ABD yönetimi, Dünya Sağlık Örgütü’nden ayrıldı
ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı, ABD’nin Dünya Sağlık Örgütü’nden ayrılma sürecinin resmen tamamlandığını açıkladı. Açıklamaya göre DSÖ’ye yönelik Amerikan fonları durduruldu ve kurum içinde görev yapan personel geri çağrıldı. Çekilme adımı, Başkan Donald Trump’ın 20 Ocak 2025’te imzaladığı ve ayrılma sürecini başlatan kararın ardından, bir yıllık bildirim süresinin dolmasıyla yürürlüğe girdi.
Gerekçe Olarak Kovid-19 Yönetimi Ve Reform Talepleri Gösterildi
Washington’un karar metninde, DSÖ’nün Kovid-19 sürecindeki performansı, reformların hayata geçirilmemesi ve örgütün siyasi etkiler karşısında bağımsızlığını koruyamadığı yönündeki eleştiriler öne çıkarıldı. ABD yönetimi, DSÖ’nün ABD’den “orantısız” mali yük talep ettiğini savunurken, çekilmenin ardından küresel sağlık alanındaki işbirliğinin ikili mekanizmalarla sürdürülebileceği mesajını verdi.
Borç Tartışması Sürüyor
DSÖ tarafı, ABD’nin aidat ve yükümlülükleri kapsamında 130 milyon doların üzerinde borcu bulunduğunu belirtiyor. ABD’li yetkililer ise çekilme sürecinin tamamlandığını ifade ederken, ayrılığın mali ve hukuki boyutlarının “tam ve sorunsuz” ilerlemediğine işaret eden değerlendirmeler kamuoyuna yansıdı. Hukukçular arasında, çekilmenin hangi şartlarda ve hangi yetki çerçevesinde gerçekleştirilebileceğine dair görüş ayrılıkları da bulunuyor.
Fon Kaybı Küresel Programları Etkileyebilir
ABD, uzun yıllardır DSÖ’nün en büyük finansman kaynaklarından biri olarak değerlendiriliyordu. Resmi veriler, ABD’nin örgüte yıllık yaklaşık 111 milyon dolar zorunlu aidat ve buna ek olarak yüz milyonlarca dolarlık gönüllü katkı sağladığına işaret ediyor. Uzmanlar, bu ölçekli bir finansman kaybının çocuk felcinin ortadan kaldırılması, anne ve çocuk sağlığı programları, salgınlara hazırlık ve saha desteklerinin koordinasyonu gibi başlıklarda baskı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Erken Uyarı Verileri Ve Aşı Planlaması Endişesi
Kamu sağlığı uzmanları, çekilmenin yalnızca finansman değil, aynı zamanda veri paylaşımı ve teknik işbirliği kanallarında da boşluklar oluşturabileceğini belirtiyor. Özellikle sınır aşan salgınlarda erken uyarı sistemleri, yeni varyant ve patojen takibi ile mevsimsel grip aşısı bileşenlerinin belirlenmesi gibi süreçlerde ABD’nin kurumsal erişiminin kısıtlanabileceği değerlendiriliyor. Georgetown Üniversitesi’nden Lawrence Gostin dahil bazı uzmanlar, kararın küresel salgınlarla mücadele kapasitesini zayıflatabileceğini ve ABD’de aşı ile tedavi geliştirme ekosistemini dolaylı olarak etkileyebileceğini dile getiriyor.