İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Ardında koskoca acı ve gözyaşı bıraktı
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İlk günlerde itirazın dili daha çok geçim derdi ve yoksullaşma üzerinden akıyordu. Pazarda, işte, evde biriken öfke sokağa taştı. Ardından sloganlar sertleşti, talepler büyüdü, öfke ülke geneline yayıldı. Protestoların kısa sürede kitleselleşmesi, devletin refleksini de aynı hızla sertleştirdi. Gözaltılar, çatışma haberleri, kayıplar ve “kaybolanlar” iddiaları peş peşe geldi.
Ölü sayısı, bu hikâyenin en tartışmalı ve en yakıcı başlığı oldu. Kimi anlatımlarda 12 bin gibi dehşet verici bir sayı dillendiriliyor. Başka sayımlarda ise teyit edilebilen veriler ile “inceleme altındaki” kayıtların toplamı 7 bine yaklaşan bir çerçevede konuşuluyor. Rakamlar arasındaki uçurum, yalnızca istatistik tartışması değil. Her farklı sayı, geride kalanların “bizim kaybımızı kim sayacak” isyanına dönüşüyor.
Bu belirsizliğin büyümesinde bilgi karartmasının payı çok büyük. İnternetin kesildiği, görüntünün ve sesin dışarı çıkmasının zorlaştığı her gün, hem iddiaları çoğalttı hem de doğrulama ihtimalini zayıflattı. Tam da bu yüzden, ülkeden gelen her ses, bir tanıklığa, her tanıklık da bir dava dosyasına dönüşmüş gibi.
Son günlerde protestoların hızının kesildiği, büyük kalabalıkların birçok şehirde eskisi kadar görünmediği aktarılıyor. Ancak bu “sükûnet”, herkes için aynı anlama gelmiyor. Bir kesim bunu yorgunluğa bağlıyor. Bir kesim, ağır güvenlik varlığına ve sert müdahale ihtimaline bağlıyor. “Asker sahaya indi” diye tarif edilen görüntü de çoğu zaman, şehir içi konuşlanmanın artması, devriyelerin sıklaşması ve iletişim kanallarının sıkı kontrol altında tutulmasıyla anlatılıyor. Meydanlar boşalsa bile sokakların üzerinde bir gölge kalıyor.
Anlatımların en ürpertici bölümü, şiddetin yalnızca sokakta değil, kimi iddialara göre hastanelerde de sürdüğü iddiası. Bazı aileler, yaralıların hastaneye gitmekten korktuğunu söylüyor. “Oraya gidersen yakalanırsın” cümlesi, korkunun kısa özeti gibi. Bazı tanıklıklar, tedavi sırasında gözaltı yapıldığı iddialarını gündeme getiriyor. Daha ağır iddialar da var. Yoğun bakım ünitesine girildiği ve protestocuların “iz bırakmayan yöntemlerle” öldürüldüğü gibi iddialar anlatılıyor. Bu tür iddiaların bağımsız biçimde doğrulanması zor, ancak anlatanların ortak duygusu aynı: güvenli alan kalmadığı hissi.
Bu haberin kalbi, rakamların arkasında kalan cümlelerde atıyor. Çünkü bazı cümleler, tek başına bir dönemi anlatmaya yetiyor.
“15 yaşındaydı, terörist değildi, sadece eve dönüyordu.”
“Telefon çaldığında bile korkuyoruz, konuşurken bile birisi dinliyormuş gibi.”
“Hastaneye gitmeyin dediler, sanki yaralı olmak bile suç.”
“Liste bitmiyor, isimler bitmiyor.”
“Hepimiz birilerini kaybettik.”
Bu cümlelerin her biri, ayrı bir evin kapısında, ayrı bir annenin sessizliğinde, ayrı bir kardeşin öfkesinde duruyor. Bugün sokaklar daha sessiz görünebilir. Ama sessizlik, yaşananları silmiyor. Aksine, anlatılmayanı büyütüyor. Ve İran’ın son haftalarda yaşadığı sarsıntı, ardında koskoca acı ve gözyaşı bırakarak hafızaya kazınıyor.