Açlık derinleşiyor, gıda çöpe gidiyor
BM verileri, dünyada milyonlarca insan akut açlıkla mücadele ederken gıda israfının hâlâ dev boyutlarda sürdüğünü gösterdi.
Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde öne çıkan veriler, küresel gıda sistemindeki çelişkiyi bir kez daha gözler önüne serdi. Bir yanda her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle yaşamını yitirirken, diğer yanda milyarlarca tonluk gıda kaybı ve israfı, küresel mücadeleyi daha da zorlaştırıyor.
Dünyada açlık artarken milyonlarca çocuk yaşamını yitiriyor, buna rağmen büyük miktarda gıda her yıl israf ediliyor.
BM verileri, dünyada milyonlarca insan akut açlıkla mücadele ederken gıda israfının hâlâ dev boyutlarda sürdüğünü gösterdi.
Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde öne çıkan veriler, küresel gıda sistemindeki çelişkiyi bir kez daha gözler önüne serdi. Bir yanda her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle yaşamını yitirirken, diğer yanda milyarlarca tonluk gıda kaybı ve israfı, küresel mücadeleyi daha da zorlaştırıyor.
Birleşmiş Milletler sistemi içinde yayımlanan son veriler, dünyada açlık ile gıda israfının aynı anda büyüdüğünü ortaya koydu. Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün bu yılki temasının “gıda atığı” olarak belirlenmesi de bu çelişkiye dikkat çekmek için öne çıkarıldı. BM kurumları, hükümetler, özel sektör, yerel topluluklar ve bireyleri gıda atığını azaltmaya dönük adımları güçlendirmeye çağırdı.
Küresel Gıda Krizleri Raporu’na göre 2024 yılında 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlığın farklı düzeyleriyle karşı karşıya kaldı. Bu sayı, bir önceki yıla göre 13,7 milyonluk artışa işaret etti. Raporda, çatışmalar, ekonomik sarsıntılar, iklim olayları ve zorunlu göçün açlığı derinleştiren başlıca etkenler arasında yer aldığı belirtildi.
Açlık krizinin en kırılgan halkasını çocuklar oluşturuyor. WFP bağlantılı verilerde, her yıl 3 milyondan fazla çocuğun açlıkla bağlantılı nedenlerle yaşamını yitirdiği, 43 milyon çocuğun ise aşırı açlıkla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Ayrıca 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45’inin açlık ve yetersiz beslenmeyle ilişkili olduğu vurgulanıyor.
Gıda israfına ilişkin en güncel BM verilerinden biri olan UNEP Gıda Atığı Endeksi 2024, 2022 yılında perakende, yeme içme hizmetleri ve hane düzeyinde toplam 1,05 milyar ton gıdanın israf edildiğini ortaya koydu. Bu miktar, tüketicilere sunulan gıdanın yaklaşık yüzde 19’una karşılık geliyor. Raporda, israfın en büyük bölümünün hanelerde gerçekleştiği kaydedildi.
Kamuoyunda sık kullanılan “üretilen gıdanın üçte biri kayboluyor ya da israf ediliyor” ifadesi ise daha geniş bir çerçeveyi anlatıyor. Bu yaklaşım, yalnızca tüketici düzeyindeki israfı değil, hasat sonrası süreçlerden tedarik zincirine kadar uzanan kayıpları da kapsıyor. Bu nedenle güncel haber dilinde, tüketici düzeyindeki israf için UNEP’in 1,05 milyar tonluk verisiyle, toplam kayıp ve israf tartışmalarının birbirinden ayrılması önem taşıyor. Bu, mevcut verilerden çıkarılan bir değerlendirmedir.
Bu yıl dördüncü kez kutlanan Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde BM kurumları, gıda atığının yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik bir kriz başlığı olduğuna dikkat çekti. Yapılan çağrılarda, daha verimli tedarik zincirleri kurulması, depolama ve taşıma altyapısının güçlendirilmesi, tüketici alışkanlıklarının değiştirilmesi ve yerel ölçekte sıfır atık uygulamalarının yaygınlaştırılması gerektiği vurgulandı.