Adalar’daki mikrodepremler büyük İstanbul depremini haber veriyor mu?

VGN

Kandilli, Adalar’ın güneyinde 117 mikrodeprem çözümledi; uzmanlar küçük sarsıntıların büyük Marmara depreminin zamanını göstermeye yetmediğini, hareketliliğin yakından izlenmesi ve özellikle paniğe kapılmamak gerektiğini de belirtti.

İstanbul’un Adalar ilçesinin güneyinde başlayan sismik hareketlilik gece boyunca ve 20 Ağustos gündüz saatlerinde devam etti. 18 Ağustos saat 06.00 ile 20 Ağustos saat 13.00 arasında yaklaşık 20 kilometre yarıçaplı bölgede, büyüklükleri 0,7 ile 3,1 arasında değişen toplam 117 mikrodeprem çözümlendi. Peş peşe yaşanan sarsıntılar, büyük İstanbul depreminin yaklaştığı yönündeki kaygıları yeniden artırdı.

Uzmanların farklı fay değerlendirmeleri bulunmasına rağmen mevcut mikrodeprem dizisinin tek başına yaklaşan büyük bir depremin kanıtı sayılamayacağı belirtiliyor. Bir sarsıntının öncü deprem olup olmadığı ancak daha büyük bir deprem meydana gelmesi durumunda geriye dönük olarak anlaşılabiliyor.

Ölçüm merkezlerinin rakamları neden farklı?

Adalar çevresindeki sarsıntıların büyüklükleri farklı ölçüm merkezlerinin kayıtlarında küçük değişiklikler gösterdi. En büyük sarsıntı bazı kayıtlarda 3,1, bazı kayıtlarda ise 3,2 olarak yer aldı.

Depremin büyüklüğü, konumu ve derinliği hesaplanırken kullanılan istasyonlar, ölçüm yöntemleri ve yer kabuğu modelleri farklı sonuçlar verebiliyor. Bu nedenle küçük oranlı büyüklük farkları, özellikle mikrodepremlerde olağan kabul ediliyor.

Son dizideki depremlerin önemli bölümü insanların hissedemeyeceği kadar küçük kaldı. Bununla birlikte sarsıntıların kısa zaman aralıklarıyla aynı bölgede kümelenmesi, kamuoyunun dikkatini yeniden Marmara Denizi’ndeki faylara çevirdi.

Benzer faylanma geometrisi belirlendi

Teknik değerlendirmelerde, ayrıntılı çözümü yapılabilen depremlerin normal bileşenli oblik doğrultu atımlı bir odak mekanizmasına sahip olduğu belirtildi. Kaynak mekanizmalarının birbirleriyle uyumlu olması, sarsıntıların benzer bir faylanma geometrisi içerisinde geliştiğine işaret etti.

Hareketlilik, zaman ve konum bakımından kümelenmiş bir mikrodeprem dizisi olarak tanımlandı. Bu tür küçük deprem kümelerinin aktif tektonik bölgelerde zaman zaman görülebildiği, bölgedeki hareketliliğin konum, derinlik, büyüklük ve kaynak özellikleri bakımından kesintisiz izlendiği bildirildi.

Üşümezsoy büyük deprem bağlantısına karşı çıktı

Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Büyükada’nın güneyindeki mikrodepremlerin beklenen büyük İstanbul depremiyle ilişkilendirilmemesi gerektiğini savundu. Üşümezsoy’a göre sarsıntılar doğrudan ana fay üzerinde değil, ana fayı güneyden kuzeye doğru kesen ikincil ve üçüncül fay kollarında meydana geliyor.

Adalar fayını “yaşlı ve ölü bir fay” olarak nitelendiren Üşümezsoy, bu faydan büyük bir deprem çıkmasını beklemediğini söyledi. Küçük fay kollarının yıkıcı bir deprem üretecek ölçüde stres biriktirme kapasitesine sahip olmadığını savunan Üşümezsoy, hareketliliği bölgeye daha önce aktarılan stresin sonucu olarak değerlendirdi.

