ABD İran’ı haftalar sonra vurdu

VGN

ABD, haftalar sonra İran’daki iki füze rampasını hedef aldı; Tahran bölgedeki Amerikan üslerine saldırdığını, Hürmüz’de bir süpertankerin mayına çarptığını ve alev aldığını da öne sürdü.

ABD ile İran arasında haftalardır sınırlı seyreden doğrudan askeri gerilim yeniden yükseldi. ABD ordusu, Hürmüz Boğazı’ndaki Larak Adası’nda İran’a ait iki roket rampasını vurdu. İran, Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Amerikan askeri hedeflerine karşılık verdiğini duyururken, Hürmüz’de bir süpertankerin iki deniz mayınına çarparak alev aldığını öne sürdü.

ABD’nin 30 Ağustos’ta gerçekleştirdiği operasyon, İran topraklarına temmuz sonundan bu yana düzenlenen ve doğrulanan ilk Amerikan saldırısı oldu. Karşılıklı açıklamalar, altı ayı aşan çatışmada askeri hareketliliğin yeniden hızlandığını gösterdi.

Larak Adası’nda iki rampa vuruldu

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Devrim Muhafızları mensuplarının deniz mayını taşıyan roketleri Hürmüz Boğazı’na fırlatmaya hazırlandığının tespit edildiğini açıkladı. İki rampanın uluslararası deniz trafiği açısından yakın tehdit oluşturduğu savunuldu.

Operasyon, mayın döşeme hazırlığındaki güçlere karşı düzenlenen sınırlı ve hassas bir müdahale olarak tanımlandı. Saldırının insansız hava araçlarıyla gerçekleştirildiği bildirildi.

İran tarafı ise saldırıda askerler ve siviller arasında ölenler ve yaralananlar bulunduğunu açıkladı. Can kaybı konusunda sayı paylaşılmazken, saldırıya askeri ve ekonomik karşılık verileceği duyuruldu.

Larak Adası, İran’ın güneyindeki Bender Abbas Limanı yakınında bulunuyor. Hürmüz Boğazı’nın girişindeki deniz yollarını gören konumu nedeniyle ada, bölgedeki deniz güvenliği ve enerji sevkiyatı açısından stratejik önem taşıyor.

İran üç ayrı karşılık açıkladı

Devrim Muhafızları, Larak Adası saldırısına karşılık Ürdün’de Amerikan güçlerinin konuşlandığı Kral Hüseyin ve El Azrak üslerine balistik füzeler gönderildiğini bildirdi.

Ürdün ordusu, ülkenin hava sahasına giren sekiz füzenin hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini açıkladı. Saldırılarda Amerikan üslerinde ağır hasar oluştuğuna ilişkin İran açıklaması bağımsız olarak doğrulanmadı.

Tahran yönetimi, Ürdün’deki üslerin Larak operasyonunun gerçekleştirilmesi veya desteklenmesi amacıyla kullanıldığını savundu. İran ayrıca Amerikan saldırılarına destek veren ülkelerin olası tırmanmanın sonuçlarından sorumlu tutulacağını bildirdi.

İran ordusu, Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki El Minhad Hava Üssü’nü insansız hava araçlarıyla hedef aldığını da öne sürdü. Saldırıda Amerikan askerleri ile helikopterlerin bulunduğu noktaların seçildiği belirtildi. Birleşik Arap Emirlikleri yönetiminden iddiayı doğrulayan ilk açıklama gelmedi.

Devrim Muhafızları ayrıca Hürmüz Boğazı üzerinde bir Amerikan MQ-9 Reaper insansız hava aracının düşürüldüğünü ileri sürdü. Bu iddiaya ilişkin Amerikan makamlarından ilk aşamada doğrulama yapılmadı.

Süpertanker iddiasında gemi bilgisi yok

Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nın güney kesiminden geçmeye çalışan bir süpertankerin iki deniz mayınına çarptığını açıkladı. Geminin alev aldığı ve tamamen durduğu öne sürüldü.

İran tarafı, tankerin belirlenen geçiş kurallarını ihlal ederek boğazdan izinsiz geçmeye çalıştığını savundu. Ancak geminin adı, bayrağı, taşıdığı yük ve mürettebatının durumu hakkında bilgi verilmedi.

Olay bağımsız denizcilik kuruluşları tarafından henüz doğrulanmadı. Bu nedenle tankerin mayına çarptığına ilişkin açıklama, İran makamlarının doğrulanmayı bekleyen iddiası olarak değerlendiriliyor.

Bölgedeki çatışmalardan önce dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Güvenlik riskleri nedeniyle boğazdaki ticari gemi trafiği önemli ölçüde azaldı.

Hafta sonunda takip sistemlerinde görülebilen ticari gemi sayısı günde beşe kadar düştü. Bazı gemilerin saldırılardan kaçınmak amacıyla otomatik tanımlama sistemlerini kapatması nedeniyle gerçek geçiş sayısının daha yüksek olabileceği belirtiliyor.

Hark iddiası ve petrol fiyatları

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın başlıca petrol ihracat merkezi olan Hark Adası’nın yerle bir edildiğini öne süren bir sosyal medya paylaşımı yaptı. Paylaşıma yapay zekâyla oluşturulduğu belirlenen patlama görüntüleri eklendi.

Ancak Hark Adası’na saldırı düzenlendiğini doğrulayan herhangi bir askerî açıklama veya bağımsız kanıt ortaya çıkmadı. Beyaz Saray ile ABD Savunma Bakanlığı da paylaşımın ardından hemen bir açıklama yapmadı.

Larak ve Hark adalarının farklı bölgelerde bulunduğu belirtilirken, aralarında yaklaşık 660 kilometre mesafe bulunuyor. Hark Adası, çatışma başlamadan önce İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği merkez olarak biliniyordu.

Karşılıklı saldırılar enerji piyasalarında arz endişesini artırdı. Günün ilerleyen işlemlerinde Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,51 artışla 90,31 dolara, Batı Teksas türü ham petrol ise yüzde 2,19 yükselişle 85,23 dolara çıktı.

Son askeri hareketlilik, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın daha fazla azalabileceği ve küresel enerji maliyetlerinin yeniden yükselişe geçebileceği endişelerini güçlendirdi.