ABD, İran bağlantılı yaptırım listesini genişletti

VGN

ABD, İran'a ekonomik baskı kapsamında finans ve tedarik ağlarına yaptırımları genişletti. Türkiye ve BAE bağlantılı hedeflerin yer aldığı kararlara özel lisans başvurularını daraltan düzenleme eklendi.

ABD, İran'a yönelik ekonomik baskısını Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne uzanan finans, ticaret ve tedarik ağları üzerinden genişletti. Türkiye merkezli üç şirketin 8 Eylül 2026'da yaptırım kapsamına alınmasının ardından, 10 Eylül'de açıklanan yeni kararda Irak, Lübnan, BAE ve Türkiye bağlantılı kişi ve kuruluşlar hedef alındı.

Türkiye bağlantısında iki ayrı karar

Yeni listenin Türkiye ayağında Amir Al-Makansi bulunuyor. ABD makamları, Suriye ve Türkiye'de faaliyet gösterdiğini belirttiği Al-Makansi'yi, İstanbul'da da ofisleri bulunan bir altın ticareti ağı üzerinden Hizbullah finansörü olarak tanımladığı Hamdi Zaher El Dine'e destek sağlamakla suçladı. Bu işlem, 10 Eylül listesindeki Türkiye merkezli yeni bir şirket kaydı değil, bir kişiye yönelik yaptırım kararı.

Türkiye'deki şirketlere yönelik önceki adım ise 8 Eylül'deki havacılık paketinde atıldı. Sky Phoenix Hava Yolları Taşımacılığı Ticaret Limited Şirketi, S Sistem Lojistik Hizmetleri Anonim Şirketi ve Mes Kargo Taşımacılık Turizm ve Dış Ticaret Limited Şirketi, Mahan Air'e destek verdikleri iddiasıyla listeye alındı. Söz konusu paket 27 İranlı havayolu dahil toplam 36 hedefi kapsıyordu.

Irak ve Lübnan'daki finans kanalları hedefte

10 Eylül kararında Ketaib Hizbullah'ın dört komutan ve üyesi ile Haşdi Şabi bünyesindeki yapılarla bağlantılı isimler yer aldı. ABD yönetimi, bu yapıların İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü'ne mali ve askeri destek sağladığını ileri sürdü.

BAE ayağında Dubai merkezli Shams & Bahr Trading Company ile bağlantılı iki kişi yaptırım kapsamına alındı. Şirket, Irak'tan İran'a BAE üzerinden milyonlarca dolar aktaran gayriresmî para transferi sisteminde rol almakla suçlandı. Irak merkezli Al-Brouj ve Ain Al-Iraq şirketleri de tedarik faaliyetleri gerekçesiyle hedef alındı.

Lübnan'daki kararlar ise döviz büroları, altın ticareti ve nakit taşıyan kuryelere uzandı. Washington, İran petrol gelirlerinin bölgedeki aracılar üzerinden Hizbullah'a aktarıldığını savundu. Bu değerlendirmeler yaptırım kararının gerekçeleri; bağımsız bir mahkemenin kesinleşmiş ceza hükmü olarak sunulmuyor.

Özel lisanslarda ret yaklaşımı

Aynı gün İran bağlantılı özel lisans başvuruları için de politika değişikliğine gidildi. Başvurular, yasaların zorunlu kıldığı durumlar veya yaşam, beden bütünlüğü ve çevre güvenliğine yönelik acil riskler dışında ret yaklaşımıyla değerlendirilecek. İstisna talepleri ayrı ayrı incelenecek.

Ayrı bir yaptırım uygulaması dosyasında, kimliği açıklanmayan bir kişi 1 milyon 427 bin 230 dolar ödemeyi kabul etti. Dosya, 2019 ile 2021 arasındaki danışmanlık hizmetleri, İran kaynaklı temettülerin ABD hesaplarına alınması ve İran'da taşınmaz edinilmesi dahil 39 olası ihlalle ilgili. Ödeme, olası hukuki sorumluluğun uzlaşmayla çözümlenmesi kapsamında belirlendi.

Kampanyanın kapsamı genişliyor

Ekonomik Dışlama Operasyonu 24 Ağustos'ta başlatılmıştı. Kampanya, İran'ın yalnız kendi şirketlerini değil, üçüncü ülkelerdeki bankacılık, altın, teknoloji, denizcilik ve havacılık bağlantılarını da baskı altına almayı amaçlıyor. Türkiye'deki Golden Global Yatırım Bankası ve bağlantılı kuruluşlara ilişkin 4 Eylül kararı da bu sürecin önceki adımlarından biriydi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırımları aşmaya ve İran'ın finans ağlarını ayakta tutmaya yardımcı olduklarını ileri sürdüğü kişi ve kuruluşların ABD finans sistemiyle bağlarını kesmeyi sürdüreceklerini belirtti.

Listeye alınanların ABD'deki veya ABD kişilerinin kontrolündeki mal varlıkları bloke ediliyor. İzin verilen ya da istisna tutulan işlemler dışında, ABD kapsamındaki işlemler genel olarak yasaklanıyor. Belirli faaliyetler, yabancı finans kuruluşları açısından da ikincil yaptırım riski taşıyor.