir gereklilik olarak görülüyor.

Bilgi notu: Orion’da kullanılan egzersiz sistemi, sınırlı hacimde fiziksel aktiviteyi mümkün kılacak şekilde tasarlandı.

Neden bu kadar önemli

Artemis II bir iniş görevi değil. Ancak Ay’a yeniden insan göndermenin en önemli insanlı sınavı. Görev; roketi, kapsülü, yaşam destek sistemini, manevra kabiliyetini ve mürettebatın derin uzaydaki dayanımını birlikte test ediyor. Başarıyla ilerlemesi halinde sonraki Ay görevlerinin yolu daha net açılacak.

Önümüzdeki saatlerde ne izlenecek

Önümüzdeki ana başlık, Ay’a geçiş yanışının eksiksiz tamamlanması olacak. Bu adım başarılı olursa Artemis II, Dünya çevresindeki ilk evresini geride bırakacak ve dört günlük Ay yolculuğuna başlayacak. Ardından gözler, derin uzay koşulları, radyasyon takibi, araç içi yaşam düzeni ve Ay yakın geçişine çevrilecek. Görev artık hazırlık safhasını geçti. Şimdi her saat yeni veri üretiyor.