Üşümezsoy, benzer küçük sarsıntıların 1999’dan bu yana bölgede görüldüğünü belirterek mevcut dizinin olağan sismik süreçlerden biri olduğu görüşünü paylaştı.

Tüysüz öncü deprem tartışmasına açıklık getirdi

Prof. Dr. Okan Tüysüz, mikrodepremlerin doğrudan büyük bir depremin habercisi olarak yorumlanamayacağını belirtti. Büyük depremlerden sonra artçı sarsıntıların görülmesinin beklendiğini, ancak her büyük depremden önce öncü sarsıntı yaşanmadığını hatırlattı.

Tüysüz’e göre bir depremin öncü olup olmadığı, ancak ardından daha büyük bir deprem meydana gelirse anlaşılabilir. Adalar çevresindeki hareketlilik şimdilik bölgedeki fayların aktif olduğunu gösteriyor. Bunun ötesinde kesin bir sonuç çıkarılması için yeterli veri bulunmuyor.

Ercan kesin tarih verilemeyeceğini söyledi

Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, küçük sarsıntıların konumuna ve sayısına bakılarak büyük bir depremin zamanının belirlenemeyeceğini vurguladı. Deprem kestirimi yapılırken yer kabuğundaki yaklaşık 12 fiziksel özelliğin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Ercan, kendi uzun vadeli projeksiyonunda Kuzey Marmara’da 7 ila 10 kilometre odak derinliğinde iki büyük deprem beklediğini belirtti. Büyük deprem için en erken 2045, en olası dönem olarak 2075 yılını gösterdiğini, sürecin 2150’ye kadar gecikebileceğini söyledi.

Bu tarihler Ercan’ın kişisel bilimsel öngörüsünü yansıtıyor. Depremlerin kesin gününün veya yılının önceden belirlenebildiği anlamına gelmiyor.

Bektaş derin yapının araştırılmasını istedi

Prof. Dr. Osman Bektaş, Adalar ve Çınarcık fayları boyunca yaklaşık 10 ila 13 kilometre derinlikte görülen mikrodeprem hareketliliğine dikkat çekti. Bektaş, bu aktivitenin fayın derin kesimlerinde yaşanan yavaş sürünme hareketiyle bağlantılı olabileceğini değerlendirdi.

1963 yılında meydana gelen 6,3 büyüklüğündeki Çınarcık depreminin bilimsel çalışmalarda Adalar fayıyla ilişkilendirildiğini hatırlatan Bektaş, güncel hareketliliğin ayrıntılı sismolojik ve jeodezik çalışmalarla incelenmesi gerektiğini belirtti.

Bektaş’a göre mevcut gözlemler yavaş sürünme ihtimalini destekleyebilir ancak tek başına fayın süründüğünü kanıtlamıyor. Bu nedenle kesin bir sonuca ulaşmak için daha kapsamlı ölçümlere ihtiyaç bulunuyor.

Marmara’nın deprem riski devam ediyor

Mikrodepremlerin büyük bir depremin yaklaştığını kanıtlamaması, İstanbul ve Marmara’daki uzun vadeli deprem riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Uzmanların ortaklaştığı temel konu, kesin tarih tartışmalarından çok yapı güvenliği ve deprem hazırlığına öncelik verilmesi gerektiği.

Prof. Dr. Naci Görür de Türkiye’nin deprem ülkesi olduğunu hatırlatarak yerleşim alanlarının depreme dirençli hale getirilmesi gerektiğini vurguluyor. Görür, can kayıplarının azaltılabilmesi için yapı stokunun incelenmesi, riskli binaların güçlendirilmesi ve çalışmaların uzun vadeli bir devlet politikası olarak yürütülmesi çağrısında bulunuyor.

Adalar çevresindeki hareketlilik yakından izlenirken vatandaşların doğrulanmamış sosyal medya paylaşımlarıyla paniğe kapılmaması, resmî açıklamaları takip etmesi ve kişisel deprem hazırlıklarını tamamlaması önem taşıyor.